Vì sao có người ở tuổi 40 vẫn trẻ trung, trong khi người khác lại “già đi trông thấy” chỉ trong vài năm?

Hai giai đoạn lão hóa “tăng tốc” trong đời

Các nghiên cứu mới cho thấy, quá trình lão hóa của con người không diễn ra một cách đều đặn như chúng ta vẫn nghĩ, mà có thể tăng tốc đột ngột tại những cột mốc nhất định.

Một nghiên cứu công bố năm 2024 do nhà di truyền học Michael Snyder (Đại học Stanford) dẫn đầu chỉ ra rằng con người có thể trải qua hai giai đoạn lão hóa rõ rệt: khoảng 44 tuổi và 60 tuổi.

“Chúng ta không già đi một cách tuyến tính theo thời gian, mà trải qua những thay đổi mạnh mẽ ở một số thời điểm nhất định”, Snyder nhận định.

Trong nghiên cứu, nhóm khoa học đã theo dõi 108 người trưởng thành trong nhiều năm, thu thập mẫu sinh học định kỳ để phân tích các biến đổi phân tử trong cơ thể. Kết quả cho thấy, ở cả giai đoạn giữa tuổi 40 và đầu tuổi 60, cơ thể xuất hiện hàng loạt thay đổi đáng kể, bất kể xét ở loại phân tử nào.

Những biến đổi này không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn liên quan trực tiếp đến nguy cơ bệnh tật.

Nguy cơ bệnh tật tăng vọt theo "bước nhảy tuổi tác"

Các dữ liệu cho thấy nguy cơ mắc nhiều bệnh như Alzheimer hay tim mạch không tăng dần đều theo tuổi, mà thường tăng mạnh sau những mốc tuổi nhất định. Điều này giúp lý giải vì sao nhiều người cảm nhận rõ rệt sự “xuống dốc” của cơ thể chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, thay vì thay đổi từ từ.

Bên cạnh đó, giới khoa học cũng phân biệt rõ giữa tuổi theo thời gian và tuổi sinh học .

• Tuổi theo thời gian: số năm một người đã sống

• Tuổi sinh học: mức độ lão hóa thực tế của cơ thể

Một nghiên cứu năm 2015 trên khoảng 1.000 người ở tuổi 38 cho thấy: phần lớn có tuổi sinh học tương đương tuổi thật, nhưng một số người lại lão hóa nhanh hơn đáng kể. Trung bình, con người già đi với tốc độ khoảng 1 năm sinh học mỗi năm. Tuy nhiên, có người lão hóa nhanh gấp 3 lần, có người gần như “lão hóa rất chậm”.

Dấu hiệu của người “già nhanh”

Nghiên cứu đã phân tích 18 chỉ số sinh học như huyết áp, cholesterol, chức năng cơ quan, sức khỏe răng miệng và trao đổi chất.

Kết quả cho thấy, những người có tuổi sinh học cao hơn thường:

- Khả năng giữ thăng bằng và phối hợp kém hơn

- Suy giảm nhận thức rõ rệt hơn

- Gặp khó khăn trong các hoạt động thường ngày như leo cầu thang

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng các chỉ số này có thể bị ảnh hưởng bởi béo phì và lối sống ít vận động, chứ không hoàn toàn phản ánh quá trình lão hóa tự nhiên. Anne B. Newman (Đại học Pittsburgh) nhận định: nhiều dấu hiệu “già nhanh” thực chất liên quan đến tình trạng sức khỏe và thói quen sống. Dù vậy, tác giả nghiên cứu Dan Belsky phản biện rằng tuổi sinh học và tốc độ lão hóa không chỉ đơn thuần là hệ quả của việc tăng cân.

Các nhà khoa học tin rằng, nếu có thể phát hiện sớm những người có dấu hiệu lão hóa nhanh, chúng ta có thể can thiệp kịp thời để giảm nguy cơ bệnh tật và kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh. Nói cách khác, tuổi tác không chỉ là con số mà là một quá trình có thể theo dõi, và trong tương lai, có thể kiểm soát tốt hơn.

Theo Aboluowang