TIN MỚI!

Đọc nhanh >>

VN-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

HNX-Index:

GTGD: tỷ VNĐ

Sự kiện

Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp SME

Tiêu điểm sự kiện

  • Đại diện NHNN: Để tăng khả năng tiếp cận vốn, ngân hàng và DN phải mở lòng, tin tưởng nhau hơn
    16:04 17/04/2019
    Ông Trần Văn Tần - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế NHNN:
    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và lãnh đạo doanh nghiệp cùng hiến kế để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 1.

    Ông Trần Văn Tần

    Tăng khả năng tiếp cận vốn không phải là mong muốn của riêng SME mà còn là củacả các tổ chức tín dụng. Ngành ngân hàng cam kết luôn đồng hành cùng doanh nghiệp. 

    Làm sao để họ đến với nhau, thì quan trọng là phải có niềm tin, có sự tin tưởng lẫn nhau, cùng phải mở lòng với nhau, tăng cường trao đổi. Ngành ngân hàng có chủ trương, có sự phối hợp chặt chẽ với các địa phương, tăng cường kết nối ngân hàng, doanh nghiệp, mục đích để các ngân hàng và doanh nghiệp hiểu nhau hơn, họ sẽ tiếp cận nhau nhiều hơn.

    Những buổi như toạ đàm ngày hôm nay là cơ hội để các ngân hàng hiểu rõ hơn mong muốn doanh nghiệp cần gì để cải tiến, tạo điều kiên tốt nhất cho doanh nghiệp đến với mình.

    Với vai trò là cơ quan quản lý, các NHTM đã cố gắng nhiều trong việc cải cách thủ tục vay vốn, tiếp cận vốn cho khách hàng nhanh hơn, nhưng như thế chưa đủ, phải nhiều hơn, nhanh hơn nữa, để tận dụng những thành tựu khoa học công nghệ để cho ra các sản phẩm tốt hơn. Mỗi NHTM cần có sản phẩm phù hợp với các đối tượng doanh nghiệp để họ tiếp cận thoải mái hơn.

    Tóm lại, để tiếp cận được nhiều hơn, đồng hành lâu dài hơn, doanh nghiệp và ngân hàng cùng phải mở lòng với nhau và tin tưởng nhau hơn.


  • Chuyên gia Phạm Chi Lan: Để tăng khả năng tiếp cận vốn, quan trọng nhất là minh bạch
    15:48 17/04/2019
    Chuyên gia Phạm Chi Lan:

    Tôi nghĩ điều số 1 là thúc đẩy cải cách thể chế một cách đồng bộ và nghiêm túc thực hiện. Câu chuyện trung tâm ở đây là cách thức phân bổ nguồn lực tại Việt Nam hiện đang được chia dựa trên thứ tự ưu tiên thay vì hiệu quả của doanh nghiệp. Chúng ta phải thay đổi, phải dựa theo tiêu chí hiệu quả cũng như tín hiệu thị trường.

    Thứ hai là cần cải thiện năng lực của cả 2 phía: ngân hàng (người cho vay) và doanh nghiệp (người đi vay). Cả hai bên đều cần nâng cao nội lực. Ngoài ra, còn cả phía nhà nước trong điều hành kinh tế chung. Doanh nghiệp, ngân hàng muốn nhanh mà bộ máy nhà nước chậm thì cũng đầu hàng.

    Và điều quan trọng, theo tôi đó là chúng ta phải minh bạch hoá các chính sách, minh bạch hoá việc thực hiện các chính sách, có như vậy thì mới tận dụng được thành công của công  mới có niềm tin nhiều hơn.


    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và lãnh đạo doanh nghiệp cùng hiến kế để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 1.
  • Ngân hàng làm gì để tăng khả năng tiếp cận vốn đến các SME?
    15:39 17/04/2019

    Ông Phạm Duy Hiếu - Quyền Tổng giám đốc ABBank: Ở khía cạnh ngân hàng, nếu chỉ được chọn 1 thứ, với tôi thì nó là yếu tố công nghệ. Chúng ta đã 4.0 rồi, khách hàng SME cũng đã có những hành vi mới và ngân hàng cũng phải nâng cao năng lực, áp dụng công nghệ mới. SME thay đổi thì ngân hàng cũng phải thay đổi và nếu không đáp ứng được thì cơ hội đó sẽ rơi vào tay người khác.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và lãnh đạo doanh nghiệp cùng hiến kế để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 1.

    Ngày nay chúng ta ai cũng để lại dấu vết số, và từ đó ý thức trả nợ cũng đã được thể hiện như thế rồi. Bằng công nghệ để không chỉ tăng tốc độ mà còn may đo sản phẩm phù hợp với nhu cầu của nhau. Đây là điều bắt buộc trong thời đại 4.0, nâng cao năng lực công nghệ, tăng tốc độ, trúng nhu cầu của nhau thì bài toán tiếp cận vốn sẽ có đích chung là cùng phục vụ những khách hàng của thế giới 4.0. 

    Câu chuyện bây giờ đã không còn là ông lớn thắng ông nhỏ, cá lớn nuốt cá bé mà là cá nhanh thắng cá chậm. Một con cá lớn ục ịch sẽ khó chuyển mình hơn những con cá bé nhưng nhanh. Và chúng ta thấy rõ ở ví dụ Grab sau 2 năm thâu tóm thị trường taxi ngoạn mục như thế nào. Đây là cơ hội mở ra cho chúng ta về cùng một vạch xuất phát, ai tận dụng được cơ hội công nghệ thì sẽ có sự bứt phá.


  • CEO ABBank: Yếu tố nội lực của DN sẽ quyết định ngân hàng có cho vay vốn hay không
    15:36 17/04/2019

    Câu hỏi: Ngân hàng có thể cho biết tỷ lệ dư nợ SME tại An Bình trong năm 2019 như thế nào và có cần phải dè chừng rủi ro gì không?

    Ông Phạm Duy Hiếu: 

    ABBank có chiến lược tập trung vào bán lẻ. Bán lẻ này theo định nghĩa của chúng tôi là có SME và tăng trưởng cho vay SME là khát vọng mà HĐQT ngân hàng đặt ra. Đó cũng là cách giúp ngân hàng đa dạng hóa rủi ro, kinh doanh bền vững, bởi nếu cho vay mà dựa vào ông lớn nào đó thì khi ông đó vó vấn đề, ngân hàng ngay lập tức bị ảnh hưởng.

    Vậy chúng tôi sẽ phải làm gì? Câu trả lời là ABBank phải đi về phía khách hàng nhiều hơn, nghĩ hộ cho họ, hỗ trợ giải quyết bài toán của họ như nguyên vật liệu, quản trị, nhân sự, … Sản phẩm của ngân hàng phải đi được sâu hơn vào các bài toán mà doanh nghiệp đối mặt chứ không đơn thuần là đưa tiền cho vay.

    Và quan trọng, chúng ta phải áp dụng công nghệ bởi ngân hàng lực lượng hữu hạn. Công nghệ 4.0 sẽ giải quyết vấn đề này, tuy nhiên trên cơ sở có sự đồng ý tham gia của các doanh nghiệp. Mối liên hệ giữa các doanh nghiệp cũng có thể bắt đầu hình thành từ đây. Còn ngân hàng có thể có gói sản phẩm, hỗ trợ tặng thêm cho doanh nghiệp, nâng cao năng lực của họ.

    Tuy nhiên, xét cho cùng, tôi cho rằng yếu tố nội lực của doanh nghiệp vẫn là yếu tố quyết định có được ngân hàng cho vay hay không. Có nội lực thì được vay vốn hay Vì có vốn mà trở nên có nội lực? Đối với tôi thì phải có nội lực thì mới tiếp cận được vốn.

    Nhiều DN tôi tiếp xúc, tôi hỏi nếu quay lại thì bạn ước điều gì, họ trả lời là ước gì hồi đấy không đi vay vốn, không đầu tư mạo hiểm thì khi làm rồi không dẫn đến nợ nần đổ đốn. Họ lại ước bây giờ mới vay. Do đó, doanh nghiệp cũng phải trải qua những khó khăn, dần dần tích tụ nỗ lực để củng cố nội lực của mình. ABBank cũng sẽ có chính sách giúp khách hàng nâng cao, thậm chí tặng không các chương trình hợp tác như vậy. Chúng tôi đưa họ đồng tiền nhưng doanh nghiệp đó với một khả năng mới.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và lãnh đạo doanh nghiệp cùng hiến kế để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 1.
  • Doanh nghiệp SME mong muốn gì từ ngân hàng và chính sách để dễ tiếp cận vốn hơn?
    15:31 17/04/2019

    Câu hỏi: Ngoài vấn đề nghiên cứu và phát triển (R&D), doanh nghiệp có nhu cầu gì đối với ngân hàng?

    Bà Đinh Vân Trang: PGĐ Công ty TNHH đầu tư và thương mại Khang Nguyên:

    Thực ra, ngoài chi phí vốn thì tốc độ là quan trọng. Các ngân hàng thường rất thiếu nhân lực, họ nên có hệ thống quản lý hợp lý hơn để đáp ứng được nhu cầu của khách hàng nhanh chóng hơn.

    Các chính sách của ngân hàng đưa ra, chính sách chung hiện nay nên chia nhỏ ra các ngành nghề, các lĩnh vực nhỏ hơn của doanh nghiệp. Đối với một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đặc thù, ví dụ món vay có thời gian đáo hạn trong vòng 6 tháng, nhưng 6 tháng lại không kịp quay vòng vốn nên họ phải tìm thêm các nguồn vốn bên ngoài. Nếu ngân hàng đủ cơ sở dữ liệu để đưa ra chính sách phù hợp với các nhóm doanh nghiệp thì sẽ hỗ trợ được cho các ngân hàng nhiều hơn.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và lãnh đạo doanh nghiệp cùng hiến kế để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 1.

    Vậy làm sao để tiếp cận vốn dễ dàng hơn? Đứng từ khía cạnh của doanh nghiệp, tôi nghĩ, thứ nhất doanh nghiệp phải minh bạch hơn. Thứ hai là hệ thống quản lý thông tin của ngân hàng nên được quản lý tốt hơn. Bởi việc đưa ra quyết định, giải quyết nhu cầu khách hàng lại phụ thuộc vào một nhân viên ngân hàng nhưng vị trí đó lại thường được thay đổi. Vì thế, ngân hàng nên có những biện pháp quản trị thông tin hiệu quả và thống nhất hơn.

    Ngân hàng hiện đang quản lý thông tin chung chung theo theo doanh nghiệp, nhưng có những dự án kéo dài vài năm mà họ lại không quản lý đc thông tin theo dự án đó dù nhiều dự án chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu của họ.

    Thứ ba là chính sách cho vay của ngân hàng nên ổn định và mang tính dài hạn, không nên thay đổi, biến động theo thời gian hay sự kiện nào đó. Chính điều này đã cản trở các doanh nghiệp khi đi vay.

    Ông Lê Xuân Tưởng - Giám đốc CTCP Thiết bị và hóa chất Thăng Long: Nhờ sự tin tưởng, lòng tin là chính. Bên cạnh đó là xây dựng hệ thống dữ liệu của các doanh nghiệp, có thể có nhiều doanh nghiệp tốt. DNVVN với các ngân hàng giống như khách hàng với công ty cần sự gắn bó, khi tin tưởng có thể trao cả trái tim.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và lãnh đạo doanh nghiệp cùng hiến kế để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 2.

    Ông Lê Xuân Tưởng

  • NHNN đã, đang và sẽ có những chính sách gì đối với tín dụng DNNVV?
    15:24 17/04/2019

    Ông Trần Văn Tần - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế NHNN:

    Xác định DNNVV là một trong 5 lĩnh vực ngành ngân hàng cần ưu tiên đầu tư tín dụng theo chủ trương của Đảng và Nhà nước, trong thời gian qua, ngành ngân hàng đã triển khai nhiều giải pháp, chính sách nhằm hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng.

    Cụ thể như: Quy định trần lãi suất đối với các lĩnh vực ưu tiên phát triển, trong đó có DNNVV được hưởng lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VNĐ thấp hơn 1%-2%/năm so với các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường (hiện nay là 6,5%/năm).

    Ban hành các Thông tư hướng dẫn TCTD phối hợp với Ngân hàng Phát triển, Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương trong cho vay DNNVV có bảo lãnh của các tổ chức này.

    Triển khai các chương trình tín dụng đặc thù đối với một số ngành/lĩnh vực, trong đó có đối tượng thụ hưởng là các DNNVV như: (i) Chính sách cho vay không có tài sản bảo đảm lên đến 70%-80% để phát triển sản xuất nông nghiệp theo mô hình liên kết, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP; (ii)Chương trình cho vay khuyến khích phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, với lãi suất cho vay ưu đãi thấp hơn từ 0,5%-1,5%/năm so với mức lãi suất cho vay thông thường cùng kỳ hạn; (iii) Các DNNVV sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển được vay vốn tối đa 70% vốn đầu tư tại các TCTD trên cơ sở bảo lãnh của các tổ chức bảo lãnh; (iv) Chính sách ưu đãi về lãi suất cho các DNNVV hoạt động tại các địa bàn kinh tế khó khăn...         

    Ngân hàng nói gì khi doanh nghiệp kêu còn khó tiếp cận vốn? - Ảnh 1.

    Ông Trần Văn Tần

    NHNN cũng chỉ đạo các TCTD xây dựng quy trình thu thập, khai thác thông tin về đánh giá tín nhiệm, hoạt động của khách hàng để nâng cao hiệu quả thẩm định và đánh giá mức độ tín nhiệm của khách hàng vay, qua đó tăng cường khả năng cho vay không có bảo đảm bằng tài sản; Xây dựng các chương trình, gói tín dụng với lãi suất hợp lý cho DNNVV,đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng;Đơn giản hóa thủ tục hành chính để tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

    Bên cạnh đó là đẩy mạnh triển khai chương trình kết nối ngân hàng – doanh  nghiệp, nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, nhất là DNNVV trong quan hệ tín dụng ngân hàng;tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp có triển vọng phát triển, có sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường nhưng đang gặp khó khăn về tài chính vay được vốn ngân hàng để phục vụ sản xuất kinh doanh.

    Ngoài ra, nhằm tạo khuôn khổ pháp lý cho hoạt động trợ giúp phát triển DNNVV, trong đó có chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng, thời gian qua, NHNN đã chủ động phối hợp với các Bộ, ngành trong việc xây dựng Luật hỗ trợ DNNVV (đã được Quốc hội thông qua ngày 12/6/2017) và xây dựng các văn bản hướng dẫn Luật hỗ trợ DNNVV, trong đó có việc triển khai chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn, tài chính cho DNNVV thông qua các loại hình Quỹ: Quỹ phát triển DNNVV, Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV, Quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo.


  • Chuyên gia Phạm Chi Lan: Các vấn đề phát triển của DNNVV cần tổng thể chứ không chỉ riêng tín dụng, lãi suất
    15:09 17/04/2019

    Chuyên gia Phạm Chi Lan nói thêm về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa:

    Các vấn đề phát triển của DNNVV cần tổng thể chứ không chỉ riêng tín dụng, lãi suất. Việt Nam cần tiếp tục đổi mới hơn nữa. Chúng tôi đã khao khát hơn chục năm nay về một cuộc đổi mới lần 2.

    Ở Việt Nam, nhìn chung ưu tiên số 1 là DNNN vì họ có sự bảo lãnh của Chính phủ khiến ngân hàng khi cho vay yên tâm hơn. Bên cạnh đó, cho 1 DNNN lớn vay một khoản khổng lồ sẽ tiện hơn việc cũng 1 khoản tiền đó cho nhiều DNNVV vay. Do vậy, mặt bằng tín dụng cho DNNN vẫn là thuận lợi nhất. Không chỉ với tín dụng, DNNN được ưu đãi nhiều thứ khác nữa.

    Thứ hai là ưu tiên cho FDI. Có thể trong ngân hàng không nhiều nhưng với lĩnh vực khác thì có sự bất công lớn giữa DN trong nước và DN FDI. Dẫn đến một thứ nghịch lý, FDI đóng thuế ít nhất, chỉ khoảng 13% trong khi tỷ trọng trong GDP chiếm 20%. Khối tư nhân đóng thuế cao nhất, đến DNNN rồi mới đến FDI.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và lãnh đạo doanh nghiệp cùng hiến kế để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 1.

    Trong khối tư nhân, tôi lưu ý luôn là trong 1 thập kỷ gần đây lại chia ra làm 2: DN tư nhân lớn là DN tư nhân nhỏ. Tức có độ vênh khác biệt trong tư nhân, hình thành một thứ tự đối xử nữa: DNNN – DN FDI – DN Tư nhân lớn – DN tư nhân bé và kinh doanh phi chính thức. Đây thực sự là điều đáng tiếc.

    Chúng tôi khi đấu tranh cho khối tư nhân cũng mong đến lúc khối này mạnh mẽ, có những tập đoàn lớn, nòng cốt, cùng nhau hưởng lợi. Nhưng ở Việt Nam không phải thế, các ông lớn một mình một sân, khiến DNNVV thành tầng lớp cuối cùng. Họ chỉ còn cách "ăn mẩu vụn của miếng bánh thị trường", còn miếng bánh đã bị chia hết.

    Thực tế hiện nay DNNVV đang có quy mô nhỏ đi, trong khi yêu cầu phải phát triển. TS. Trần Đình Thiên gọi nó là li ti hoá. GSO thống kê lại số DN tăng lên nhưng quy mô nhỏ đi cả về lao động lẫn vốn. Khi li ti làm sao phát triển được, đã nhỏ còn yếu, trong khi điều kiện càng lúc càng khắc nghiệt hơn. Ngoài những yếu tố bên ngoài, tôi cũng lưu ý các DNNVV gặp các vấn đề về nội tại, như quản trị, nền tảng cơ bản...

  • Ngân hàng nói gì khi doanh nghiệp mong muốn được phục vụ nhanh hơn?
    15:03 17/04/2019

    Ông Phạm Duy Hiếu - Quyền Tổng giám đốc ABBank: Từ câu chuyện của công ty Thăng Long mà ông Lê Xuân Tưởng nói, tôi thấy rằng khách hàng vẫn đang phải suy nghĩ ngân hàng cần làm gì để phục vụ các anh ấy nhanh hơn thì chứng tỏ ngân hàng vẫn làm chưa tốt. Ngân hàng phải am hiểu và không hiểu thì phải làm cho rõ các khách hàng của mình.

    Từ phía ABBank thì có hướng tiếp cận mới là sử dụng công nghệ. Nếu doanh nghiệp cũng cài những ứng dụng quản lý dòng tiền, ngay lúc thiếu hụt thì báo về cho ngân hàng thì có thể cho vay theo thời gian thực.

    Tôi hy vọng năm 2019, chúng tôi sẽ thử nghiệm sản phẩm mới như thế, hiểu khách hàng hơn và đẩy nhanh tốc độ giải ngân.

    Còn đối với mong muốn của doanh nghiệp như anh Tưởng là thành lập ngân hàng theo chuyên môn ngành dọc, thì tôi cho rằng cái nào cũng có 2 mặt, và nói vui thì được dọc thì mất ngang. Chẳng hạn, mối quan hệ xung quanh doanh nghiệp đó, về nhà cung cấp, khách hàng của khách hàng đó, ngân hàng không thể hiểu sâu sắc được hết.

    Thế giới sẽ tiến tới giải pháp là dựa vào phân tích data, sau đó ngân hàng đặt hàng mua các sản phẩm dữ liệu đó để hiểu khách hàng bởi ngân hàng không ôm nổi khi SME bạt ngàn lĩnh vực.

    Khách hàng SME còn đang chiếm tỷ trọng khá khiêm tốn trong cơ sở khách hàng của ABBank, ở mức khoảng 19%. Tuy nhiên, chúng tôi đang tiến tới áp dụng Basel II, tiến tới kinh doanh hiện đại,…và nhiều giải pháp khác để giúp các doanh nghiệp SME tiếp cận nguồn vốn dễ hơn.

    GLTT: Làm sao để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho các doanh nghiệp SME? - Ảnh 1.

    Ông Phạm Duy Hiếu

  • Không tiếp cận nổi vốn ngân hàng, doanh nghiệp có thời phải vay 500 triệu mà trả lãi hàng trăm triệu
    14:51 17/04/2019

    Hỏi: Vấn đề lãi suất và khó khăn khi tiếp cận vốn của DNVVN như thế nào?

    Ông Lê Xuân Tưởng - Giám đốc CTCP Thiết bị và hóa chất Thăng Long:

    Đối với DNNVV cái cần đầu tiên là vốn, 80 % doanh nghiệp phá sản do thiếu vốn, khi thiếu vốn thì lãi suất không phải vấn đề lớn nhất. Thời gian đầu khởi nghiệp tôi vay đến 500 triệu, trả lãi vài trăm triệu mỗi tháng nên biết doanh nghiệp mới ra đời thật sự rất cần vốn, "họ cần uống sữa để no". Thời gian đầu tiên giao dịch với ABBank có nhiều khó khăn nhưng hiện giờ thuận lợi.

    Tôi cho rằng nên có cơ sở dữ liệu cho các doanh nghiệp để NHTM có cách đánh giá khác để DNVVN tiến bộ nhanh. DNVVN chiếm 40% GDP nhưng chưa được quan tâm nhiều.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp SME - Ảnh 1.

    ông Lê Xuân Tưởng

  • Doanh nghiệp SME hiện dùng chủ yếu nguồn vốn từ đâu?
    14:51 17/04/2019

    Câu hỏi: Nguồn vốn của doanh nghiệp hiện nay đến từ đâu, có hoàn toàn từ ngân hàng hay không? 

    Bà Đinh Vân Trang: Hiện tại, nguồn vốn của doanh nghiệp Khang Nguyên hoàn toàn là vay của ngân hàng và vốn tự có. Hiện nay các doanh nghiệp đi vay với 2 loại, là hạn mức hàng năm và đầu tư tài sản cố định và dự án. Trong bối cảnh chính phủ kêu gọi quốc gia khởi nghiệp, thì các doanh nghiệp phải đầu tư vào R&D nhiều, hiện bản thân doanh nghiệp Khang Nguyên chưa có nguồn hỗ trợ nào, hoàn toàn phải dùng vốn tự có để đầu tư vào các hoạt động nghiên cứu. Nếu có nguồn vốn có thể tiếp cận để phục vụ cho hoạt động này thì các doanh nghiệp sẽ đánh giá rất cao.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp SME - Ảnh 1.
    Bà Đinh Vân Trang

    Ông Lê Xuân Tưởng: Hiện nay, nguồn vốn của công ty hoàn toàn vay ngân hàng, chủ yếu là ABBank. Ngân hàng cũng là một doanh nghiệp, các công ty, doanh nghiệp đều có ngành nghề rõ và đặc thù.

    Tôi đặt câu hỏi, tại sao không có ngân hàng đặc thù, ví dụ ngân hàng chuyên về DNVVN, đối tượng khách hàng cần sẽ đến thẳng đó.

    Thời điểm hiện tại khả năng tiếp cận vốn của tôi vẫn khó, có thủ tục cẩn đến 1, 2 tuần. Tôi mong muốn có hỗ trợ để tiếp cận vốn nhanh hơn nữa.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp SME - Ảnh 2.

    Ông Lê Xuân Tưởng

    Vì sao doanh nghiệp ngại vay vốn ngân hàng?

    Ông Lê Xuân Tưởng: do tốc độ và lượng tiền, các doanh nghiệp cần một lượng tiền lớn để xoay. Một số doanh nghiệp khác thì cần nguồn tiền không nhiều lắm.

    Ngân hàng mới ra đời không cho ăn cơm ngay được, nhưng cho uống sữa cũng rất tốt. Tiếp cận doanh nghiệp với nguồn vốn là vòng luẩn quẩn từ lâu, một số doanh nghiệp chưa đủ điều kiện để vay. DNVVN chiếm đến 40% GDP nên nếu quan tâm đến họ thì trước sau cũng sẽ mang lợi cho cả đất nước.

  • Không thể nói lãi suất không quan trọng với doanh nghiệp
    14:47 17/04/2019

    Câu hỏi: Doanh nghiệp cho rằng lãi suất không quá quan trọng khi vay vốn, chuyên gia và ngân hàng đánh giá thế nào?

    Bà Phạm Chi Lan: Lãi suất như doanh nghiệp nói tác động không lớn nhưng không phải là không quan trọng đâu, nên đừng nghe DN nói là không phải lớn mà nghĩ đó là ổn. Về lâu dài Việt Nam vẫn phải cố gắng phát triển thêm nguồn vốn khác. Tôi đồng ý với ý kiến của ông Trần Văn Tần khi nói nguồn tín dụng hiện phụ thuộc quá vào vốn ngân hàng. Như thế thì không ổn. Hiện trái phiếu doanh nghiệp, thị trường chứng khoán chưa phát huy được vai trò của nó.

    Ông Phạm Duy Hiếu: Doanh nghiệp sẽ vay với lãi suất x chẳng hạn, và tỷ lệ x này phải nhỏ hơn so với tỷ suất lợi nhuận đạt được của họ. Do đó, vấn đề lại liên quan tới mức sinh lời trên lĩnh vực mà họ đang hoạt động. 2 yêu tố lợi nhuận và rủi ro song hành với nhau. Như ở ABBank, chúng tôi luôn cố gắng tìm các biện pháp hiểu khách hàng hơn, từ đó hạ thấp trong mức có thể chuẩn mực về ràng buộc quản lý rủi ro, chúng tôi cũng tìm tới những nguồn vốn giá rẻ như nguồn vốn quốc tế để thiết kế cho doanh nghiệp SME các gói ưu đãi.

  • NHNN, NHTM, doanh nghiệp cùng thảo luận về khó khăn của doanh nghiệp SME khi vay vốn
    14:35 17/04/2019
    Vốn cho doanh nghiệp SME được cho là còn nhiều khó khăn khi có rất ít DN tiếp cận được nguồn chính thức từ ngân hàng, các diễn giả bình luận gì về vấn đề này?
    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và CEO doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 1.
    Các diễn giả tham gia toạ đàm


    Ông Phạm Duy Hiếu - Quyền TGĐ ABBank: Khi nói đến hỗ trợ cho doanh nghiệp, ở góc nhìn của ngân hàng là kinh doanh rủi ro, và chỉ chọn những khách hàng mà ngân hàng cảm thấy yên tâm. Trên thực tế, việc tiếp cận vốn của các SME liên quan tới thực lực của các doanh nghiệp. Khách hàng tốt thì các ngân hàng tranh nhau thôi. Nhưng doanh nghiệp SME mà yếu một chút, thì chương trình nào cũng không đạt, đây mới là vấn đề. Nên nếu nhìn nhận tới vấn đề tiếp cận của doanh nghiệp thì vấn đề nội lực của họ rất quan trọng. Tỷ lệ DN đóng cửa nhiều, thì chứng tỏ rủi ro cao, thì ngân hàng có dám cho vay nhiều hay không? Do đó đặt ra vấn đề phải cân bằng.

    Bà Đinh Vân Trang: Lãi suất không phải là mối quan tâm đầu tiên của doanh nghiệp khi tiếp cận với nguồn vốn. Đối với doanh nghiệp, việc đáp ứng được các điều khoản khác của khách hàng quan trọng hơn nhiều so với tiếp cận chi phí. Để đáp ứng được yêu cầu kinh doanh, nhiều doanh nghiệp sẽ chấp nhận tiếp cận nguồn vốn cao hơn.

    Ông Trần Văn Tần - Vụ phó Vụ tín dụng: Dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế hiện nay của Việt Nam khoảng 7,3 triệu tỷ. Đây là con số rất lớn và không phải nước nào cũng có tỷ lệ dư nợ tín dụng cao như vậy. Đáng ra những nước phát triển thì thị trường vốn sẽ gánh toàn bộ nguồn vốn trung và dài hạn như bằng trái phiếu, chứng khoán. Nhưng Việt Nam thị trường này chưa phát triển nên gánh nặng này đặt lên vai hệ thống của ngân hàng.

    Về mức lãi suất, theo thống kê của NHNN, phổ biến ngắn hạn là 6-9%, trung dài hạn 9-11%. Tôi cho rằng khá phù hợp vì ngân hàng là trung gian tài chính, phải đi huy động và cho vay. Ngoài việc cho vay, chúng tôi cũng phải đảm bảo giải pháp an toàn cho các TCTD nên chúng tôi cho rằng lãi suất hiện nay là phù hợp. Để hỗ trợ các doanh nghiệp SME, NHNN cũng chỉ đạo các TCTD quy định trần lãi suất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa là 6,5%. Và hiện nay, có nhiều ngân hàng cũng chỉ cho vay từ 5-6% thôi, các ngân hàng hiện nay cũng cạnh tranh như vậy.


  • Lãi suất huy động neo cao, vậy lãi suất cho vay với doanh nghiệp đầu năm nay có tăng không?
    14:22 17/04/2019
    Câu hỏi: Lãi suất huy động neo cao, vậy lãi suất cho vay với doanh nghiệp đầu năm nay có tăng không?

    Bà Đinh Vân Trang - Phó giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại Khang Nguyên

    Về lãi suất vay, Ngân hàng thường công bố con số lãi suất và đưa ra một số điều kiện để áp dụng chương trình giảm lãi suất. Như doanh nghiệp tôi năm ngoái được áp dụng chương trình ưu đãi lãi suất và năm nay đã tăng lãi suất, sau đó là một khoảng thời gian áp dụng 1 chương trình khác. 

    Doanh nghiệp của tôi hoạt động trong lĩnh vực môi trường, đã có một khoảng thời gian lãi suất tăng nhưng lại không kéo dài. Từ góc độ doanh nghiệp thì như thế là đã tăng. Nhưng nhìn về chi phí về lãi vay của doanh nghiệp đó chỉ là mức tăng nhẹ và không ảnh hưởng nhiều đến doanh nghiệp chúng tôi.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp SME - Ảnh 1.

    Bà Đinh Vân Trang

  • Lãi suất nhìn từ thực tiễn 2019 có phải câu chuyện lớn nhất khi tiếp cận vốn ngân hàng?
    14:22 17/04/2019

    Câu hỏi: Lãi suất nhìn từ 2019 thì có phải câu chuyện lớn nhất khi tiếp cận vốn ngân hàng?

    Chuyên gia Phạm Chi Lan: Yếu tố gây khó khăn cho DNNVV nhiều lắm, tín dụng chỉ là một. Theo điều tra về chỉ số cạnh tranh toàn cầu: tín dụng đứng hàng đầu. Các doanh nghiệp vẫn đánh giá đây là yếu tố khó khăn, dù lãi suất tác động vào không nhiều nhưng việc tiếp cận là khó.

    Thực tế việc tiếp cận tín dụng và mức lãi suất phụ thuộc nhiều vào bản thân doanh nghiệp và sự đánh giá của ngân hàng. Ví dụ như doanh nghiệp Khang Nguyên đã được hưởng nhiều ưu đãi, chỉ bị đứt đoạn trong thời gian ngắn. Đó là điều đáng quý, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng được như vậy.

    Đông đảo DNNVV của Việt Nam đa phần không được như vậy. Ngay cả việc đứt đoạn như của doanh nghiệp của Trang cũng khiến cho doanh nghiệp trở nên lo lắng, không biết khi nào mới lại được như cũ, tạo thành thế không ổn định để đầu tư. Muốn cho người ta làm ăn dài hạn, có tầm nhìn, nếu tiếp cận tín dụng khó, lãi suất chập chờn sẽ khiến cho doanh nghiệp khó lòng đi xa hơn.

    Để doanh nghiệp SME tiếp cận được vốn, vấn đề nội lực của họ là rất quan trọng - Ảnh 1.

    Với các ngân hàng thương mại họ cũng là doanh nghiệp hoạt động trên thị trường, nhưng trong lĩnh vực đặc biệt: kinh doanh đồng tiền, khó nhất, lãi lớn, nhưng rủi ro cao. Ngân hàng học cũng có lý do của mình để xem xét cẩn trọng, nếu không sẽ gây đổ vỡ lớn.

    Ở nước ta, các điều tra hàng năm cho thấy khoảng 50% DNVNVV (trên tổng số 98% DNNVV của nền kinh tế) không tiếp cận với tín dụng ngân hàng. Họ thấy bản thân không đủ năng lực để đến, họ tìm nguồn khác. Trong số đó cũng có một số doanh nghiệp có khả năng tự có, đủ dòng tiền, nhưng số đó ít lắm, hiếm hơn các doanh nghiệp loại A của ngân hàng.

  • Đại diện ngân hàng: Tín dụng tăng thấp không hoàn toàn xấu
    14:16 17/04/2019

    Câu hỏi: Xin hỏi tín dụng SME ở ngân hàng thương mại diễn biến thế nào trong thời gian qua?

    Ông Phạm Duy Hiếu - Quyền Tổng giám đốc ABBank:

    Tại ngân hàng An Bình, dựa vào tập khách hàng của chúng tôi cũng phản ánh một phần hiện tượng này. Tăng trưởng tín dụng SME của ABBank âm khoảng 1,64% trong quý đầu năm. Nhưng sau đó, ngay khi đến tuần đầu tiên tháng 4 thì con số này đã về 0 và sau đó tăng trưởng dương trở lại. Quan sát cho thấy số tăng trưởng tín dụng âm chủ yếu xảy ra ở các khách hàng có hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng bởi yếu tố mùa vụ lễ Tết. Trước đó, chính những doanh nghiệp này lại giải ngân dồn dập và mạnh mẽ nhất, xảy ra vào tháng 12 âm lịch. Sau đó, đến quý 1 thì họ thu tiền về, họ trả cho ngân hàng nên dư nợ sụt giảm. Thành ra, dưới góc nhìn của ABBank thì đây lại là tín hiệu đáng mừng hơn là đáng lo, vì chứng tỏ đó là những khoản nợ tốt, họ có vay và có trả.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và lãnh đạo doanh nghiệp cùng hiến kế để tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho SME - Ảnh 1.
  • Chuyên gia: Tín dụng quý 1 chững lại có tính thông lệ, nhưng cũng có phần lo lắng
    14:10 17/04/2019
    Câu hỏi: Tín dụng cho nhóm SME tăng chậm hơn so với các lĩnh vực khác, dưới góc nhìn chuyên gia lý do là gì?


    Chuyên gia Phạm Chi Lan:

    Theo thông lệ ở nước ta, quý đầu năm thường sẽ không đạt được tiến độ như các quý khác, phần nào nó bị chững lại. Như vậy với giải thích của ông Trần Văn Tần về mức tăng trưởng tín dụng quý I thấp phần nào là đúng. Tuy nhiên, có hai góc độ khiến tôi lo lắng trong 3 tháng đầu năm.

    Thứ nhất là số DN ngừng hoạt động tăng lên, rơi vào DNNVV, có nghĩa họ khó khăn ở nhiều mặt. Do đó, số doanh nghiệp có nhu cầu tín dụng khó mà tăng được, họ lo giải quyết các vấn đề đang tồn tại.

    Thứ hai lẽ ra trong bối cảnh cả nền kinh tế đang dấy lên cố gắng phát triển theo hướng khác, tập trung vào nâng cao năng suất lao động, đổi mới công nghệ, cuộc chiến thương mại Mỹ Trung ảnh hưởng đến Việt Nam tích cực xen tiêu cực nhưng với DNNVV tiêu cực có vẻ lớn hơn, lẽ ra các doanh nghiệp phải cố gắng ngay từ đầu năm. Họ không nên cho phép mình nghỉ ngơi, ăn Tết quá dài. Càng về sau tôi càng nghĩ người làm kinh doanh phải tận dụng tối đa. Nhưng thực tế mà thể hiện qua tín dụng như này thì cũng lo lắng.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp SME - Ảnh 1.

    Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan

  • Dưới góc độ quản lý, NHNN đánh giá thế nào về độ sẵn sàng của các ngân hàng đối với các khoản vay ưu đãi theo chủ trương nói chung, SME nói riêng?
    14:05 17/04/2019

    Câu hỏi: NHNN đánh giá thế nào về độ sẵn sàng của các ngân hàng đối với các khoản vay ưu đãi theo chủ trương nói chung, SME nói riêng?

    Ông Trần Văn Tần: Về phía các NHTM, tôi cho rằng, NHTM luôn sẵn sàng cho vay DNNVV, đồng thời, thời gian qua đã có sự chuyển biến mạnh mẽ, với xu hướng đẩy mạnh tín dụng đối với DNNVV như đưa ra nhiều chương trình, gói sản phẩm dành riêng cho DNNVV như:

     (i) BIDV triển khai các chương trình, gói tín dụng đối  với DNNVV với tổng quy mô các gói lên tới 90.000 tỷ như Gói tín dụng ngắn hạn tri ân DNNVV là khách hàng VIP và phát triển quan hệ với DNNVV là khách hàng mới có tiềm năng phát triển, Gói tín dụng ngắn hạn cạnh tranh 15.000 tỷ đồng dành cho DNNVV...; (ii) ACB triển khai các chương trình, gói tín dụng đối với DNNVV với tổng quy mô các gói lên tới 10.000 tỷ như Chương trình ưu đãi "Vững bước thành công", Chương trình ưu đãi lãi suất cho vay SXKD ngắn hạn dành cho khách hàng DNNVV...; (iii) VPBank cũng triển khai nhiều chương trình, gói tín dụng đối với DNNVV như Chương trình cấp tín dụng dành cho khách hàng DNNVV không có TSBĐ, cấp tín dụng đối với Doanh nghiệp có chủ là phụ nữ, chương trình ưu đãi xuất nhập khẩu...

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp SME - Ảnh 1.

    Ông Trần Văn Tần

    Tuy nhiên, đôi khi sản phẩm, dịch vụ ngân hàng chưa được chú trọng thiết kế để phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của các DNNVV. Ngoài việc nhiều NHTM cổ phần đã định hướng phân khúc khách hàng mục tiêu của mình là các DNNVV và có bộ phận chuyên trách về đối tượng khách hàng này; thì một số NHTM vẫn chưa coi trọng vấn đề cần phải có đội ngũ cán bộ chuyên phân tích, đánh giá và tư vấn cho đối tượng khách hàng DNNVV để tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn khi DNNVV tiếp cận vốn tại ngân hàng mình. Bên cạnh đó, bản thân TCTD nhiều khi không có đầy đủ thông tin về doanh nghiệp, không kiểm soát được dòng tiền nên dẫn đến tâm lý e dè khi quyết định cho vay các DNNVV.

    Để gặp được nhau và có tiếng nói chung đòi hỏi cả 2 phía NHTM và DNNVV đều phải tự xem xét lại mình, hoàn thiện và khắc phục các yếu điểm; và quan trọng là xác định và thấy cần nhau để cùng tồn tại, phát triển thì các hỗ trợ, các kết nối và tháo gỡ đến từ bên thứ ba mới có thể phát huy được tác dụng.

  • Bức tranh tín dụng nói chung và tín dụng SME nói riêng quý 1/2019 diễn biến thế nào?
    13:57 17/04/2019

    Câu hỏi: Xin Ngân hàng Nhà nước cho biết bức tranh tăng trưởng tín dụng quý 1/2019? Tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) diễn biến thế nào?

    Ông Trần Văn Tần - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế NHNN:

    Ngân hàng Nhà nước trong quý 1 đã xác định tăng trưởng tín dụng cả năm khoảng 14%. Đây là mức tương đương mức thực hiện năm 2018. Chỉ tiêu này đưa ra căn cứ trên dự kiến mức tăng trưởng của nền kinh tế 6,8% và lạm phát dưới 4% mà Chính phủ và Quốc hội công bố.

    Bức tranh tài chính, tín dụng quý 1/2019 có rất nhiều điểm sáng. Tín dụng đã tăng 3,19% tính đến thời điểm ngày 29/3/2019, thấp hơn chút ít so với cùng kỳ năm 2018 (3,29%). Cùng với đó, lãi suất, tỷ giá ổn định, tạo điều kiện cho môi trường kinh doanh cả năm 2019.

    Về tín dụng cho SME, NHNN xác định hết sức quan tâm đến nhóm này. Trong 2 tháng đầu năm tín dụng SME có giảm nhẹ so với năm 2018, với mức giảm 0,04%, dự kiến hết quý 1 tăng trên dưới 1%, tương đương cùng kỳ 2018. 

    Vì sao tín dụng tăng thấp vậy? Là vì Quý 1 có Tết dương lịch, tết Âm lịch, các doanh nghiệp tăng cường tiêu thụ, thu tiền về trả nợ ngân hàng và ít vay hơn. Hơn nữa, thường là ở quý 1 tín dụng sẽ thấp hơn chút ít, và quý 2 sẽ hoạt động trở lại sau đó tăng tốc trong quý 3 và quý 4, không có gì bất thường so với so với mọi năm.

    Chuyên gia Phạm Chi Lan, lãnh đạo NHNN, CEO ABBank và doanh nghiệp cùng bàn cách tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp SME - Ảnh 1.

    Ông Trần Văn Tần

  • GLTT: Tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME)
    13:35 17/04/2019

    Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước vừa công bố, 3 tháng đầu năm 2019, dư nợ tín dụng nền kinh tế tăng khoảng 2,8% so với cuối năm 2018. Nguồn vốn tín dụng được đẩy mạnh tập trung các lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ, trong đó, tín dụng đối với lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ tăng 3,63% (tín dụng đối với lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển tăng 3,16%), tín dụng đối với doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng 7,25%, tín dụng đối với lĩnh vực xuất khẩu tăng 3,5%.

    Trong khi tín dụng chảy vào các ngành, lĩnh vực tăng khá thì tín dụng riêng cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME - DNNVV) lại tăng chậm. Theo đại diện NHNN, lý do là bởi phần lớn các DNNVV có quy mô nhỏ, trình độ quản lý và áp dụng khoa học vào sản xuất kinh doanh còn hạn chế; hoạt động mang tính tự phát, thiếu kế hoạch và chiến lược cụ thể. Các cơ chế hỗ trợ tiếp cận vốn cho DNNVV thông qua bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương, hỗ trợ vốn của Quỹ phát triển DNNVV thời gian qua chưa thực sự phát huy hiệu quả...

    Một thống kê được đưa ra trong năm 2018 cho thấy, dù chiếm đến hơn 90% số các doanh nghiệp đang hoạt động nhưng nhóm chỉ khoảng hơn 30% các doanh nghiệp SME tiếp cận được nguồn vốn chính thức từ các ngân hàng, còn lại phải tiếp cận nguồn vốn phi chính thức mà trong đó có nhiều khoản đến từ tín dụng đen với lãi suất rất cao. Việc nhóm DNNVV khó tiếp cận vốn sẽ không chỉ là khó khăn của bản thân họ mà còn được cho là cản đà phát triển chung của nền kinh tế.

    Bởi vậy, câu hỏi đặt ra là, làm sao để khơi thông được vốn cho nhóm SME luôn là vấn đề thường trực đặt ra với ngân hàng, doanh nghiệp và cả cơ quan quản lý. Rồi, khi đã khơi thông được, áp lực lãi suất huy động của năm 2019 đang gia tăng liệu có tác động đến mặt bằng lãi suất cho vay không, hoặc kế hoạch siết chặt tín dụng của NHNN có ảnh hưởng đến dòng tín dụng chảy tới các doanh nghiệp nhỏ và vừa hay không... cũng là những câu hỏi đang rất thời sự.

    Đứng trước vấn đề này, Ban biên tập Báo điện tử Trí thức trẻ kết hợp với Kênh thông tin tài chính CafeF (cafef.vn) tổ chức buổi Giao lưu trực tuyến với chủ đề "Tăng khả năng tiếp cận vốn ngân hàng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa".

    Buổi giao lưu trực tuyến có sự tham gia của các diễn giả:

    1. Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan

    2. Ông Trần Văn Tần - Phó Vụ trưởng

    3. Ông Phạm Duy Hiếu - Quyền Tổng giám đốc ABBank

    4. Ông Lê Xuân Tưởng - Giám đốc CTCP Thiết bị và hóa chất Thăng Long

    5. Bà Đinh Vân Trang - Phó giám đốc Công ty TNHH đầu tư và thương mại Khang Nguyên.

    Chuyên gia, nhà quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp bàn cách khơi thông vốn cho doanh nghiệp SME - Ảnh 1.

Theo Trí thức trẻ

CÙNG CHUYÊN MỤC

XEM
Trở lên trên