Một tuần lịch sử trên phố Wall

7 ngày sau, quan chức đứng đầu ngành tài chính Mỹ dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Tài Chính Hensy Paulson và chủ tịch FED Ben Bernanke đang thảo ra kế hoạch có quy mô và tầm ảnh hưởng lớn chưa từng có để cứu hệ thống tài chính. Kế hoạch này chấm dứt thời kỳ thị trường tài chính không được điều tiết chặt chẽ và thay đổi hệ thống tài chính Mỹ về căn bản.

Ngân hàng Lehman Brothers sụp đổ, Merrill Lynch về tay Bank of America và chính phủ tung ra 85 tỷ USD để cứu Tập đoàn Bảo hiểm lớn nhất Mỹ AIG. Kế hoạch can thiệp mạnh tay nhất từ trước đến nay và tiêu tốn hàng trăm tỷ USD của chính phủ Mỹ đã được đưa ra.

Trong khi đó, những nhà đầu tư, điều khiển bởi sự sợ hãi, đã đẩy giá cổ phiếu xuống thấp rồi lại lên cao với mức độ bất thường trong tuần qua. Hai ngày thứ Hai (ngày 15/09) và ngày thứ Tư (17/09) TTCK phố Wall có hai phiên giao dịch đi vào lịch sử.

Thứ Sáu (ngày 12/09) Tuần giao dịch của thị trường chứng khoán kết thúc, lo ngại về số phận của ngân hàng 158 năm tuổi Lehman Brothers ngày một nhiều hơn. Cổ phiếu của ngân hàng sụt giảm chóng mặt khi tiềm lực tài chính của họ ngày một đi xuống.

Bộ trưởng Bộ Tài Chính, chủ tịch FED và nhiều quan chức khác của ngành nhóm họp để đưa ra kế hoạch ứng cứu. Có hai đối tác muốn tham gia vào vụ này là ngân hàng của Anh, ngân hàng Barclays và Bank of America.

Thứ Bảy (ngày 13/09) Những cuộc thảo luận về số phận của ngân hàng Lehman tiếp tục. Một số hi vọng vào sự hỗ trợ của chính phủ hoặc một sự quốc hữu hóa như đã được tiến hành đối với Fannie Mae và Freddie Mac. Chính phủ giữ quan điểm của mình rằng liên bang sẽ không can thiệp. Đối thoại đi vào bế tắc.

Chủ nhật (ngày 14/09) Đối tác và các bên liên quan tham gia vào cuộc đối thoại này chịu nhiều áp lực phải hoàn thành mọi kế hoạch ứng cứu nếu có trước phiên giao dịch của các thị trường chứng khoán châu Á vào sáng ngày thứ Hai.

Chính phủ liên bang kiên quyết không can thiệp. Không có sự hậu thuẫn từ Washington, Bank of America thì đã nhận ứng cứu cho Merrill Lynch. Chỉ trong một ngày, số phận của hai định chế tài chính lớn hàng đầu phố Wall được quyết định.

Thứ Hai (ngày 15/09) Lehman Brothers Holdings tuyên bố phá sản theo Chương 11 Luật phá sản của Mỹ, đánh dấu sự sụp đổ của một định chế tài chính 158 năm tuổi, một sự kiện chấn động giới tài chính toàn cầu.

Với mức vốn hoá gần 50 tỷ vào lúc đỉnh cao 2007, Lehman chỉ còn đáng giá số 0. Mới chỉ tháng trước, các nhà đầu tư còn tự tin đóng thêm 6 tỷ $ vốn vào công ty bây giờ thành tay trắng.

Trong một ngày, 2 trong top 4 ngân hàng đầu tư phố Wall bị xoá sổ. Trong 6 tháng, 3 trong số top 5 bị xoá sổ. Ngày 15/09, một ngày trọng đại trong lịch sử của phố Wall và ngành tài chính toàn cầu.

Nhà đầu tư chuyển sự chú ý của họ sang số phận của AIG, tập đoàn bảo hiểm lớn hàng đầu nước Mỹ đang gặp rất nhiều vấn đề về thanh khoản. Bất chấp những lời trấn an từ tổng thống Bush và Bộ trưởng Bộ Tài Chính, thị trường chứng khoán đi xuống chưa từng có trong 7 năm. Chỉ số công nghiệp Dow Jones giảm 504 điểm tương đương 4,4%.

Thị trường chứng khoán toàn cầu không thoát khỏi ảnh hưởng, giá cổ phiếu trên tòan thế giới sụt giảm mạnh. Cùng lúc, lo ngại về khả năng kinh tế toàn cầu chững lại khiến giá dầu rơi khỏi mức 100USD/thùng, mức thấp nhất từ tháng 2/2008.

Thứ Ba (ngày 16/09) FED nhóm họp và duy trì tỷ lệ lãi suất ở mức 2%. Thị trường chứng khoán châu Á tiếp tục đi xuống. Thị trường chứng khoán Nga đóng cửa hai phiên liên tiếp do đã sụt giảm quá nhiều thời kỳ trước đó.

Goldman Sachs (GS) and Morgan Stanley (MS) công bố lợi nhuận tốt hơn dự kiến. Song thông tin này vẫn không đủ để cứu cổ phiếu của họ khỏi đà sụt giảm mạnh.

Và ngay khi cơn bão lớn đang càn quét phố Wall, quan chức Mỹ quyết định AIG không thể được phép sụp đổ. FED tung ra 85 tỷ USD cứu AIG để đổi lấy 79,9% cổ phần tại tập đoàn này. Thương vụ này được thông báo vào tối ngày thứ Ba. Ngay sau khi thương vụ được hoàn hành, chỉ số công nghiệp Dow Jones bật trở lại, tăng 141 điểm.

Thứ Tư (ngày 17/09) Việc chính phủ thâu tóm AIG không đủ khiến nhà đầu tư an lòng. Thị trường tín dụng tiếp tục thắt chặt. Theo New York Times, tập đoàn ngân hàng lớn Washington Mutual công bố chuẩn bị bán. Chỉ số công nghiệp Dow Jones sụt giảm 449 điểm.

Thứ Năm (ngày 18/09) New York Times công bố Morgan Stanley đang tích cực đối thoại với ngân hàng Wachovia về khả năng sáp nhập. FED bơm tiền vào thị trường tài chính thế giới thông qua các chương trình cho vay được hợp tác điều phối bởi một số ngân hàng trung ương nước ngoài và FED.

Cùng lúc chính phủ bắt đầu khởi động việc hỗ trợ thị trường mạnh tay chưa từng có bằng cách bàn thảo lập ra một tổ chức mua lại tài sản thế chấp gặp rắc rối từ những tổ chức tài chính đang gặp khó khăn. Kế hoạch được công bố, thị trường chứng khoán Mỹ tăng điểm.

Chỉ số công nghiệp Dow Jones tăng 410 điểm. Vào buổi tối cùng ngày Bộ trưởng Bộ Tài Chính và chủ tịch FED, Đại diện Ủy ban chứng khoán và Ngoại hối Mỹ hợp tác phác thảo và đưa ra kế hoạch cụ thể để chờ sự chấp thuận về luật pháp.

Thứ 6 (ngày 19/09) Kế hoạch cụ thể được công bố và thị trường chứng khoán toàn cầu tăng điểm.

Bộ Tài Chính và FED hợp tác bảo đảm tài sản của thị trường. Ủy ban Chứng khoán và Ngoại hối công bố tạm dừng hành vi bán khống của khoảng 799 cổ phiếu ngành tài chính.

Chỉ số công nghiệp Dow Jones tăng 368,75 điểm, thấp hơn 45 điểm so với mức đóng cửa một tuần trước nhưng vẫn cao hơn 911 điểm so với mức thấp kỷ lục trong phiên giao dịch ngày thứ Năm.

Tuần vừa qua, thị trường tài chính thế giới trải qua tuần lịch sử, tuy nhiên tác động đối với nền kinh tế sẽ không chỉ dừng ở 7 ngày ngắn ngủi đó. Kỳ nghỉ cuối tuần này, các luật sư và hoạch định chính sách kinh tế tiếp tục tiến hành xem xét kế hoạch cứu thị trường. Theo đúng lộ trình, kế hoạch này phải được hoàn thành trong tuần sau.

Ngọc Diệp

TheoBusinessweek, Bloomberg