Kết hối?

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã xin ý kiến Chính phủ về chủ trương kết hối nhằm cân bằng cung cầu ngoại tệ. Trong khi chờ đợi, thị trường ngoại hối lại có dấu hiệu biến động bất thường. Mức chênh lệch giữa tỷ giá niêm yết của các ngân hàng thương mại và thị trường tự do đã tăng lên 300 – 350 đồng/đô la Mỹ, tương đương gần 2%.

Nguyên nhân khiến tỷ giá tự do biến động không có gì mới: đô la được gom để nhập vàng lậu do chênh lệch giá vàng quốc tế – nội địa thường duy trì ở mức trên 500.000 đồng/lượng.

Thế nhưng nguyên nhân này đang ảnh hưởng mạnh đến tâm lý các nhà xuất khẩu: họ găm ngoại tệ trên tài khoản và không chịu bán cho ngân hàng.

Giải pháp nhất thời

Từ nhiều ngày trước NHNN đã yêu cầu các tổ chức tín dụng báo cáo số dư ngoại tệ trên tài khoản của tổ chức kinh tế. Tuy nhiên cho đến nay, con số chính thức vẫn chưa được công bố.

Một nguồn tin trong giới ngân hàng nói lượng tiền gửi bằng ngoại tệ ở các nhà băng từ tất cả các nguồn hiện khá dồi dào, có thể tới 15 – 17 tỉ đô la Mỹ. Rõ ràng, xét về tổng thể, cung ngoại tệ không thiếu hụt. Vấn đề là điều hành để cung cầu gặp nhau.

Kết hối không phải là biện pháp mang tính thị trường và đã được NHNN sử dụng mười năm trước. Trong điều kiện hiện nay, kết hối sẽ giải quyết được ngay và nhanh chóng việc găm giữ ngoại tệ trên tài khoản của các nhà xuất khẩu.

Điểm nhấn của kết hối sẽ là tỷ lệ và thời gian kéo dài bao lâu. Hơn một thập kỷ trước, có lúc mức kết hối đã được NHNN quy định là 80% (hồi đó đã từng có nhiều tranh luận về mức kết hối 100% – PV), sau đó giảm dần về 0%. Bây giờ, mức kết hối theo ý kiến của các chuyên gia kinh tế, có thể ở mức 50%.

Tỷ lệ kết hối không nên cố định, mà nên linh hoạt tuỳ vào thời điểm và cung cầu thị trường.

Trước đây khi tiến hành kết hối, NHNN không quy định rõ thời gian. Nhưng hiện tại việc công bố một lộ trình kết hối, có thể 3 – 6 tháng chẳng hạn, là cần thiết để doanh nghiệp trù liệu kế hoạch làm ăn.

Về phía mình, phần lớn các tổ chức tín dụng ủng hộ chủ trương kết hối. Hiện hoạt động kinh doanh ngoại tệ của nhiều ngân hàng khá trầm lắng do không còn được mua bán option tiền đồng.

Các nhà xuất khẩu không chịu bán đô la cho ngân hàng, ngân hàng cũng không có nguồn để cung ứng cho nhà nhập khẩu.

Bên cạnh đó, tỷ giá niêm yết mua bán tiền mặt, chuyển khoản đều bằng nhau và kịch trần nên ngân hàng không thu được lợi.

Có thể thấy kết hối là giải pháp cấp thời để tháo gỡ ách tắc trong lưu thông ngoại tệ từ chính các ngân hàng. Nhưng kết hối sẽ đụng chạm đến một câu hỏi nhạy cảm khác.

Năm 2006 khi đàm phán gia nhập WTO Việt Nam đã cam kết không sử dụng các biện pháp hành chính để điều hành tiền tệ. Việc kết hối, do đó, có thể phải đi đường vòng, dưới một hình thức khác và một tên gọi khác.

Cần công bố vùng tỷ giá

Về lâu dài, kết hối không thể giải quyết được cội rễ sự mất cân đối cung cầu ngoại tệ cũng như trị dứt điểm sự đầu cơ tỷ giá trên thị trường tự do.

Ngoài ra việc xây dựng một cơ chế điều hành tỷ giá linh hoạt hơn đang trở nên cấp thiết. Cần phải có một khung rộng hơn cho tỷ giá “bơi” mà vẫn ở trong tầm kiểm soát của Nhà nước.

Vì sao cho đến nay NHNN chưa xác định và công bố một vùng tỷ giá cho năm 2009, thí dụ từ 17.500 – 18.500 đồng/đô la Mỹ và một biên độ đi kèm. Khi tỷ giá vượt lên cao hơn chốt chặn trên hoặc rớt thấp hơn chốt chặn dưới, NHNN sẽ chủ động can thiệp để đưa nó trở về vùng được quy định.

Vùng tỷ giá sẽ giải toả tâm lý chạy theo đô la của cả doanh nghiệp và người dân vì họ biết tỷ giá sẽ chỉ nằm trong mức đó, vượt ra là sẽ bị đưa trở lại. Còn nếu cứ duy trì phương thức điều chỉnh tỷ giá dần dần và chỉ điều chỉnh tăng khi cung cầu căng thẳng, sẽ càng kích thích các thành phần kinh tế găm giữ ngoại tệ.

Theo Hải Lý
SGTT