"Bong bóng" giá vận tải và hàng hóa đang hình thành

Việc Trung Quốc mua nhiều hàng hóa trên thế giới đã khiến giá hàng hóa tăng cao trong suốt thời gian vừa qua, tuy nhiên theo tính toán của nhiều chuyên gia, phía Trung Quốc mua hàng hóa chủ yếu để dự trữ và điều đó có thể không bền lâu.

Khoảng 90 tàu chở đầy quặng sắt đang bất động tại một số cảng của Trung Quốc, số tàu này có thể sẽ phải chờ đến 2 tuần mới được dỡ hàng xuống bởi kho chứa đã quá đầy. Việc sản xuất thép từ số quặng sắt đó hồi phục với tốc độ chậm và xuất khẩu hàng hóa của Trung Quốc hiện vẫn ở mức thấp.

Gần đây, các công ty Trung Quốc tích trữ rất nhiều nhôm, đồng, nickel, thiếc và đậu tương. Từ tháng 4/2009, công ty Trung Quốc còn tích trữ nhiều dầu thô.

Đối với mỗi loại hàng hóa, Trung Quốc có kế hoạch tích trữ và mục đích riêng. Công ty Trung Quốc đẩy mạnh mua quặng sắt trên thị trường giao ngay bởi dự đoán giá sẽ tăng. Công ty Trung Quốc cũng trữ nhiều dầu và kim loại vì một số lý do chiến lược, Trung Quốc mua nhiều nhôm để hỗ trợ cho một số công ty sản xuất trong nước.

Ông Tim Huxley, giám đốc điều hành của Wah Kwong Maritime Transport Holdings – một công ty vận tải biển lớn, nhận xét Trung Quốc đã tích trữ rất nhiều chủng loại hàng hóa thế nhưng điều này sẽ không kéo dài mãi mãi.

Việc Trung Quốc mua lượng hàng hóa nhiều vượt quá nhu cầu sử dụng thông thường giúp giá các mặt hàng tăng lên tuy nhiên sẽ hạn chế đà phục hồi của kinh tế.

Moody mới đây đã thông báo đưa ra triển vọng tiêu cực đối với các công ty cung cấp kim loại cơ bản, khai mỏ và thép ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Moody cũng đưa ra nhận định tương tự với công ty cùng nhóm ngành ở khu vực khác.

Ông Terry Fanous, phó chủ tịch của Moody tại Sydney – Úc, nhận xét chiến lược của Trung Quốc trong việc tích trữ, thay thế hàng sản xuất kém chất lượng trong nước bằng hàng nhập khẩu chất lượng cao hơn đã khiến giá một số kim loại cơ bản tăng lên, tuy nhiên Moody không cho rằng nhu cầu đối với các loại hàng hóa này sẽ hồi phục cho đến khi nền kinh tế lớn của thế giới như Mỹ, châu Âu và Nhật hồi phục. Ông cũng nhấn mạnh thêm các nền kinh tế lớn trên thế giới nhiều khả năng sẽ chưa hồi phục cho đến năm 2010.

Thế giới hiện nay không hề sốt hàng hóa, chính phủ Trung Quốc ngày 11/06 công bố xuất khẩu Trung Quốc tháng 5/2009 hạ 26,4% so với 1 năm trước. Nhập khẩu giảm 25,2% so với cùng kỳ, thặng dư thương mại tiếp tục giảm xuống mức 13,39 tỷ USD.

Chỉ số GSCI của giá hàng hóa toàn cầu đã tăng 42% từ mức thấp thiết lập ngày 18/02 tuy nhiên vẫn thấp hơn so với mức kỷ lục ngày 03/07.

Một trong những chỉ số chính về thương mại toàn cầu là chỉ số BDI, chỉ số đánh giá chi phí vận tải hàng hóa trên biển, giảm 1/5 trong khoảng thời gian trên. 

Ông Richard S. Elman, giám đốc điều hành của Noble Group – công ty giao dịch hàng hóa phức hợp lớn nhất châu Á, cho biết các chủ tàu trước đây từng tính phí 58 nghìn USD/ngày thế nhưng hiện nay mức phí đó chỉ còn 24 nghìn USD/ngày. Đây là dấu hiệu cho thấy số tàu vận chuyển hàng hóa có thể sẽ trống rất nhiều trong những năm tới, đặc biệt khi các hãng đóng tàu hoàn thành số tàu được đặt hàng khi kinh tế bùng nổ.

Theo JP Morgan, lượng nhập khẩu quặng sắt của Trung Quốc tháng 4/2009 cao hơn 33% so với một năm trước. Lượng nhập khẩu dầu tăng 14%, nhập khẩu nhôm ôxít tăng 16% và nhập khẩu đồng tinh chế tăng 148%.

Nhập khẩu than đá tăng 168% bởi các công ty mua nhiều than đá nước ngoài trong lúc thương lượng được mức giá tốt hơn đối với các công ty sản xuất nội địa.

Việc tính toán được cụ thể mỗi loại hàng hóa đang được dự trữ với số lượng bao nhiêu không phải điều dễ dàng bởi số liệu trên không được công bố. Việc đánh giá nhu cầu thép là chủ đề thường xuyên của giám đốc điều hành các hãng tàu và chuyên gia kinh tế bởi con số trên được coi như hàn thử biểu về sức khỏe của thị trường các nước đang phát triển và chỉ báo về nhu cầu đối với các loại mặt hàng như quặng sắt hay xe ô tô.

Ông Sanjay Mehta, một trong bốn giám đốc điều hành của Essar Global – một công ty đa quốc gia của Ấn Độ hoạt động trong lĩnh vực vận tải biển và công nghiệp nặng, ước tính nhà máy sản xuất thép ở Bắc Mỹ hiện đang hoạt động với 50% đến 60% công suất, con số này tại nhà máy ở Trung Quốc là 70% và Ấn Độ là 100%.

Kinh tế Ấn Độ vẫn vững mạnh - yếu tố quan trọng giúp nhu cầu hàng hóa vẫn ở mức cao. Tuy nhiên ông hết sức cẩn trọng khi nói về triển vọng kinh tế toàn cầu. Ông cho rằng Trung Quốc tăng mua hàng hóa trong thời gian qua do lượng mua giảm trong khoảng thời gian mua thu và mùa đông năm 2008.

Việc Trung Quốc tăng mua hàng hóa, theo ông, không phải hoàn toàn do tiêu thụ tăng. Ông dự báo mức hiện tại của giá cả hàng hóa sẽ duy trì cho đến giữa năm 2011. Giá nhiều loại hàng hóa tăng mạnh trong những tháng gần đây, giá dầu giao ngay tăng gấp đôi từ cuối tháng 12/2008. Giá xăng và dầu diezel tại nhiều nước vì thế cũng tăng.

Nhiều chuyên gia kinh tế dự báo giá hàng hóa sẽ tăng bởi kinh tế Mỹ và châu Âu đang trên con đường hồi phục.

Giám đốc điều hành các hãng vận tải không lạc quan đến vậy, họ nhìn thấy dấu hiệu bong bóng giá vận tải và giá hàng hóa ở thời điểm hiện nay. Câu chuyện giá tăng cao rồi giảm mạnh của năm ngoái sẽ lặp lại.

Ông Kenneth Koo, giám đốc điều hành kiêm chủ tịch hãng vận tải Tai Chong Cheang Steamship lớn hàng đầu Hồng Kông, trong email gửi khách hàng có đoạn viết: “Tôi lo ngại bong bóng đang lặp lại và nó sẽ sớm vỡ tan.”