Sau khủng hoảng, Trung Quốc lên ngôi

Trên thế giới, nước “khỏe” nhất sau khủng hoảng kinh tế tài chính có lẽ là Trung Quốc. Ở thời điểm hiện nay khi nhà lãnh đạo các nền kinh tế bước vào cuộc họp thượng đỉnh khẩn cấp lần thứ 3 trong 10 tháng, Trung Quốc có vị thế mạnh hơn rất nhiều trên thế giới so với trước khi ngân hàng Lehman Brothers sụp đổ.

Trung Quốc quá nhỏ để có thể cứu được thế giới, dù trên thực tế đây là nền kinh tế lớn đầu tiên trên thế giới hoàn toàn thoát ra khỏi thời kỳ suy giảm.

Trung Quốc đã được thế giới vị nể bởi những chính sách tài chính, tiền tệ nhanh nhạy để ứng phó với khủng hoảng, các ngân hàng của nước này đã thành công vượt qua bão tài chính.

Nhà đầu tư toàn cầu cũng đang hài lòng với những biến động tích cực gần đây trên thị trường chứng khoán Thượng Hải.

Ông Mark Williams, chuyên gia kinh tế tại Capital Economics ở London, nhận xét Trung Quốc đang có vị thế lớn hơn trên thế giới so với cách đây 1 năm. Nhà lãnh đạo Trung Quốc tự tin trong cách suy nghĩ và chính sách của họ hơn rất nhiều so với 12 đến 18 tháng trước.

Ở thời điểm đó, chính phủ Mỹ hối thúc Trung Quốc nâng giá đồng nhân dân tệ và giảm điều tiết thị trường.

Và nay khi nhà lãnh đạo G20 và nhiều nền kinh tế mới nổi khác tụ họp tại Pittsburgh trong tuần sau, đối trọng đã thay đổi.

Nước Mỹ không những phải rút lại lời kêu gọi về việc cải cách lĩnh vực tài chính mà buộc phải tự bảo vệ họ trước những áp lực từ Trung Quốc về việc Mỹ đã bỏ mặc đồng USD hạ giá quá mức.

Ông Andy Rothman, chuyên gia chiến lược vĩ mô cho công ty môi giới CLSA, cho rằng thật sai lầm nếu cho rằng những gì đã xảy ra trong năm qua như sự dịch chuyển về sức mạnh bởi dù có suy giảm, quy mô kinh tế Mỹ vẫn lớn hơn rất nhiều so với Trung Quốc.

Tuy nhiên ông đánh giá sự kiện trong năm qua như sự thay đổi về thái độ và về cách thức hai nước hành xử. Hiện nay, Trung Quốc là phần không thể thiếu trong các cuộc đối thoại về chính sách toàn cầu dù chưa chính thức là thành viên của G8.

Chuyên gia kinh tế Rothman nhận xét: “Trong quá khứ, Trung Quốc thường bị coi như thiếu kinh nghiệm trong đối thoại với G8. Thế nhưng nay những phản ứng của họ đối với khủng hoảng toàn cầu và những gì đang diễn ra cho thấy họ cần được các bên ứng xử một cách ngang hàng.”

Thị trường hiện nay đặc biệt lo lắng về mục tiêu của Trung Quốc trong việc giảm bớt tầm quan trọng của USD trong thương mại và tài chính quốc tế. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc, ông Chu Tiểu Xuyên đã đề xuất sử dụng quyền rút tiền đặc biệt, một loại tiền tệ do Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) phát hành.

Chuyên gia Rothman thuộc CLSA không đánh giá cao lời đề xuất của ông Chu và chính các nhà hoạch định chính sách kinh tế Trung Quốc cũng thừa nhận không có đồng tiền nào đủ xứng đáng làm đồng tiền dự trữ của thế giới thay thế cho đồng USD.

Thế nhưng hiện nay thị trường hết sức lo ngại về khả năng chính quyền Washington, bởi nhiều yếu tố chính trị, sẽ không thể rút đi kế hoạch kích thích tài khóa và tiền tệ đúng thời điểm để ngăn việc lạm phát tăng cao và đồng USD mất dần vị thế.

Hơn thế nữa, Trung Quốc có thể dùng ảnh hưởng của họ để đẩy mạnh việc sử dụng đồng nhân dân tệ trong các hoạt động thương mại bất chấp thái độ lạnh nhạt của nhiều bên đối với chương trình thử nghiệm sử dụng đồng nhân dân tệ đã áp dụng.

Trung Quốc cũng ưu tiên hoạt động mua bán và sáp nhập liên biên giới để hỗ trợ cho hoạt động mua năng lượng và tài nguyên thiên nhiên.

Trung Quốc cần tìm ra được những cách chuyển dự trữ đô la khổng lồ của mình thành tài sản mà xét trên phương diện nào đó đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và quyền lợi của nước này.

Trung Quốc có tiếng nói ngày một lớn trong định hình chính sách kinh tế châu Á cũng như Tổ chức Thương mại Thế giới và cuộc tranh luận về định hình các tổ chức tài chính quốc tế. Thời Trung Quốc chỉ đứng yên nhìn thế giới đã qua lâu rồi.

Theo Reuters
Ngọc Diệp