Hiệu suất đầu tư tài chính của các tập đoàn, tổng công ty rất thấp

Quỹ đầu tư Năng lượng và Công nghiệp, quỹ nội địa lớn nhất Việt Nam (quy mô vốn 10.000 tỷ đồng) với sự góp mặt của nhiều tập đoàn, tổng công ty (TCT) nhà nước đã chính thức giải thể. Theo thông tin từ Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), việc ngừng hoạt động của quỹ này theo chủ trương của Chính phủ yêu cầu các tập đoàn, TCT nhà nước rút bớt nguồn lực đầu tư tài chính và tập trung trở lại cho ngành nghề kinh doanh cốt lõi.

Con số gần đây nhất về hoạt động đầu tư tài chính của các tập đoàn, TCT nhà nước được Đoàn giám sát của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội tổng hợp cho thấy: năm 2006, tổng số tiền các tập đoàn, TCT nhà nước đầu tư vào lĩnh vực tài chính là 7.999 tỷ đồng, năm 2007 là 18.279 tỷ đồng và vào cuối năm 2008 là 25.706 tỷ đồng.

Một số tập đoàn có số tiền đầu tư vào lĩnh vực tài chính rất lớn là PVN (tổng đầu tư 5.494 tỷ đồng, chiếm 21,37% tổng số tiền các tập đoàn, TCT đầu tư vào lĩnh vực tài chính trong năm 2008); Tập đoàn Công nghiệp tàu thuỷ (Vinashin) có tổng số tiền đầu tư là 3.308 tỷ đồng, chiếm 12,87% tổng số tiền các tập đoàn, TCT đầu tư vào lĩnh vực này; Tập đoàn Điện lực (2.146 tỷ đồng, chiếm 8,35%)…

Quỹ Công nghiệp và Năng lượng do BIDV cùng với các tập đoàn/TCT lớn như PVN, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin), Tập đoàn Bưu chính Viễn thông (VNPT), Tổng công ty Sông Đà, Tổng công ty Đầu tư phát triển Đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam (Idico)... góp vốn thành lập, tỷ lệ sở hữu của các tập đoàn/TCT nhà nước chiếm tới 80% vốn điều lệ của Quỹ.

Để quản lý Quỹ, các đối tác đã thành lập CTCP Quản lý Quỹ Công nghiệp và Năng lượng Việt Nam (Công ty Quản lý Quỹ) với vốn điều lệ 100 tỷ đồng. Mới đây, theo quyết định của Chủ tịch UBCK, công ty này đã giải thể.

Bà Phan Thị Hòa, thành viên HĐQT PVN cho biết, việc giải thể Quỹ được thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ yêu cầu các tập đoàn/TCT như Tập đoàn Dầu khí không đầu tư vào những ngành nghề không đúng với ngành nghề kinh doanh chính.

Ngoài việc tạm dừng tham gia quỹ này, PVN còn đang thoái dần vốn đầu tư tài chính bằng cách sắp xếp lại trong nội bộ, ví dụ khoản góp vốn vào CTCP Đầu tư cho thuê máy bay được chuyển nhượng cho PVFC; phần vốn góp của PVN trong CTCP Đầu tư Công đoàn Dầu khí cũng được chuyển nhượng cho PVFC; vốn góp tại CTCK Dầu khí, PV Media chuyển về PVI; phần vốn tại Công ty Dịch vụ cao cấp chuyển nhượng cho PVC.

“Theo chủ trương sắp xếp lại các đơn vị thành viên của PVN, chỉ có các khoản đầu tư tài chính vào PVFC và PVI, Tập đoàn vẫn tiếp tục giữ, đây đều là các đơn vị được thành lập trên cơ sở có sự đồng ý của Chính phủ từ khi PVN còn hoạt động theo mô hình TCT, các đơn vị khác đều được chuyển nhượng vốn. Là tập đoàn hoạt động đa ngành, nhưng những ngành không gắn nhiều với dầu khí chúng tôi không làm nữa”, bà Hòa cho biết.

Không chỉ có PVN cơ cấu lại các khoản đầu tư ngoài ngành, mới đây Vinashin theo yêu cầu của Chính phủ cũng đã thoái vốn tại Tập đoàn Bảo Việt. Để trở thành cổ đông chiến lược của Bảo Việt, cách đây 2 năm, Vinashin đã bỏ ra 1.467 tỷ đồng (hơn 90 triệu USD thời điểm đó) để sở hữu 3,56% vốn điều lệ. Hiện nay, khoản đầu tư của Vinashin được chuyển giao cho SCIC theo giá đầu tư ban đầu và phía SCIC từ chối cho ý kiến về thương vụ này.

Tương tự, theo đánh giá hiệu suất đầu tư vào lĩnh vực tài chính của các tập đoàn, TCT đã không mang lại những con số mong đợi. Hầu hết tập đoàn, TCT đều bị lỗ hoặc không phát sinh lợi nhuận trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán và góp vốn vào quỹ đầu tư.

Cụ thể, Tập đoàn Điện lực (đầu tư chứng khoán 214 tỷ đồng, lỗ 30 tỷ đồng); Tập đoàn Dệt may (đầu tư chứng khoán 24 tỷ đồng, không phát sinh lợi nhuận); Tập đoàn Công nghiệp cao su (góp vốn vào quỹ đầu tư 271 tỷ đồng); PVN (góp vốn vào quỹ đầu tư 368,9 tỷ đồng); Vinashin (góp vốn vào quỹ đầu tư 144 tỷ đồng)..., tất cả những khoản vốn góp này đều không phát sinh lợi nhuận (tính đến cuối năm 2008).

Trên thực tế, phần lớn số tiền đầu tư của các tập đoàn/TCT phát sinh trong 2 năm 2006 - 2007, giai đoạn thị trường phát triển bong bóng. Do đó, hiệu suất đầu tư của các đơn vị này phần lớn thấp hơn hiệu quả kinh doanh chung của họ, không ít trường hợp đã mất vốn.

Góp hay thoái vốn là những hoạt động bình thường trong đầu tư, nhưng sứ mạng của các tập đoàn, TCT nhà nước lại có ý nghĩa quan trọng hơn rất nhiều trong nền kinh tế. Vai trò là những quả “đấm thép” của Nhà nước khó có thể trọn vẹn nếu nguồn lực của các đơn vị trên bị phân tán vào những lĩnh vực nhiều rủi ro.

Khoan chưa nói tới trách nhiệm đối với hiệu quả đầu tư của đồng vốn nhà nước, song động thái “thổi còi” và chấn chỉnh tình trạng đầu tư ngoài ngành đối với các tập đoàn/TCT không chỉ loại bỏ những khiếm khuyết trên các cơ thể khổng lồ, mà gián tiếp giúp TTCK phát triển lành mạnh hơn bằng những nguồn vốn đang ngủ yên trong dân.

Theo ĐTCK