Hiệp định thương mại tự do
ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) bắt đầu thực thi từ năm 2005.
Mục tiêu của hiệp định là trong 10 năm sẽ tạo ra khu
vực thương mại tự do, không thuế quan giữa các nước
ASEAN - Trung Quốc.
Năm 2010 là một năm quan trọng với sáu
nước ASEAN cũ là Singapore, Philippines, Malaysia, Indonesia,
Thái Lan và Brunei khi 90% dòng thuế sẽ giảm xuống mức
0-5%, trong đó chủ yếu là 0%.
Riêng Việt Nam từ năm 2010 cũng
bắt đầu cắt giảm để đến năm 2015, 90% dòng thuế
đối với hàng Trung Quốc sẽ về 0-5%. Tuy thực hiện
chậm hơn nhưng ta vẫn được hưởng đầy đủ ưu đãi
của Trung Quốc như các nước ASEAN khác.
Dẫu vậy, một
vấn đề được đặt ra là liệu hàng Trung Quốc có ồ
ạt đổ vào Việt Nam thời gian tới khi các mức thuế
được cắt giảm hay không và Việt Nam được hưởng lợi
gì từ ACFTA?
Theo ông Lê Quang Lân - Phó Vụ
trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên - Bộ Công
Thương, năm 2010 có thể chưa phải là thời điểm quyết
định vì những dòng thuế cao của Việt Nam sẽ chưa về
mức 0-5%, mà chủ yếu sẽ về mức 10-20%. Mức thuế như
vậy thì việc bảo hộ có thể vẫn mang tính hiệu quả.
Lộ trình đến năm 2015 Việt Nam sẽ cắt giảm thuế từ
0-5% và từ năm 2015 trở đi sẽ cắt giảm đến 0%. Có
hơn 8.000 dòng thuế như vậy sẽ phải cắt giảm. Các
doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị kỹ càng để có thể
cạnh tranh hiệu quả.
Bộ Tài chính đã công bố lộ
trình đến năm 2011. Một số nhóm mặt hàng cần bảo hộ
nhất chúng ta đã đưa vào nhóm mặt hàng nhạy cảm cao,
tức sẽ chỉ giảm thuế đến mức 50%.
Với nhóm “nhạy
cảm”, lộ trình cắt giảm thuế cũng chậm hơn, đến
năm 2015 mức thuế mới xuống khoảng 20% và sẽ tiếp tục
giảm xuống 5% vào năm 2020. Các doanh nghiệp cần theo dõi
chặt chẽ lộ trình giảm thuế này.
Theo hiệp định, một số sản
phẩm trong lĩnh vực dệt may, hàng tiêu dùng, đồ chơi...
sẽ cắt giảm về mức 0-5%. Như vậy, một số ngành sản
xuất trong nước không có khả năng cạnh tranh sẽ phải
cơ cấu lại hoặc rút lui khỏi thị trường.
Phải nói thách thức khi cắt
giảm thuế quan với hàng Trung Quốc là rất lớn. Tuy
nhiên, ông Lân cho rằng ở đây cũng phải nhìn ra cơ hội
cho doanh nghiệp nước ta. Tỉ trọng nhập khẩu nguyên
liệu sản xuất từ Trung Quốc rất lớn. Việc cắt giảm
thuế sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguyên liệu
dễ và rẻ hơn, từ đó giúp hàng sản xuất trong nước
cạnh tranh hơn.
Có một thực tế là nhiều hàng
tiêu dùng trong nước thường bị cạnh tranh do hàng giá
rẻ, kém chất lượng của Trung Quốc bị thẩm lậu qua
đường tiểu ngạch. Khi thuế giảm, mức chênh lệch giữa
nộp thuế và đi theo tiểu ngạch không đáng kể thì hàng
lậu sẽ giảm, người ta sẵn sàng đi theo chính ngạch,
ta sẽ quản lý được mà lại giảm thiểu hàng nhập
lậu. Hàng Việt Nam có thể sẽ cạnh tranh bình đẳng
hơn.
Ngoài ra, thực tế trong chương
trình thu hoạch sớm, mặc dù Việt Nam chưa giảm thuế
mạnh cho Trung Quốc nhưng phía Trung Quốc đã giảm thuế
trước cho hàng Việt Nam. Vì vậy, nhiều mặt hàng nông
sản của Việt Nam đã xuất khẩu mạnh vào Trung Quốc
thời gian gần đây.
Trên nguyên tắc, chương trình
thu hoạch sớm rất có lợi cho Việt Nam với nhiều hàng
nông sản như rau quả, thủy, hải sản... được giảm
thuế. Vì vậy, riêng những mặt hàng theo chương trình
thu hoạch sớm Việt Nam lúc nào cũng xuất siêu.
Chương
trình đang mang lại nhiều lợi ích cho Việt Nam vì tất
cả hàng nông sản xuất vào Trung Quốc đều cơ bản đã
có thuế suất 0%. Từ năm 2004 đến nay, năm nào ta cũng
xuất siêu. Riêng năm 2008 trong chương trình thu hoạch sớm,
Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 365 triệu USD, nhập
khẩu 131 triệu USD.
Chúng ta cũng bước đầu xuất
khẩu được nhiều sản phẩm may mặc, giày dép, thiết
bị sang Trung Quốc với tỉ trọng ngày một tăng.
Theo InfoTV