Trong một buổi nói chuyện với các nhà phân tích vào tháng 1, CEO Jamie Dimon của JPMorgan Chase nói từ giữa đến cuối năm 2010, nhiều ngân hàng sẽ “thừa vốn”.

Ngân hàng tăng lợi nhuận, bán cổ phiếu và tích trữ tiền mặt theo lệnh của các cơ quan điều tiết nên tỷ lệ an toàn vốn đã vượt xa mức tối thiểu theo quy định.

Giờ họ đang phải đối mặt với sức ép từ nhiều phía phải “tiêu bớt tiền” và cổ đông có nhiều khả năng sẽ chạm được vào số tiền ấy.

“Thừa vốn” nghe qua có vẻ tốt, nhất là khi chỉ mới khoảng một năm trước chính quyền liên bang còn đang chạy đua để cứu hệ thống tài chính Mỹ khỏi sụp đổ. Tuy vậy, đáng bất ngờ là có quá nhiều tiền cũng phiền phức y như chẳng có gì vậy.

Áp lực lên ông Dimon và các CEO ngân hàng khác dâng cao từ nhiều hướng: cổ đông muốn tăng cổ tức; doanh nghiệp nhỏ nói ngân hàng nên cho vay nhiều hơn để phục hồi kinh tế; và chính quyền thì muốn đánh thuế các ngân hàng lớn để bù đắp cho khoản thua lỗ của chương trình cứu trợ dự kiến lên tới 117 tỷ đôla.

Trong số đó, đòi hỏi tăng cổ tức của cổ đông có nhiều khả năng thành công nhất. JPMorgan Chase, vốn được coi là quản lý tốt nhất trong số các ngân hàng lớn, có lẽ sẽ là ngân hàng đầu tiên tăng cổ tức.

Trong buổi nói chuyện giải thích về khoản lợi nhuận 3,3 tỷ đôla của quý IV, JPMorgan Chase nhắc lại kế hoạch tăng cổ tức thường niên, từ mức 25 cent/cổ phiếu hiện nay lên 75 cent – 1 đôla/cổ phiếu trong nửa cuối năm nay, khi cho rằng nền kinh tế sẽ tiếp tục phục hồi và thua lỗ tín dụng như kỳ vọng.

Matthew D. McCormick, nhà quản lý danh mục và phân tích ngân hàng tại Bahl & Gaynor Investment Counsel nói: "Ngân hàng nào tăng cổ tức đầu tiên sẽ gây ấn tượng với toàn bộ giới đầu tư."

Có nhiều lý do để trả tiền cho cổ đông. Lợi suất trung bình từ cổ tức các ngân hàng lớn, tức là cổ tức chia cho giá cổ phiếu, đang ở mức thấp nhất kể từ năm 1997.

Các cơ quan điều tiết liên bang hiểu rằng ngân hàng muốn thưởng cho cổ đông để họ sẵn sàng mua số cổ phiếu phát hành thêm trong tương lai qua đó củng cố cho số vốn của ngân hàng.

Các định chế tài chính không định mang vốn đi trả cổ tức. Ví dụ như ông Dimon quyết tâm giữ cho JPMorgan Chase có đủ vốn. Ông nói năm tới hệ số an toàn vốn tối thiểu có thể sẽ tăng.

Tăng cổ tức cũng có cái giá của nó. Đồng đôla nào được đem ra để chi trả cổ tức sẽ không thể dành cho các khoản cho vay mới hay bù đắp cho thua lỗ bất ngờ.

JPMorgan Chase đi đầu sẽ tạo sức ép tăng cổ tức lên các ngân hàng khác, dù tình hình tài chính của họ có không vững chắc bằng.

Dù U.S. Bancorp và BB&T có thể cũng tăng cổ tức trong năm nay nhưng Citigroup và Bank of America không thể làm vậy chí ít đến năm 2011. (Người phát ngôn của Bank of America, Citigroup và Wells Fargo từ chốt bình luận về kế hoạch của mình.)

Thừa vốn chưa chắc đã là khỏe mạnh. Ví dụ như vốn của Citi chiếm 11,7% tổng tài sản, cao hơn con số 11,1% của JPMorgan Chase và vượt xa yêu cầu tối thiểu 6%.

Nhưng không ai lại cho rằng Citi đang ở trong tình trạng tốt. Ngân hàng này thông báo khoản lổ 7,6 tỷ đôla trong quý IV và tỷ lệ vỡ nợ trên danh mục cho vay tiếp tục cao.

(Người phát ngôn của Văn phòng kiểm soát tiền tệ nói các thanh tra viên của cơ quan này không chỉ đánh giá sức khỏe của một ngân hàng dựa vào hệ số an toàn vốn của.)

Trước khi JPMorgan hay bất kỳ ngân hàng nào tăng cổ tức cũng phải được sự thông qua của cơ quan giám sát. Bản quy tắc của FED viết các cơ quan điều tiết phải cân nhắc đến “lợi nhuận hiện tại và tương lai” khi thẩm tra yêu cầu này.

Một số nhà kinh tế cho rằng kể cả các định chế hùng mạnh nhất cũng nên giữ tiền mặt vì khi giá tài sản giảm mạnh có thể khiến họ mất thanh khoản và cần đến gói cứu trợ từ người nộp thuế.

“Chúng ta không muốn các ngân hàng lớn, dù cho có trách nhiệm hay không, đánh bạc với tiền của người nộp thuế,” Laurence J. Kotlikoff, nhà kinh tế tại ĐH Boston nói.

Một lý do để lo ngại là: Ngân hàng có thể vẫn kẹt trong thua lỗ vì danh mục cho vay bất động sản khổng lồ, Giám đốc Công ty tư vấn tài chính Navigant Capital Advisors, ông Edward Casas nói.

Một dấu hiệu cho thấy các tập đoàn chưa hoàn toàn nhận ra thua lỗ của mình là họ vẫn miễn cưỡng bán tài sản với cái giá hiện nay. Ông nói các giao dịch cỡ nhỏ và vừa “về cơ bản bị đóng băng” vì ngân hàng giữ giá chào quá cao.

“Tấm đệm” tiền mặt nêu bật một nghịch lý nữa: ngân hàng có nên tăng cường cho vay hay kiểm soát chặt khoản vay hơn để hạn chế rủi ro vỡ nợ?

Giá trị các khoản vay giảm từ 7,3 nghìn tỷ đôla vào tháng 10/2008 xuống dưới 6,7 nghìn tỷ đôla vào đầu tháng 1/2010.

Giới chính trị đòi các định chế phải tăng cường cho vay để cải thiện kinh tế. Có lẽ ngân hàng sẽ tuân theo vì đó là cách họ kiếm tiền. 1 nghìn tỷ đôla họ để tại FED chỉ cho lợi nhuận có 0,25%/năm.

Lý do chính khiến tín dụng suy giảm là cuộc suy thoái đã biến những người đi vay tiềm năng thành những địa chỉ quá rủi ro và dập tắt nhu cầu tín dụng của số khác.

Liên hiệp quốc gia các doanh nghiệp độc lập cho rằng tháng 12/2009 chỉ có 8% thành viên là doanh nghiệp nhỏ báo cáo họ cần vốn nhưng không biết vay ở đâu so với khoảng 5% nói vậy khi tín dụng còn dồi dào.

Số khác cũng muốn chia phần từ tài sản ngân hàng lại là chính giới ngân hàng ưa lương cao bổng hậu. Tại JPMorgan, lương trung bình tại khối ngân hàng đầu tư năm ngoái tăng 37%. Nhưng lợi nhuận của ngành nhiều khả năng sẽ giảm trong năm 2010.

Trong khi đó, tương lai của đạo thuế mới còn chưa chắc chắn. Nó có thể phải đối mặt với nhiều phản đối ở Quốc hội cũng như lời buộc tội thiếu công bằng. Warren Buffet cũng chống lại sắc thuế mới.

“Nó không có lợi với một môi trường kinh doanh thân thiện với nhà đầu tư,” Peter Sorrentino, người đang quản lý 13,8 tỷ đôla tại Huntington Asset Advisors nói.

Một quan chức cao cấp của chính quyền Obama nói Nhà Trắng hy vọng ngân hàng sẽ lấy số tiền này từ quỹ lương thưởng, nhưng điều này không bắt buộc.

Nói ngắn gọn là không ít người nhắm tới số “vốn thừa” của ngân hàng. Nhưng cho tới nay, có vẻ như cổ đông sẽ là người nhanh tay nhất.

Theo Minh Tuấn

Dân Trí/FT