Chứng khoán: Vùng trũng đón dòng tiền?

Nghỉ giao dịch từ giữa tháng 1, nhưng Hải, một nhà đầu tư (NĐT) chứng khoán mở tài khoản tại IRS, nhưng ngày nào cô cũng cập nhật biến động của chỉ số. Nói như Hải là “để khỏi lạc hậu” khi thị trường giao dịch trở lại sau Tết khi tâm lý các nhà đầu tư phấn chấn trở lại sau kỳ nghỉ lễ dài.

Quy luật vàng lặp lại?

Phán đoán của Hải được nhiều NĐT đồng tình khi để dự đoán về diễn biến trên thị trường còn nặng tính tâm lý, tính quy luật của thị trường được đem ra mổ xẻ. Trong năm 2009, sau 2 kỳ nghỉ lễ chính, thị trường trải qua những giai đoạn tăng tốc rất mạnh. Trước khi bước vào kỳ nghỉ 30/4 - 1/5/2009, chỉ số VN-Index chốt lại ở mốc 321,63 điểm. Sau kỳ nghỉ này, nhiều NĐT thực sự bất ngờ trước đà tăng tốc quá nhanh của VN-Index.

Thị trường cómột tháng tăng điểm trọn vẹn và đồ thị của VN-Index giai đoạn đó đi lên gần như theo chiều thẳng đứng. Chỉ trong hơnmột tháng, VN-Index tăng lên mốc trên 500 điểm và tháng 5/2009 trở thành một trong những tháng VN-Index tăng tốc nhanh nhất trong lịch sử của chỉ số này.

Tương tự, thị trường chứng khoán sau kỳ nghỉ lễ 2/9/2009 là thời kỳ thăng hoa lớn nhất trong năm. Trước thời điểm này, VN-Index ở mức trên 500 điểm. Tuy nhiên, sau kỳ nghỉ lễ, VN-Index tăng một mạch lên đỉnh 615,68 điểm và sau đó rớt trở lại.

Thăng trầm VN-Index 1 năm qua (từ tháng 2/2009 đến tháng 2/2010).

Giả sử Ngân hàng Nhà nước tăng lãi suất cơ bản thêm 0,5 hay 1 điểm phần trăm, cục diện trên thị trường ngân hàng không có nhiều thay đổi vì hiện tại lãi suất thực huy động và cho vay đã có độ chênh so với lãi suất khống chế. Về sâu xa, điều này còn khơi thông các luồng vốn cho nên kinh tế. Tuy vậy, tâm lý tiêu cực của các NĐT rất có thể là yếu tố đẩy thị trường đảo chiều.

Một quy luật nữa về chính sách tiền tệ có thể sẽ không theo lối mòn trong năm 2010 là tính nới và thắt. Thông thường, đầu năm các ngân hàng được nới lỏng tín dụng, tăng trưởng mạnh, cuối năm Ngân hàng Nhà nước mới thực hiện thắt chặt lại nhưng năm 2010 có thể sẽ khác. Ngành ngân hàng được dự báo vẫn tiếp tục đối mặt với những khó khăn. Đi trước thế giới một bước, Ngân hàng Nhà nước có thể tăng cường kiểm soát quyết liệt và không để các ngân hàng xé rào về tăng trưởng tín dụng. Vì vậy, cơ sở để thị trường chứng khoán tăng mạnh, lặp lại biến động như nửa đầu năm 2009 chưa thể có.

Nền tảng cổ phiếu tốt

Những yếu tố chi phối tới thị trường sau Tết đã được phân tích. Để có phương án an toàn hơn cả, ngoài việc tiên lượng tâm lý, chính sách điều hành kinh tế vi mô, NĐT có thể xem xét các cổ phiếu có yếu tố cơ bản tốt. Nguyên tắc đầu tiên được tư vấn của nhiều công ty chứng khoán đưa ra là chọn cổ phiếu thanh khoản. Năm 2009, nhiều NĐT “đánh hàng” theo kiểu rỉ tai xuất tiền mua vài mã cũng không đến nỗi tồi về chỉ số EPS, PE… nhưng tính thanh khoản lại thấp. Mỗi phiên giao dịch chỉ có 3.000-4.000 cổ phiếu.

Một nguyên tắc nữa mà NĐT nào cũng thuộc nằm lòng nhưng quyết tâm để thực hiện lại không dễ. Đó là chọn cổ phiếu có EPS cao, hợp lý.Thống kê của HOSE và HNX cho thấy năm 2009, số cổ phiếu có EPS trên 10.000 đồng xuất hiện tương đối nhiều, trong đó có những mã vượt 20.000 đồng. Kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp thuộc dạng “đẹp như mơ”.

Năm 2010, liệu diễn biến trên có lặp lại? Bà Nguyễn Thị Mai Thanh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Cơ điện lạnh (REE), cho biết năm 2010, doanh nghiệp phải cân nhắc về dòng tiền nhiều hơn vì nguồn vốn không còn dồi dào như trước, trong khi vay mượn khó khăn hơn.

Yếu tố nguyên vật liệu đầu vào giá rẻ có thể cũng không còn là lợi thế, nhất là với doanh nghiệp ngành nhựa, ngành thép (có EPS cao năm 2009). So với thời điểm này năm 2008, giá phôi thép, hạt nhựa cao gấp 2-2,5 lần. Đầu vào đội lên, đầu ra có thể tăng nhưng lợi nhuận biên của doanh nghiệp chắc chắn giảm. Lựa chọn cổ phiếu có EPS duy trì tăng trưởng sẽ là điều khó khăn với các NĐT.

Thị trường chứng khoán sẽ bước qua tuổi lên 10 trong năm nay, giai đoạn hậu khủng hoảng vẫn là cơ hội kiếm lời lớn cho các NĐT. Tuy nhiên, để đạt được sự thành công, NĐT phải bản lĩnh hơn để đứng vững trước nhiều con sóng lớn.