Sửa quy chế lưu ký hướng tới giao dịch T+2

Bộ Tài chính vừa ban hành thông tư sửa đổi, bổ sung Quy chế đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán được quy định từ năm 2007. Phần lớn các điều khoản được sửa đổi đều liên quan tới hoạt động giao dịch T+2.

Ngày 25/3, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 43/2010/TT-BTC, quyết định đổi tên Trung tâm Lưu ký Chứng khoán thành Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD). Kèm theo đó, Thông tư cũng sửa đổi một số quy định về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán được điều chỉnh trong Quyết định 87/2007/QĐ-BTC.

Theo Thông tư của Bộ Tài chính, một công ty chứng khoán hoặc ngân hàng thương mại muốn trở thành thành viên lưu ký của VSD phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện như có giấy chứng nhận đăng ký hoạt động, có thành viên Ban Giám đốc phụ trách lưu ký... Ngoài ra, đơn vị này còn phải có hệ thống kết nối với cổng giao tiếp điện tử và phần mềm quản lý đáp ứng được yêu cầu của VSD.

Thay vì quản lý theo mô hình 2 cấp trước đây (tại công ty chứng khoán và tại VSD), hoạt động lưu ký chứng khoán sẽ được thực hiện theo nguyên tắc: khách hàng lưu ký tại thành viên lưu ký và các đơn vị này sẽ tái lưu ký tại VSD. Tổng số dư và số dư chi tiết trên các tài khoản chứng khoán của khách hàng mở tại thành viên lưu ký phải luôn khớp với số dư và số liệu sở hữu của khách hàng đó tại VSD.

Ngoài ra, thành viên lưu ký có trách nhiệm cập nhật hàng ngày thông tin mở, đóng tài khoản của nhà đầu tư thực hiện trong ngày tại thành viên lưu ký cho VSD và thực hiện đối chiếu thông tin số dư tài khoản lưu ký của từng khách hàng với số liệu sở hữu chứng khoán tại VSD. Những điều chỉnh này giúp VSD có thể quản lý tách bạch tài khoản của công ty chứng khoán với tài khoản của nhà đầu tư.

Theo quy định cũ, chứng khoán chưa được giao dịch bán khi chưa được VSD hạch toán vào tài khoản chứng khoán giao dịch của thành viên. Tuy nhiên, nhằm tạo điều kiện cho giao dịch T+2, Bộ Tài chính cho biết SSC sẽ có hướng dẫn cụ thể về hiệu lực lưu ký chứng khoán trong thời gian tới.

Với các thành viên mất khả năng thanh toán giao dịch, thành viên (hoặc khách hàng thành viên) bán khống chứng khoán khi chưa có hướng dẫn của Bộ Tài chính, vi phạm quy chế về cập nhật thông tin tài khoản, VSD có quyền hủy thanh toán giao dịch.

Thành viên lưu ký có giao dịch bị hủy thanh toán phải chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với các tổn thất phát sinh cho khách hàng và thành viên có liên quan do giao dịch không được thanh toán. Mức bồi thường do các bên tự thỏa thuận nhưng không vượt quá 10% giá trị của giao dịch bị hủy thanh toán. Trong trường hợp công ty chứng khoán bị SSC rút nghiệp vụ môi giới chứng khoán, đơn vị này cũng sẽ bị thu hồi Giấy chứng nhận thành viên lưu ký.

Về điều kiện đối với ngân hàng thanh toán, mức vốn điều lệ thực góp tối thiểu được nâng từ 3.000 tỷ đồng lên 5.000 tỷ đồng. Ngoài ra, ngân hàng này phải có ít nhất 10 thành viên của VSD cam kết đăng ký mở tài khoản thanh toán giao dịch chứng khoán sau khi được chấp thuận và không được từ chối khi thành viên của VSD đề nghị sử dụng dịch vụ Ngân hàng thanh toán. Hệ thống của ngân hàng phải có khả năng giữ số liệu thông tin thanh toán trong vòng ít nhất 1 năm và có thể cung cấp ngay cho SSC hoặc VSD trong vòng 1 ngày khi có yêu cầu.

Thông tư của Bộ Tài chính sẽ có hiệu lực kể từ ngày 10/5. Trường hợp các thành viên lưu ký chưa đáp ứng được các điều kiện về kết nối hệ thống với VSD thì phải hoàn tất việc nâng cấp, sửa đổi quy trình nghiệp vụ chậm nhất là 3 tháng kể từ ngày Thông tư có hiệu lực thi hành.

Trong buổi tọa đàm về giao dịch bán chứng khoán sau ngày giao dịch (T+2) giữa tuần trước, lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) cho rằng việc cho phép triển khai hình thức giao dịch mới sẽ đòi hỏi một số thay đổi trong quy chế quản lý lưu ký và thanh toán chứng khoán. Trung tâm lưu ký cũng phải kết nối hệ thống với các công ty chứng khoán nhằm quản lý đến từng tài khoản của nhà đầu tư.

Theo Nhật Minh
VnExpress