Quan hệ cổ đông: Đến lúc phải suy nghĩ nghiêm túc

Những hạt sạn

Trong một báo cáo tổng kết năm 2009, Sở GDCK Hà Nội cho biết, Sở đã theo dõi 484 lượt giao dịch của 280 cổ đông lớn và phát hiện 38 trường hợp vi phạm về công bố thông tin, phát hiện 155 trường hợp vi phạm về công bố thông tin khi giao dịch của cổ đông nội bộ, phát hiện 13 công ty vi phạm quy chế về giao dịch cổ phiếu quỹ…

Ngày 28/7/2010, Sở GDCK TP. HCM nhận được công văn gia hạn nộp báo cáo tài chính/báo cáo tài chính công ty mẹ quý II/2010 của 13 công ty niêm yết.

Ngày 2/8/2010, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về lĩnh vực chứng khoán và TTCK đối với ba công ty đại chúng gồm CTCP Lilama 18, CTCP Xây dựng công trình giao thông Đà Nẵng và CTCP Thủy điện A Vương, với tổng mức phạt 75 triệu đồng, vì chào bán cổ phiếu tăng vốn nhưng không thông báo, chậm đăng ký thông tin.

Ngày 4/8/2010, Petroland thực hiện phát hành cổ phiếu riêng lẻ không báo cáo và chịu phạt 35 triệu đồng.

Những sự kiện, hiện tượng như vậy đều ảnh hưởng không nhỏ tới quyền lợi của cổ đông. Lý thuyết tài chính doanh nghiệp chỉ ra rằng, mục tiêu cao nhất của của doanh nghiệp là tối đa hóa giá trị cổ đông, nhưng với những "hạt sạn" nêu ở trên, liệu giá trị cổ đông được tối đa hóa bao nhiêu phần?

Nguy cơ tiềm ẩn

Dường như các doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức được đầy đủ tầm quan trọng của việc xây dựng và thúc đẩy mối quan hệ với cổ đông, nhà đầu tư. Nếu doanh nghiệp nào cũng hiểu được cổ đông không đơn thuần chỉ là người góp vốn mua cổ phiếu của công ty, mà còn là người sở hữu một phần vốn của công ty, người cùng ban lãnh đạo, HĐQT chung lưng đấu cật, thì mọi chuyện đã khác.

Đây không hẳn là câu chuyện mới với lịch sử hơn 10 năm phát triển của TTCK Việt Nam, nhất là khi xu thế IPO, cổ phần hóa và M&A đang ngày càng phát triển.

Hiện tại, với gần 600 doanh nghiệp niêm yết trên hai sàn chứng khoán, để có thể tìm hiểu và kiểm tra thông tin cũng như cập nhật những thông tin bất thường là điều không phải nhà đầu tư nào cũng có thể trực tiếp làm được. Cái thiệt thì bao giờ cũng là những nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Phòng hơn chữa

Tại TTCK Trung Quốc, cơ chế giám sát các doanh nghiệp về công bố thông tin được thực hiện chặt chẽ. Ủy ban điều tra có trách nhiệm thẩm tra toàn bộ thông tin liên quan đến doanh nghiệp trên TTCK. Việc phát hành bản chính và bản tóm tắt về tình hình hoạt động của DN phải được đăng tải trên báo và phải công bố trên mạng Internet. Các DN cũng được yêu cầu phải công bố thông tin liên tục hoặc đột xuất nếu doanh nghiệp có những thay đổi về quản lý, về thị trường hay thay đổi về các dự án và lĩnh vực đầu tư.

Trong trường hợp doanh nghiệp vi phạm các quy định về công bố thông tin, thì căn cứ vào kết luận điều tra của Ủy ban thẩm tra, mức xử phạt nhẹ nhất là thông báo trong nội bộ ngành, cảnh báo và phạt tiền, nặng nhất là cấm doanh nghiệp tham gia TTCK.

Với TTCK Việt Nam, để phát triển quan hệ giữa doanh nghiệp và cổ đông, thiết nghĩ cái nhìn dài hạn, lâu bền của đa số cần được quan tâm hơn việc chỉ chăm chăm vào cái lợi ngắn hạn, trước mắt của thiểu số. Thực tế, nhà đầu tư đang ngày càng "khôn ngoan", họ sẽ mau chóng chuyển sang đầu tư cho những doanh nghiệp khác quan tâm hơn tới lợi ích của đa số. Do đó, doanh nghiệp cần minh bạch hóa thông tin và cập nhật đầy đủ thông tin, giúp nhà đầu tư có những quyết định đúng đắn khi thực hiện đầu tư và nắm giữ cổ phiếu của công ty. Cơ quan quản lý cần tăng cường hơn nữa khung pháp lý cho TTCK, giám sát và thực thi việc công bố thông tin, công bố báo cáo tài chính của doanh nghiệp niêm yết theo đúng quy định.

Điều quan trọng nhất là quan hệ doanh nghiệp - cổ đông phải xuất phát từ thái độ, ý thức và chủ động của chính người đứng đầu doanh nghiệp. Có như thế, nhà đầu tư mới giữ được niềm tin, yếu tố vô cùng quan trọng với sự phát triển của doanh nghiệp. Về cái nhìn dài hạn, TTCK Việt Nam cần phát triển đồng hành với sự minh bạch, lành mạnh của các thành viên tham gia.

Nghị định 85/2010/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK (có hiệu lực từ 20/9/2010):

* Phạt tiền từ 10 - 30 triệu đồng đối với tổ chức, cá nhân công bố thông tin trên các phương tiện công bố thông tin không đúng quy định; người công bố thông tin không đủ thẩm quyền; không lập trang thông tin điện tử và cập nhật thông tin; không bảo quản, lưu giữ thông tin.

* Phạt tiền từ 50 - 90 triệu đồng đối với tổ chức, cá nhân thực hiện công bố thông tin không đúng theo quy định, kịp thời, chính xác.

* Phạt tiền từ 30 - 50 triệu đồng đối cổ đông lớn, cổ đông nội bộ thực hiện giao dịch nhưng không báo cáo đúng thời hạn quy định.

* Phạt tiền từ 150 - 200 triệu đồng đối với cá nhân, tổ chức sử dụng, tiết lộ thông tin nội gián để thực hiện mua, bán chứng khoán.

* Phạt tiền từ 200 - 300 triệu đồng đối với cá nhân, tổ chức thông đồng trong giao dịch chứng khoán nhằm thao túng giá chứng khoán.

* Phạt tiền 500 triệu đồng đối với cá nhân, tổ chức tham gia vào các hoạt động gian lận, tạo dựng thông tin sai sự thật hoặc bỏ sót các thông tin cần thiết gây hiểu nhầm nghiêm trọng làm ảnh hưởng đến hoạt động phát hành, niêm yết, giao dịch, kinh doanh, đầu tư chứng khoán và các dịch vụ chứng khoán; công bố thông tin sai lệch nhằm lôi kéo, xúi giục việc mua, bán chứng khoán hoặc không công bố kịp thời, đầy đủ thông tin về các sự kiện xảy ra có ảnh hưởng đến giá chứng khoán trên thị trường.

Ngoài ra, Nghị định quy định hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ khoản thu trái pháp luật do thực hiện hành vi vi phạm.

Theo Đàm Ngọc Linh

Đầu tư chứng khoán