Các nước đua nhau hạ giá đồng nội tệ

Ba tháng trước, khủng hoảng nợ Châu Âu khiến thị trường hoảng hốt trước nguy cơ vỡ nợ quốc gia, dường như mọi con đường dều dẫn đến đồng đôla. Đồng bạc xanh lên giá đối với mọi đồng đồng tiền lớn khác.

Vị thế đồng tiền dự trữ của thế giới là một lợi thế vô giá khi giới đầu tư không biết nên để tiền vào đâu cho an toàn.

Nền kinh tế Mỹ cũng có vẻ khả quan nhất trong bối cảnh kinh tế èo uột tại các nước giàu. Sân khấu dường như đã dọn sẵn cho một đợt tăng giá mạnh của đồng đôla.

Sự đời biến chuyển thật nhanh. Ngày 11/08, đôla giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 15 năm so với đồng yên.

Tuy có tăng so với đồng euro lên mức 1,29$ nhưng vẫn yếu hơn nhiều so với mức 1,19$ đạt được hồi đầu tháng 6 khi sự ghẻ lạnh đối với đồng euro ở vào giai đoạn cao trào.

Đồng bạc xanh mất giá mấy tuần gần đây là vì một loạt các số liệu yếu ớt của nền kinh tế, đặc biệt là việc làm.

Ngày 10/11, FED thừa nhận quá trình phục hồi có lẽ sẽ diễn ra chậm hơn mong đợi. FED vẫn giữ lãi suất mục tiêu trong khoảng 0-0,25% và tin chắc rằng lãi suất sẽ cần phải được giữ ở mức thấp “trong một thời gian nữa”.

Thêm vào đó, họ tuyên bố sẽ tái đầu tư số tiền thu được từ các trái phiếu bảo đảm bằng các khoản vay thế chấp mua nhà đang đáo hạn vào trái phiếu chính phủ để ngăn bảng cân đối kế toán thu hẹp dần (cũng tức là lượng tiền mặt trong lưu thông giảm).

Sự thay đổi chính sách vừa phải của FED được nhiều người mong đợi. Nó cho thấy FED vẫn quan tâm tới nền kinh tế trong khi đã dừng sử dụng các biện pháp khẩn cấp thời khủng hoảng.

Nhưng điều đó cũng không ngăn được thị trường chứng khoán giảm sâu sau tuyên bố của FED, có lẽ là vì nhà đầu tư hy vọng FED sẽ mạnh dạn hơn nữa và cam kết mua thêm nhiều tài sản hơn, hoặc cũng có thể vì họ thất vọng vì những lời lẽ thận trọng của FED về nền kinh tế.

Nhưng bước chuyển của FED dường như lại xác nhận rằng họ sẵn sàng nới lỏng chính sách tiền tệ nhiều hơn các NHTW khác.

Sau ngày FED ra tuyên bố, NHTW Nhật Bản BOJ quyết định giữ chính sách tiền tệ không đổi. NHTW Châu Âu ECB để lãi suất ngắn hạn tăng khi họ ngừng hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp đối với hệ thống ngân hàng.

Những gì đang diễn ra ở Mỹ không quyết định số phận của đồng đôla vì tỷ giá hối đoái phụ thuộc vào cả hai bên.

Đồng euro phục hồi từ tháng 6 phần vì thị trường tự tin Châu Âu sẽ phải mạnh tay với vấn nạn nợ quốc gia.

Sức mạnh của đồng tiền này còn nhờ kinh tế đã tốt hơn. Trong quý II, GDP Châu Âu tăng trưởng nhanh hơn Mỹ một chút chủ yếu là nhờ Đức.

Nhưng tình hình tăng trưởng chậm chạp tại các nước vùng rìa khu vực eurozone vẫn chưa biến mất.

Đồng euro mạnh lên khiến năng lực cạnh tranh của hàng xuất khẩu các nước Italy, Tây Ban Nha, Hy Lạp và Bồ Đào Nha lại càng yếu đi. Đó là lý do vì sao nhiều nhà phân tích nghĩ có lẽ đồng euro sẽ lại đi xuống.

Ngược lại, đồng yên có thể còn lên giá tiếp. Hiện, JPY đã lên tới mức cao nhất kể từ sau cuộc khủng hoảng đồng peso vào giữa thập kỷ 90 khi JPY được coi là nơi ẩn náu an toàn trước mọi hiểm nguy.

Nhưng JPY mới đây có mạnh lên thì cũng không gây nhiều thiệt hại lắm cho các nhà xuất khẩu Nhật.

Giá cả ở Nhật đã giảm nhiều năm trời kết hợp với mức lạm phát vừa phải trên thế giới khiến tỷ giá thực tế hiện ở dưới mức trung bình kể từ năm 1990. Vì giá và lương ở Nhật đã giảm so với ở Mỹ và Châu Âu, các nhà xuất khẩu có thể chịu đựng được khi tỷ giá danh nghĩa tăng.

Thế nên điều cần lý giải không phải là vì sao JPY gần đây mạnh lên mà là vì sao trước đây nó lại yếu đến thế. Kit Juckes từ Société Générale cho rằng lợi suất ở Nhật Bản thấp là lý do chủ yếu. “Ít ai nắm giữ JPY vì lãi suất ở Nhật thấp nhất thế giới,” ông nói.

Nhưng lợi suất trái phiếu ở Mỹ đang giảm xuống khiến Nhật Bản không còn địa chỉ đầu tư thiếu quyến rũ như trước nữa.

Phần còn lại của các nước giàu càng giống Nhật Bản, càng ít lý do xa lánh JPY. Thậm chí còn có tin Trung Quốc đang mua trái phiếu Nhật nhằm đa dạng hóa kho dự trữ ngoại hối.

Nhật Bản không hoàn toàn vui mừng nếu lãi suất có tăng. Giá trị đồng tiền thấp hiện đặc biệt đáng giá khi mà tổng cầu ở các nước giàu quá khan hiếm và xuất khẩu sang các thị trường mới nổi có lẽ là cứu cánh kinh tế tốt nhất.

Bộ trưởng Tài chính Nhật đã phàn nàn rằng biến động mới đây của đồng yên “phần nào chỉ là từ một phía”. Tuyên bố ấy lại càng làm nảy sinh suy đoán rằng chính quyền Nhật sẽ sớm can thiệp ngăn JPY tăng giá.

Nhưng động thái ấy sẽ làm hỏng nỗ lực của các nước giàu thuyết phục Trung Quốc nâng giá tiền tệ. Nhiều khả năng BOJ và ECB sẽ nối gót FED tiếp tục “nới lỏng định lượng” (quantitative easing) nếu không nguy cơ tăng tỷ giá sẽ xảy ra.

Cuộc đua hạ giá đồng tiền cuối cùng có thể gây nên căng thẳng xuyên Đại Tây Dương (và cả Thái Bình Dương) vì tất cả các nước không thể hạ tỷ giá cùng một lúc. Dù vậy, đến nay, quán quân trong cuộc đua này vẫn là đồng đôla