Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng bằng sáp nhập, không dễ!

Theo báo cáo của NHNN sau khi họp với 12 ngân hàng lớn, 12 ngân hàng này chiếm 85% tổng số tín dụng ở Việt Nam. Như vậy, còn hơn 30 ngân hàng Việt Nam và gần 50 ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài ở Việt Nam chỉ chiếm có 15% tổng dư nợ trên thị trường.

Các ngân hàng nhỏ này do không huy động được nhiều vốn trong dân, buộc phải tìm cách đẩy lãi suất huy động lên để thu hút người gửi tiền. Vì những ngân hàng này không có dịch vụ đặc biệt, không có phương pháp quản lý tốt, nên đem lãi suất ra để làm dụng cụ huy động vốn. Ngân hàng lớn do lo sợ khách hàng rút vốn để gửi sang nơi có lãi suất cao hơn nên cũng phải tăng lãi suất để giữ khách.

Theo ông, tái cơ cấu hệ thống ngân hàng nên bắt đầu từ đâu?

Trong hơn 30 ngân hàng nhỏ hiện nay, cần sàng lọc ra ngân hàng nào quản lý tốt, ngân hàng nào quản lý không tốt. Ở các đơn vị quản lý tốt, phải giúp đỡ cho họ lớn mạnh hơn về công nghệ, con người, quản lý. Ở những ngân hàng quản lý không tốt, cần phân tích xem không tốt chỗ nào? NHNN nên tăng cường thanh kiểm tra xem từng ngân hàng khó khăn đến đâu để có hướng giải quyết.

Một số ngân hàng chưa thể tăng vốn điều lệ lên 3.000 tỷ đồng theo quy định vào cuối năm nay cũng cần lưu ý, nếu như hoạt động ít rủi ro, thanh khoản tốt thì vẫn ổn, nhưng cho dù có vốn điều lệ 5.000 - 6.000 tỷ đồng mà hoạt động nhiều rủi ro thì vẫn nguy hiểm. Cho nên, cần phải thanh lọc những ngân hàng quản lý rủi ro không tốt.

Thưa ông, việc cho ngân hàng nhỏ đang ở mức nguy hiểm sáp nhập với các ngân hàng lớn có là giải pháp khả thi?

Đây không phải là điều dễ làm. Các ngân hàng lớn nếu sáp nhập các ngân hàng nhỏ thì cũng sẽ lựa chọn những đơn vị đang hoạt động tốt. Họ không việc gì phải sáp nhập những ngân hàng đang ở mức nguy hiểm để mang cục nợ vào mình. Bởi sáp nhập những ngân hàng này nghĩa là họ phải lãnh cả những khoản nợ khó đòi và nợ xấu của ngân hàng nhỏ.

Trường hợp phải sáp nhập là các ngân hàng nhỏ không còn con đường nào khác, nếu không sáp nhập thì cũng tự chết. Lúc đó, các ngân hàng đang hoạt động xấu thương lượng với các ngân hàng lớn, nhưng với mức giá thực chất hiện tại.

Vậy giải pháp các ngân hàng nhỏ sáp nhập với nhau thì sao?

Hiện nay, Việt Nam đang có hơn 30 ngân hàng nhỏ, nếu ngân hàng nào tự đứng một mình phát triển được thì cứ tự đứng mà phát triển. Các ngân hàng khác, dù hoạt động tốt, nhưng lường trước những khó khăn sắp tới thì có thể hội nhau lại tạo thành lực lượng mạnh hơn là rất nên.

Tuy nhiên, các đơn vị đang khó khăn, ốm yếu như nhau mà lại sáp nhập thì càng khó khăn hơn. Về vấn đề này, NHNN cần phải có sự thanh tra, giám sát khách quan, nếu ngân hàng nào không thể hoạt động được nữa thì không nên để tồn tại, làm ảnh hưởng đến toàn hệ thống và nền kinh tế. Còn những trường hợp ngân hàng sáp nhập lại mà có thể mạnh hơn thì NHNN cần có sự tư vấn, giúp đỡ cho các ngân hàng này sáp nhập. Nếu nhiều chi nhánh quá thì bỏ bớt, nhiều nhân viên quá thì tinh giản, nhiều nợ xấu quá thì tìm cách đòi. Trong lộ trình 5 năm, 10 năm, nếu các ngân hàng mới này thiếu thanh khoản, nhưng vẫn quản lý tốt thì NHNN có thể cho vay để họ hoạt động.

Có ý kiến cho rằng, NHNN có thể bỏ vốn mua cổ phần của ngân hàng nhỏ đang trong tình trạng nguy hiểm để nắm quyền quản lý?