Sự dịch chuyển này buộc các nền tảng cloud phải được thiết kế lại theo hướng tích hợp năng lực AI ngay từ hạ tầng.

Tại Việt Nam, Viettel IDC hiện đang triển khai và cung cấp nền tảng VMware Cloud Foundation 9 (VCF 9) – một nền tảng cloud thế hệ mới, được thiết kế để hỗ trợ các workload AI, phục vụ các mô hình điện toán đám mây công cộng, đám mây riêng và đám mây chủ quyền cho doanh nghiệp. Mới đây, Viettel IDC đã được vinh danh là VMware Cloud Service Provider Partner of the Year 2025 của Broadcom tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Trao đổi với chúng tôi, CEO Viettel IDC ông Lê Bá Tân cho rằng, điều cốt lõi không nằm ở danh hiệu, mà ở việc AI đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận hạ tầng: từ mở rộng quy mô đơn thuần sang tối ưu năng lực tính toán, từ đầu tư dàn trải sang đầu tư có trọng tâm vào dữ liệu, điện năng và kiến trúc hệ thống.

Thưa ông, hiện nay từ "AI" xuất hiện ở khắp nơi, nhưng dường như vẫn có khoảng cách khá lớn giữa việc muốn dùng AI và thực sự dùng được AI. Theo ông, một tổ chức như thế nào mới có thể gọi là "AI Ready"?

Ông Lê Bá Tân: Tôi cho rằng "AI Ready" không nên được hiểu như một khẩu hiệu truyền thông. Đó phải là năng lực triển khai thực tế, mà ở đó một tổ chức muốn bước vào cuộc chơi này phải có đủ bốn điều kiện.

Thứ nhất là hạ tầng. Tổ chức đó phải có nền tảng hạ tầng lưu trữ và tính toán đủ phù hợp để các ứng dụng AI có thể vận hành ổn định.

Thứ hai là dữ liệu. Không chỉ có dữ liệu, mà dữ liệu phải được lưu trữ và sắp xếp một cách có hệ thống để các mô hình học máy có thể khai thác và ứng dụng hiệu quả.

Thứ ba là bài toán ứng dụng. Doanh nghiệp phải xác định rõ mục tiêu dùng AI vào đâu để mang lại giá trị hiệu quả cao nhất cho mình: nâng năng suất, tự động hóa quy trình, cải thiện trải nghiệm khách hàng hay tạo ra mô hình kinh doanh mới…

Và thứ tư, theo tôi là yếu tố quyết định nhất, đó là con người. Đội ngũ lãnh đạo và nhân sự phải hiểu AI đang tạo ra giá trị gì, giới hạn ở đâu và cần thay đổi quy trình thế nào để công nghệ phát huy hiệu quả. Nếu thiếu hoặc yếu một trong bốn mắt xích này, thì mức độ "AI Ready" của doanh nghiệp sẽ còn nhiều hạn chế.

Về phía các nhà cung cấp dịch vụ, AI đang làm thay đổi thị trường hạ tầng trung tâm dữ liệu như thế nào so với trước đây?

Thay đổi lớn nhất nằm ở bản chất của năng lực tính toán. Trước đây, hạ tầng chủ yếu được xây quanh máy chủ CPU. Còn hiện nay, AI đang kéo trung tâm dữ liệu sang một cấu trúc mới, nơi GPU giữ vai trò ngày càng lớn, từ huấn luyện mô hình cho tới suy luận.

Khi chuyển từ CPU sang GPU, mọi thứ đều thay đổi. Máy chủ AI tiêu thụ điện năng lớn hơn nhiều, mật độ công suất trên mỗi rack tăng mạnh, kéo theo yêu cầu hoàn toàn khác về cấp điện, phân phối tải và làm mát. Nói đơn giản, nhiều trung tâm dữ liệu cũ được thiết kế rất tốt cho workload truyền thống, nhưng chưa chắc tối ưu cho hạ tầng AI mật độ cao.

Trong nhiều cấu hình GPU, số lượng máy chủ có thể bố trí trên mỗi rack giảm đi đáng kể do giới hạn điện và làm mát. Vì vậy, nếu vẫn dùng tư duy cũ để làm hạ tầng mới thì sẽ rất lãng phí. Đó là lý do giới làm nghề hiện nay nói đến một quá trình "tiến hóa" của trung tâm dữ liệu.

Tôi cho rằng trung tâm dữ liệu đang dần chuyển từ chỗ chỉ là nơi đặt phần cứng sang mô hình "AI Factory" – tức một hạ tầng sản xuất năng lực tính toán, nơi phần cứng, nền tảng phần mềm, dịch vụ AI và cơ chế khai thác được tích hợp sâu với nhau.

Cuộc đua AI vì thế không còn chỉ là câu chuyện của mô hình hay ứng dụng. Nó bắt đầu từ hạ tầng dữ liệu, từ điện năng, từ giải pháp làm mát và từ năng lực triển khai thực tế.

Khi bối cảnh chuyển biến như vậy, Viettel IDC thay đổi chiến lược phát triển của mình ra sao?

Khi xây dựng chiến lược giai đoạn 2026–2030, chúng tôi xác định rất rõ đây là thời điểm phải nhìn lại toàn bộ cấu trúc tăng trưởng của mình. Viettel IDC sẽ không còn tiếp cận trung tâm dữ liệu theo logic chỉ mở rộng diện tích hay gia tăng quy mô thuần túy. Trọng tâm bây giờ là tổ chức lại hạ tầng theo cơ cấu workload của thị trường.

Cụ thể, trong quy hoạch mới, chúng tôi tách thành hai lớp. Một lớp dành cho hạ tầng truyền thống, tiếp tục nâng cấp để phục vụ nhu cầu CPU và các dịch vụ doanh nghiệp đang tăng trưởng ổn định. Lớp còn lại là hạ tầng chuyên biệt cho AI, được thiết kế theo yêu cầu của GPU, của mật độ công suất cao và của các nền tảng dịch vụ mới.

Điều này có nghĩa là trong các dự án đầu tư sắp tới tại cả ba miền Bắc, Trung, Nam, Viettel IDC sẽ không dùng một công thức giống nhau cho mọi địa điểm. Mỗi trung tâm dữ liệu sẽ phải được tính toán theo nhu cầu thị trường thực tế, theo tốc độ chuyển dịch từ workload truyền thống sang workload AI và theo khả năng bảo đảm nguồn điện phù hợp.

Ngày trước, khi nói đến trung tâm dữ liệu, nhiều người nghĩ trước tiên đến quỹ đất. Nhưng với hạ tầng AI, bài toán ngày càng dịch chuyển sang điện năng. Một trung tâm dữ liệu hiện đại có thể không cần diện tích quá lớn, nhưng lại cần năng lực cấp điện rất lớn và ổn định.

Đi cùng với đó là câu chuyện phát triển xanh. Khi điện năng trở thành đầu vào chiến lược của hạ tầng số, việc dịch chuyển sang các nguồn năng lượng sạch, đáp ứng tiêu chuẩn xanh và giảm phát thải sẽ không còn là lựa chọn mang tính hình ảnh, mà là yêu cầu phát triển dài hạn.

Theo tôi, thế hệ trung tâm dữ liệu mới phải đồng thời đáp ứng ba yêu cầu: mật độ tính toán cao hơn, hiệu quả năng lượng tốt hơn và khả năng tích hợp dịch vụ AI sâu hơn. Đó là hướng đi mà Viettel IDC đang theo đuổi.

Từ góc độ doanh nghiệp sử dụng, chi phí tiếp cận hạ tầng AI hiện nay đắt đỏ đến mức nào?

Nếu nhìn từ phía nhà đầu tư hạ tầng, có thể nói đây là một cuộc chơi rất nặng vốn. Giá của máy chủ GPU chuyên dụng cao hơn rất nhiều so với máy chủ CPU thông thường. Nhưng chi phí mua thiết bị mới chỉ là một phần. Chi phí điện, làm mát, vận hành, bảo trì và rủi ro khấu hao công nghệ mới là áp lực lớn hơn trong dài hạn.

Chưa kể, chu kỳ thay đổi công nghệ AI hiện nay rất nhanh. Các dòng phần cứng mới ra liên tục với hiệu năng cao hơn, khiến giá trị thiết bị cũ giảm tương đối nhanh. Điều đó tạo áp lực rất lớn cho nhà cung cấp dịch vụ: nếu đầu tư sớm mà không có khách hàng đủ nhanh, hiệu quả tài chính sẽ chịu rủi ro đáng kể.

Chính vì vậy, dịch vụ hạ tầng AI hiện nay vẫn còn khá kén khách, chủ yếu phù hợp với các tổ chức có nhu cầu tính toán lớn như ngân hàng, tài chính, doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu hay trường đại học.

Tuy nhiên, nếu muốn thị trường mở rộng thì không thể giữ tư duy bán dịch vụ theo cách cũ. Chúng tôi đang hướng tới các gói cước linh hoạt hơn, theo ngày, thậm chí theo giờ, thay vì chỉ theo tháng hoặc theo năm. Mô hình "dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu" sẽ giúp khách hàng giảm áp lực tài chính ban đầu, tránh lãng phí tài nguyên và dễ thử nghiệm hơn.

Ở giai đoạn đầu, nhà cung cấp phải chấp nhận đầu tư sớm, chấp nhận biên lợi nhuận chưa tối ưu để mở thị trường. Nhưng về lâu dài, khi quy mô khách hàng tăng lên, mô hình này sẽ giúp hình thành mặt bằng chi phí cạnh tranh và bền vững hơn cho cả hai bên.

Nếu muốn AI đi vào số đông doanh nghiệp, hạ tầng phải đủ mạnh nhưng dịch vụ cũng phải đủ đơn giản và đủ linh hoạt để khách hàng có thể tiếp cận được.

Sau chi phí đầu tư ban đầu, theo ông, công nghệ và dữ liệu có phải là những nút thắt lớn nhất đối với doanh nghiệp khi tiếp cận AI không?

Chắc chắn là có, nhưng tôi cho rằng thách thức lớn hơn nằm ở tốc độ tiếp thu. Công nghệ AI đang thay đổi quá nhanh. Chúng ta mới nói nhiều đến Generative AI trong khoảng hai năm gần đây, thì bây giờ đã chuyển rất nhanh sang Agentic AI, rồi tiếp tục mở rộng sang các mô hình tự động hóa phức tạp hơn.

Điều đó khiến nhà điều hành rơi vào một áp lực rất lớn: cái cũ còn chưa làm chủ xong thì cái mới đã xuất hiện. Vì vậy, cách tiếp cận hiệu quả nhất không phải là cố hiểu hết mọi thứ rồi mới bắt đầu, mà là xác định vấn đề cụ thể, học nhanh, thử nhanh và điều chỉnh nhanh.

Tại Viettel IDC, chúng tôi chủ trương thử nghiệm nhanh trên những không gian phù hợp để chọn ra hướng đi khả thi. Nhưng tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng "nhanh" không có nghĩa là tùy tiện. Với những hệ thống vận hành cốt lõi đang phục vụ khách hàng, nguyên tắc vẫn phải là chuẩn chỉ, kỷ luật và kiểm soát rủi ro rất chặt.

Nói ngắn gọn, đổi mới thì phải nhanh; còn vận hành hạ tầng cho khách hàng thì phải chắc. Doanh nghiệp nào tách bạch được hai không gian này sẽ đi nhanh hơn mà vẫn an toàn.

Khi phần lớn thị trường cloud vẫn do các nhà cung cấp quốc tế chi phối, cơ hội của doanh nghiệp nội địa nằm ở đâu?

Theo tôi, cơ hội là rất lớn, nhưng không nằm ở việc cố cạnh tranh trực diện với các hyperscaler bằng cùng một cách chơi. Doanh nghiệp Việt cần đi vào những bài toán mà khách hàng trong nước thực sự cần và các nhà cung cấp toàn cầu không phải lúc nào cũng xử lý tốt ở mức độ sâu.

Đó là yêu cầu về dữ liệu đặt tại Việt Nam, về khả năng tùy biến giải pháp theo đặc thù ngành, về hỗ trợ kỹ thuật tại chỗ, về tích hợp với hệ thống sẵn có và về sự minh bạch trong cơ chế tính phí. Nhiều doanh nghiệp không chỉ quan tâm giá niêm yết ban đầu, mà quan tâm tổng chi phí sử dụng, mức độ kiểm soát và khả năng đồng hành dài hạn của nhà cung cấp.

Nếu doanh nghiệp nội địa làm tốt hạ tầng, làm tốt dịch vụ và hiểu rõ khách hàng hơn, tôi tin thị trường cloud và hạ tầng AI tại Việt Nam vẫn còn dư địa rất lớn để phát triển.

Tầm nhìn của Viettel IDC liệu có dừng ở thị trường trong nước?

Không. Triết lý của Viettel Group cũng như của Viettel IDC là sau khi xây dựng được năng lực vững chắc tại thị trường trong nước thì phải từng bước mở rộng ra quốc tế. Tuy nhiên, Go Global không thể đi bằng khẩu hiệu, mà phải dựa trên năng lực đã được kiểm chứng bằng vận hành thực tế.

Thực tế, chúng tôi đã bắt đầu triển khai chiến lược này thông qua việc ra mắt thương hiệu Vcloudia tại thị trường Campuchia – một bước đi đầu tiên trong hành trình quốc tế hóa dịch vụ cloud. Vcloudia không phải là một sản phẩm hoàn toàn mới, mà kế thừa trực tiếp nền tảng công nghệ, kinh nghiệm vận hành và đội ngũ của Viettel IDC, đồng thời được điều chỉnh để phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp tại thị trường sở tại.

Khi ra nước ngoài, chúng tôi không cạnh tranh với các nhà cung cấp toàn cầu bằng quy mô. Lợi thế của Viettel IDC nằm ở bốn điểm.

Thứ nhất là nền tảng công nghệ và hệ sinh thái đối tác quốc tế. Việc tham gia ở cấp độ cao trong hệ sinh thái công nghệ toàn cầu giúp chúng tôi rút ngắn khoảng cách tiếp cận công nghệ mới và nâng chất lượng triển khai dịch vụ.

Thứ hai là năng lực kỹ thuật. Đội ngũ kỹ sư của Viettel IDC không chỉ sử dụng công nghệ, mà còn tham gia sâu vào quá trình xử lý các bài toán kỹ thuật trong triển khai. Đây là khác biệt về chiều sâu thực thi.

Thứ ba là kinh nghiệm vận hành thực tế trong môi trường có yêu cầu cao về bảo mật, hiệu năng và độ ổn định. Khi bước ra thị trường khu vực, chúng tôi không mang theo một bản trình bày lý thuyết, mà mang theo năng lực đã được thử thách.

Và thứ tư là khả năng thích ứng với nhu cầu từng thị trường. Nhiều quốc gia trong khu vực có đặc điểm phát triển tương đồng với Việt Nam, nên họ cần những giải pháp đủ linh hoạt, đủ địa phương hóa và tối ưu chi phí. Đây chính là không gian để các doanh nghiệp Việt, trong đó có Viettel IDC, tạo ra sự khác biệt khi đi ra khu vực.

Không cạnh tranh bằng quy mô, mà cạnh tranh bằng năng lực triển khai, khả năng làm chủ ở cấp độ vận hành và mức độ phù hợp với khách hàng – theo tôi, đó là cách đi thực tế hơn nhiều cho doanh nghiệp Việt khi bước ra khu vực.

Trong tầm nhìn 3–5 năm tới, ông muốn Viettel IDC được định vị như thế nào trên bản đồ hạ tầng số khu vực?

Chúng tôi muốn trở thành doanh nghiệp dẫn dắt hạ tầng số tại Việt Nam và từng bước xây được vị thế rõ nét hơn trong khu vực. Muốn dẫn dắt, Viettel IDC phải đi trước trong việc đưa các công nghệ hạ tầng mới về thị trường, chuyển chúng thành dịch vụ thực tế và tạo ra năng lực vận hành đáng tin cậy cho khách hàng.

Nhưng nếu hỏi yếu tố nào quyết định nhất để Việt Nam có nắm bắt được cơ hội AI hay không, thì tôi vẫn cho rằng đó là con người. Chính sách rất quan trọng, vốn đầu tư rất quan trọng, hạ tầng cũng rất quan trọng. Tuy nhiên, nếu không có đội ngũ đủ năng lực để học, để làm, để cải tiến và để kiên trì đi đến cùng, chúng ta sẽ rất khó tạo ra khác biệt bền vững.

Công nghệ lõi không ai chia sẻ miễn phí cả. Nếu có, thường đó không còn là phần giá trị nhất nữa. Tôi nói ngắn gọn: Đừng mơ mộng về AI nếu chưa sẵn sàng xây móng từ hạ tầng; và cũng đừng nghĩ có ai cho mình công nghệ lõi miễn phí.

Vì vậy, doanh nghiệp Việt muốn đi xa thì phải tự nghiên cứu, tự tích lũy năng lực và tự chứng minh mình làm được. Tôi tin người Việt hoàn toàn có cơ hội làm chủ ở nhiều lớp giá trị, từ nền tảng dịch vụ, tích hợp, triển khai cho tới vận hành.

Tôi cho rằng, 5 năm tới là một giai đoạn đủ quan trọng để đặt nền móng, dù hành trình này chắc chắn không dừng ở 5 năm. Có những thế hệ đi trước đã tạo ra nền tảng cho thành quả hôm nay; còn trách nhiệm của thế hệ chúng ta là đặt những viên gạch đủ vững để thế hệ sau có thể bứt phá mạnh hơn.

Xin cảm ơn ông về những chia sẻ này!

Ánh Dương

Nguồn: Thanh niên Việt