Sài Gòn · 1990 – 1993

Câu chuyện chưa từng kể vềnhững nhà giáosáng lập nên một ngân hàng
tầm cỡ của Việt Nam

Năm 1993, những giảng viên ngành ngân hàng rời bục giảng, mở cửa một ngân hàng ngay trong căn nhà phố của gia đình ông Trần Mộng Hùng.

Tranh vẽ phấn trắng: căn nhà phố Sài Gòn đầu thập niên 1990 trong mưaTranh vẽ phấn màu: ACB hôm nay
Sài Gòn, 1993
Cầm khăn lau bảng để thấy ACB hôm nayVuốt ngang để lau bảng, xem ACB hôm nay

“Chúng ta làm cái này là làm một sự nghiệp ngân hàng, chúng ta không làm một công việc ngân hàng.”

Lời ông Trần Mộng Hùng, ông Huỳnh Nghĩa Hiệp kể lại
Danh sách nhân viên ACB khi thành lập
  1. 1. Trần Mộng Hùng
  2. 2. Trịnh Kim Quang
  3. 3. Đặng Thu Thủy
  4. 4. Nguyễn Thị Kim Thoa
  5. 5. Trần Vi Nghiệp
  6. 6. Huỳnh Nghĩa Hiệp
  7. 7. Phùng Thị Tốt
  8. 8. Huỳnh Hiếu Nghĩa
  9. 9. Mai Tòng Bá
  10. 10. Lê Thị Nhiễu
  11. 11. Nguyễn Thị Thanh Bình
  12. 12. Nguyễn Đình Long
  13. 13. Nguyễn Thị Hai
  14. 14. Huỳnh Vân Sơn
  15. 15. Võ Thị Thu Loan
  16. 16. Đặng Thị Thu Vân
  17. 17. Võ Thị Ngọc Huệ
  18. 18. Trần Thị Lan
  19. 19. Nguyễn Thị Ngọc Bích
  20. 20. Võ Văn Bảy
  21. 21. Chú Hai Cơ

Ngày 4/6/1993, họ cùng nhau mở cửa một ngân hàng.
Nhiều người trong số đó là giảng viên từ Đại học Kinh tế và Đại học Ngân hàng.

cuộn xuống

1990 – 1993. Khi bàn ăn cơm gia đình thành bàn họp ngân hàng

Sáng 4/6/1993, Sài Gòn đổ mưa tầm tã. Trong một căn nhà phố, hơn 20 người đứng cạnh nhau, chuẩn bị mở cửa một ngân hàng mới. Họ mời những vị khách đầu tiên uống nước dừa tươi và bảo nhau rằng khai trương gặp mưa là điềm lành. Ít ai ngờ, điểm khởi đầu của một định chế tài chính sau này lại bắt đầu từ chính ngôi nhà gia đình của vợ chồng ông Trần Mộng Hùng và bà Đặng Thu Thủy.

Ảnh minh hoạ: chiếc bàn ăn gia đình thành bàn họp ngân hàng giữa ngày mưa
Ảnh minh hoạ

Cơ duyên cho buổi sáng hôm ấy mở ra từ tháng 5/1990, khi Pháp lệnh về ngân hàng thương mại, công ty tài chính và hợp tác xã tín dụng ra đời, chính thức cho phép khu vực tư nhân tham gia hoạt động ngân hàng. Bối cảnh kinh tế dần chuyển mình sang cơ chế thị trường cũng khơi dậy những trăn trở nơi bục giảng. Ông Trần Mộng Hùng, từng giảng dạy tại Trường Cao cấp Nghiệp vụ Ngân hàng giai đoạn 1978–1980, cùng nhiều đồng nghiệp ở Trường Đại học Kinh tế và Trường Đại học Ngân hàng nhận ra một khoảng trống lớn giữa trang giáo án và thực tiễn đời sống.

Trích lời ông Trần Mộng Hùng: Mình thấy có một khoảng cách rất lớn giữa lý thuyết và thực tế, mà nhu cầu cuộc sống cũng như yêu cầu của nền kinh tế là rất cần thiết phải có những định chế tài chính.

Thời điểm ấy, những người làm chuyên môn bắt đầu ấp ủ những hoài bão lớn hơn khi bước vào lĩnh vực tài chính ngân hàng. Chỉ trong vòng một tháng, nhóm sáng lập đã vận động đủ 20 tỷ đồng vốn điều lệ để khai sinh Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB).

Ông Nguyễn Chí Thành, thành viên sáng lập ACB, nhớ lại: “Anh Trần Mộng Hùng đồng ý với tôi là thành lập ngân hàng để phục vụ xã hội và phục vụ cổ đông cũng như tất cả công nhân viên.”

Trước ngày mở cửa, nhóm sáng lập họp ngày đêm tại căn nhà phố của gia đình ông Trần Mộng Hùng và bà Đặng Thu Thủy. Không gian sinh hoạt của một gia đình lập tức biến thành trụ sở ngân hàng.

Minh họa căn nhà phố được dùng làm trụ sở đầu tiên
Ảnh minh họa tái hiện, không phải bản vẽ căn nhà thực tế
Một căn nhà phố

Trụ sở đầu tiên của ACB chính là ngôi nhà của gia đình ông Hùng, bà Thủy.

Kho tiền

Ngôi nhà được chọn làm trụ sở vì có kết cấu kiên cố và sở hữu một kho tiền chắc chắn, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của Ngân hàng Nhà nước.

Tầng sảnh

Hơn hai mươi con người làm việc ngay dưới tầng sảnh.

bàn ăn cơm → bàn họpBàn ăn

Chiếc bàn ăn cơm của gia đình trở thành bàn họp suốt ba, bốn năm ròng. Từ giám đốc đến trưởng phòng cùng ăn, cùng bàn việc ngay bên mâm cơm, hiểu ý nhau đến từng chi tiết nhỏ.

phòng ngủ → phòng kế toánLầu trên

Các phòng ngủ trên lầu được trưng dụng làm phòng kế toán, phòng thanh toán quốc tế…

phòng ngủ → phòng Tổng giám đốcTầng cao nhất

…và phòng Tổng giám đốc.

Ngày khai trương, danh sách nhân viên ACB có 21 người, gồm 11 nữ và 10 nam. Theo bà Đặng Thu Thủy, buổi ban đầu ACB có 27 người, tính cả những thành viên cùng góp vốn sáng lập ngân hàng. Trước ngày mở cửa ít hôm, ông Huỳnh Vân Sơn (Trưởng phòng Ngân quỹ) đã đích thân chạy ra đường Lê Lợi mua từng món văn phòng phẩm, rồi đặt may chừng 20 bộ áo dài cho các chị em. Mọi thứ diễn ra gấp gáp đến mức mọi người vừa làm vừa lo liệu từng việc không tên, từ màu áo đồng phục cho tới việc ai phụ trách phần hành nào.

DANH SÁCH NHỮNG NHÂN VIÊN ACB
Tại ngày 04/06/1993

Cơ sở vật chất buổi sơ khai thiếu thốn đủ bề. Cả ngân hàng chỉ có duy nhất một chiếc máy photocopy cũ, điện thoại di động chưa xuất hiện nên mọi liên lạc đều qua điện thoại bàn, máy vi tính đếm trên đầu ngón tay. Ông Mai Tòng Bá (phụ trách liên hàng ngày đầu) vẫn nhớ như in chiếc máy in sổ tiết kiệm cồng kềnh ngày ấy: “Cái máy in sổ tiết kiệm nó bự, mỗi lần nhấn sổ in ra rất cực”.

Song sự thiếu thốn về thiết bị lại được bù đắp bằng thứ tài sản đặc biệt của những người từng đứng trên bục giảng. Đa phần họ là thầy cô giáo, bạn học cũ từ thời đại học nên giữ được sự thân tình hiếm có. Bà Nguyễn Thị Hai (nhân viên phòng Tín dụng ngày đầu, sau này là Phó Tổng giám đốc ACB) kể, mọi người thân thiết đến mức xưng hô “mày tao” với nhau, làm việc hết lòng, không nề hà việc lớn việc nhỏ. Bà Phùng Thị Tốt (kế toán tổng hợp ngày đầu, sau này là Kế toán trưởng rồi thành viên Ban kiểm soát ACB) tự tay ngồi viết toàn bộ quy trình hướng dẫn cho kế toán, tín dụng, tiết kiệm đến thanh toán quốc tế với tâm niệm quy trình phải thật chặt chẽ để anh em có chuẩn mực mà làm.

Các thành viên sáng lập ACB, ảnh tư liệu
thầy cô, bạn học cũ
thành đồng nghiệp

Với số vốn 20 tỷ đồng khiêm tốn, ACB chọn cách đi chậm mà chắc, bám sát các doanh nghiệp tư nhân và tiểu thương mà họ thấu hiểu quá trình tích lũy. Ông Nguyễn Thanh Toại (thành viên nhóm sáng lập, sau này là Phó Tổng giám đốc ACB) gọi chiến lược thuở ban đầu ấy là “mèo nhỏ bắt chuột nhỏ”. Nhiều khách hàng đầu tiên tìm đến gửi tiền và vay vốn chính là những người bạn học cũ đã thành đạt trong sản xuất, thương mại, đặt niềm tin vào ngân hàng do nhóm cựu sinh viên trường kinh tế gây dựng.

1993 – 2002. Khi những người Thầy học nghiệp vụ

Để thuyết phục những người bạn rời bục giảng vốn ổn định để bước vào thương trường đầy bất trắc, ông Trần Mộng Hùng chỉ dùng một ý niệm giản dị nhưng đủ sức nặng giữ chân mọi người suốt nhiều thập kỷ. Ông Huỳnh Nghĩa Hiệp nhớ mãi lời rủ rê năm ấy:

Trích lời ông Huỳnh Nghĩa Hiệp: Anh Hùng nói chúng ta làm cái này là làm một sự nghiệp ngân hàng, chúng ta không làm một công việc ngân hàng.

Làm "sự nghiệp" nghĩa là xây dựng một định chế trường tồn, bài bản, chứ không phải làm thuê hay mưu sinh qua ngày. Nhưng để biến khát vọng ấy thành hiện thực, những nhà giáo giỏi lý thuyết buộc phải đối diện với một thực tế thẳng thắn: họ chưa quen giấy tờ, chứng từ vận hành ngoài đời thực.

Khi nhận trọng trách kế toán trưởng, ông Huỳnh Nghĩa Hiệp phải gánh cùng lúc cả kế toán giao dịch, kế toán thanh toán lẫn kế toán nội bộ cho toàn ngân hàng. Không mang tâm thế của người đi dạy, ông chọn cách cúi mình học lại từ đầu: "Để có thể hình thành và hoạt động được một ngân hàng thương mại với những thứ cơ bản thì phải nói là một sự cố gắng, cố gắng làm ngày làm đêm, đi học lại đồng nghiệp, đi học lại học trò của mình, đi học lại thực tế".

Bà Nguyễn Thị Hai gọi giai đoạn ấy là "vừa chạy vừa xếp hàng". Các thành viên sáng lập phải sang các ngân hàng bạn xin học cách mở tài khoản, mở thư tín dụng (LC), thậm chí mượn từng bộ chứng từ mẫu về nghiên cứu. Các trưởng phòng bên ngân hàng bạn tận tình "cầm tay chỉ việc" cho những người thầy. Bà Đặng Thu Thủy cũng tự đi học lại nghiệp vụ để chuẩn bị cho vai trò quản trị con người. Chỉ sau sáu tháng khai trương, ACB đã lập ra trung tâm đào tạo riêng, nơi chính thế hệ sáng lập trực tiếp đứng lớp soạn giáo án truyền nghề cho lớp nhân viên trẻ.

Tinh thần ham học hỏi ấy nhanh chóng chuyển hóa thành tư duy của tổ chức. Ông Trần Mộng Hùng quan niệm ngân hàng không cần phát minh như nhà khoa học, bởi thế giới đã có sẵn nhiều sản phẩm tiên tiến; việc của người làm ngân hàng là học hỏi, mang về và điều chỉnh cho phù hợp với người Việt. Và đặc biệt, với suy nghĩ ai đi đầu về sản phẩm và nghiệp vụ thì có cơ hội đứng đầu, ACB trở thành ngân hàng tiên phong trong rất nhiều sản phẩm, dịch vụ ở Việt Nam thời kỳ đầu.

Bà Nguyễn Thị Hai kể lại, đầu năm 1994, ông Trần Mộng Hùng bước xuống phòng tín dụng, đặt lên bàn bà một cuốn sổ bìa màu cam do một người bạn ở nước ngoài gửi về. Bà Hai vẫn nhớ rõ khoảnh khắc đó:

Ảnh minh hoạ: cuốn sổ bìa màu cam
Ảnh minh hoạ
Trích lời bà Nguyễn Thị Hai: Tôi nhớ rất rõ kỷ niệm đầu năm 94 chú Hùng đi xuống đưa một cuốn sổ màu cam là sản phẩm cho vay add-on, chú nói "Hai đọc này nghiên cứu đi". Từ đó, chúng tôi mới tự mày mò để ra sản phẩm cho vay mà trả góp add-on tới giờ.

Từ những trang sổ tay ấy, hàng loạt sản phẩm bán lẻ hướng tới người dân bình thường lần lượt ra đời, từ tiết kiệm có thưởng, cho vay tiêu dùng điện máy cho đến cho vay mua xe, mua nhà và sửa chữa nhà. ACB đưa tín dụng len lỏi vào từng khu chợ truyền thống. Bà Nguyễn Thị Hai kể: "Sản phẩm đầu tiên riêng về tín dụng là vào các chợ. Đó là một cách làm nhỏ lẻ nhưng đã truyền bá được thương hiệu ACB tới người dân". Tại khu vực Chợ Lớn, ông Đàm Văn Tuấn (nay là Phó Tổng giám đốc ACB) kể toàn bộ ấn phẩm giới thiệu đều được in song ngữ Việt – Hoa hoặc có bản tiếng Hoa riêng để phục vụ cộng đồng tiểu thương người Hoa. Bà Hai nhìn nhận: "ACB có được thị phần cũng nhờ đã dám làm, dám tiến bước, các nước tiến bộ người ta đã làm là chúng ta học làm".

Những lần đi đầu của ACBTờ rơi thập niên 1990. Bấm vào một tờ để đọc
chọn một tờ rơi…

Trên hành trình mở lối, nhiều lãnh đạo ACB tự hào nhắc về những bước đi tiên phong của ngân hàng mình. Ông Nguyễn Thanh Toại chia sẻ: "Có thể nói ACB là ngân hàng đầu tiên đưa hệ thống chuyển tiền Western Union từ Mỹ vào. ACB cũng là ngân hàng đầu tiên thực hiện được việc online thẻ tín dụng quốc tế Mastercard". Để phát hành được thẻ quốc tế Mastercard thuở đó, chính ngân hàng Standard Chartered đã đứng ra bảo lãnh cho ACB từ những ngày đầu.

Không dừng ở sản phẩm, ACB còn tạo bước ngoặt khi thay thế phần mềm cục bộ bằng hệ thống ngân hàng lõi trực tuyến, cho phép khách hàng gửi tiền một nơi, rút tiền nhiều nơi. Ông Từ Tiến Phát (vào ACB năm 1996, nay là Tổng giám đốc ACB) nhớ lại những tháng ngày căng thẳng khi chi nhánh được chọn thử nghiệm tiên phong áp dụng hệ thống ngân hàng lõi này: "Đầu tư một hệ thống như vậy ngày đó phải nói là rất nhiều tiền. Chúng tôi phải triển khai thử nghiệm liên tục nhiều tháng ngày đêm làm việc và không ăn không ngủ". Khi chi nhánh thử nghiệm vận hành thành công chương trình, cả tập thể mới vỡ òa "thở phào sung sướng". Nhờ đó, dịch vụ ngân hàng cho phép giao dịch 24/24 cũng sớm được giới thiệu tới khách hàng.

Để chuẩn hóa quản trị theo chuẩn mực quốc tế, ACB chủ động tìm kiếm những cổ đông ngoại có thể hỗ trợ đào tạo. Theo ông Huỳnh Nghĩa Hiệp, Công ty Tài chính Quốc tế (IFC, thuộc Ngân hàng Thế giới) là một cổ đông nước ngoài tham gia từ sớm với điều kiện hỗ trợ ACB về công nghệ và tạo điều kiện cho đội ngũ đi học tập. IFC đã thuê chuyên gia từ một ngân hàng Philippines sang giảng dạy trực tiếp cho ACB suốt hai năm về thanh toán quốc tế, quản lý nhân sự và nhiều nghiệp vụ hiện đại khác. Chuyến đi thực tế tại một ngân hàng đứng thứ năm ở Philippines đã giúp ban lãnh đạo ACB mở mang tầm mắt về mô hình trung tâm kinh doanh và hoạt động quản lý tập trung của hội sở đối với chi nhánh.

Khóa hội thảo Phát triển kỹ năng điều hành tại ACB, tháng 11/2001Hội thảo chuyên đề Quản lý sự thay đổi – Tái cấu trúc tổ chức tại ACB, tháng 7/2002

Khi nhận giấy phép thanh toán quốc tế, cả ban lãnh đạo, bao gồm cả ông Trần Mộng Hùng, đều cắp sách đi học như những nhân viên bình thường. Cả bộ máy lãnh đạo vừa làm và vừa đi học. Ngay cả trong hai năm đầu hoạt động, dù pháp luật chưa bắt buộc, ACB vẫn chủ động mời kiểm toán quốc tế vào làm việc để rèn cho đội ngũ thói quen minh bạch và tuân thủ. Sau giai đoạn tái cấu trúc từ năm 1998, ông Hùng tiếp tục khởi xướng áp dụng tiêu chuẩn chất lượng ISO, đặt nền móng cho văn hóa thượng tôn quy trình và chất lượng tín dụng thay vì chạy theo lợi nhuận ngắn hạn.

2003 · 2012. Những chuyến xe tải chở tiền và lời hứa chưa từng thất hứa

Sự bài bản và tinh thần thượng tôn chuẩn mực được gieo trồng từ những năm 1990 đã trở thành tấm lá chắn vững vàng khi ACB đối mặt với hai cơn giông tố lớn vào năm 2003 và năm 2012.

Tháng 10/2003, một tin đồn thất thiệt bất ngờ lan truyền trên thị trường rằng Tổng giám đốc ACB bỏ trốn, gây tâm lý hoang mang khiến hàng loạt khách hàng ùn ùn kéo đến các điểm giao dịch rút tiền đột ngột. Tổng giám đốc Phạm Văn Thiệt đã phải trực tiếp xuất hiện trước công chúng và phát đi thông cáo khẳng định ông vẫn đang điều hành công việc bình thường tại Hội sở số 442 Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3.

Trong khi đó, phía sau quầy giao dịch là một cuộc chạy đua nghẹt thở để giữ trọn chữ tín thanh khoản. Ông Nguyễn Văn Hòa (khi đó là Kế toán trưởng Hội sở, nay là Phó Tổng giám đốc ACB) kể lại những giờ phút căng thẳng năm 2003: "Mình phải cầm séc đóng dấu sẵn lên Ngân hàng Nhà nước rồi ngồi ký séc trên đó luôn, tức là tiền lên chở về không kịp. Hồi đó tiền mặt mệnh giá chưa to như bây giờ, nên chở tiền về là bằng xe tải, mà chở về liên tục".

Giữa vòng vây của những người gửi tiền đang lo âu, ban lãnh đạo ACB không né tránh mà bước thẳng ra sảnh giao dịch để đối thoại. Tổng Giám đốc ACB khi đó đã đứng trước đông đảo khách hàng khẳng định chắc nịch: "10 năm 4 tháng từ lúc tồn tại đến giờ chưa bao giờ thất hứa với người gửi tiền của mình cả". Trong khi ông Trần Mộng Hùng cũng đích thân lộ diện và cam kết: "Với tư cách là Chủ tịch Hội đồng quản trị ACB, chúng tôi xin cam kết sẽ chi trả đầy đủ tiền của bà con bất kỳ lúc nào mà bà con có nhu cầu rút tiền ra". Cùng với sự hỗ trợ của Ngân hàng Nhà nước, nhu cầu của người dân được chi trả sòng phẳng, dập tắt cơn hoảng loạn chỉ sau ít ngày.

Lãnh đạo ACB đối thoại với khách hàng tại sảnh giao dịch, tháng 10/2003Lãnh đạo ACB tại sảnh giao dịch năm 2003
Lãnh đạo ACB trực tiếp ra sảnh giao dịch trấn an khách hàng, tháng 10/2003.

Chín năm sau, vào tháng 8/2012, ACB bước vào thử thách thứ hai sau những biến cố liên quan đến nhân sự cấp cao. Bài học ứng phó từ năm 2003 lập tức được kích hoạt.

Để trấn an tâm lý thị trường và bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, ACB đưa ra một chính sách chưa từng có ngay trong tâm bão. Theo đó, khách hàng đã lỡ rút ra mà gửi lại cho ACB thì sẽ được ngân hàng tiếp tục trả lãi suất đúng như họ đã gửi đến ngày đáo hạn. Nhiều khách hàng gắn bó lâu năm vẫn giữ thái độ điềm tĩnh, xem các luồng thông tin trên thị trường là bình thường và tiếp tục đồng hành cùng ngân hàng.

Cũng trong giai đoạn đầy thử thách năm 2012, ông Trần Mộng Hùng (đã rời khỏi vai trò quản trị năm 2008) quay trở lại đồng hành cùng ban lãnh đạo để giữ vững tay lái cho ngân hàng. Trong khi đó, người con trai là ông Trần Hùng Huy khi đó mới chỉ 34 tuổi, vừa tốt nghiệp Tiến sĩ Kinh tế tại Mỹ được bầu làm Chủ tịch HĐQT. Nhiều người xem sự xuất hiện của vị Chủ tịch trẻ nhất lịch sử ngành ngân hàng chỉ là "giải pháp tình thế" để trấn an thị trường nhờ uy tín của ông Trần Mộng Hùng. Nhưng thực tế, vai trò của người kế nghiệp trẻ này quan trọng hơn rất nhiều.

Ông Hùng Huy đã chọn đối diện bằng đúng sự kỹ lưỡng và kỷ luật quản trị mà thế hệ cha chú để lại. Ông cùng dàn cộng sự tái cơ cấu bộ máy, dũng cảm cắt bỏ các mảng kinh doanh rủi ro, xử lý nợ tồn đọng và kiên quyết đưa ACB quay trở về giá trị cốt lõi: ngân hàng bán lẻ thận trọng, lấy khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ làm gốc. Bước qua giông bão, ACB không chỉ đứng vững mà còn trở thành một trong những ngân hàng tư nhân lành mạnh, hiệu quả hàng đầu Việt Nam.

Với ông Nguyễn Thanh Toại, sức mạnh vượt qua biến cố nằm ở sự minh bạch không khoan nhượng:

Trích lời ông Nguyễn Thanh Toại: Chính sự chính trực, sự công khai, minh bạch về mặt tài chính, về mặt hoạt động của ngân hàng, đó là nền tảng của niềm tin của tất cả stakeholder đối với ngân hàng, và nó trở thành một ADN của ngân hàng.

Ông Từ Tiến Phát (Tổng giám đốc ACB) nhìn lại hai cột mốc 2003 và 2012 với sự trân trọng sâu sắc: "Những tấm gương, sự đương đầu với khó khăn thách thức mà tất cả những vị lãnh đạo ACB đã trải qua vào hai thời điểm đó phải nói rằng khiến tôi thấy rất ngưỡng mộ và học hỏi rất nhiều. Rõ ràng sau thời điểm đó thì ACB trở lại đường đua và có những phát triển vượt bậc".

Thế hệ kế tiếp. Chính trực thành ADN

Từ 21 nhân viên ngày khai trương làm việc quanh chiếc bàn ăn trong căn nhà phố năm 1993, ACB hôm nay đã phát triển thành một định chế tài chính với quy mô khoảng 13.000 nhân sự, tổng tài sản trên 1 triệu tỷ đồng, lợi nhuận hàng năm quanh 20.000 tỷ. Quy mô thay đổi, công nghệ ngân hàng số bùng nổ, nhưng khi nhìn lại chặng đường hơn ba thập kỷ, những người đi trước đều nhận thấy sợi chỉ đỏ nối liền các thế hệ vẫn nguyên vẹn.

Bà Đặng Thu Thủy nhấn mạnh rằng ngân hàng thành công là do yếu tố con người, bởi đào tạo con người khó hơn nhiều so với dạy dùng máy móc.

Theo bà Nguyễn Thị Hai, năm giá trị cốt lõi của ACB ngày nay — cẩn trọng, liêm chính, đổi mới, hài hòa và hiệu quả — thực chất đã hiện hữu từ những ngày đầu tiên họ bắt đầu khởi nghiệp, chỉ là khi ấy chưa được gọi thành tên. Bà thường nhắn nhủ đội ngũ nhân viên rằng nếu làm đúng quy định và giữ trọn sự liêm chính, chính tổ chức sẽ là nơi bảo vệ họ tốt nhất trước mọi cám dỗ nghề nghiệp.

Minh họa 21 người đầu tiên của ACB
21nhân viên ngày 4/6/1993~13.000nhân sự hôm nay

Sự cộng hưởng hiếm có khi bộ máy điều hành hiện tại quy tụ tới hai, thậm chí ba thế hệ cùng làm việc, vừa kế thừa chuẩn mực quản trị rủi ro an toàn của người đi trước, vừa phát huy tư duy công nghệ hiện đại của lớp trẻ đã tạo nên sự khác biệt của ACB - một trong những ngân hàng tư nhân lớn, và lành mạnh nhất Việt Nam.

Trở lại với năm 1993, ít người biết rằng, đằng sau quyết tâm khai sinh ACB năm nào của cố Chủ tịch Trần Mộng Hùng không phải là bài toán lợi nhuận đơn thuần, mà khởi nguồn từ chính nỗi trăn trở của một người thầy. Bà Đặng Thu Thủy kể lại, khi còn đứng trên bục giảng Trường Đại học Ngân hàng, ông Hùng luôn day dứt vì nhiều sinh viên ra trường giỏi lý thuyết nhưng không có nơi thực tập, không có môi trường thực hành nghề nghiệp. Ông muốn cùng đồng nghiệp tạo ra một ngân hàng thực thụ để lớp học trò có nơi rèn giũa chuyên môn và trưởng thành.

Minh họa học bổng Trần Mộng Hùng
Học bổng Trần Mộng Hùngsự đồng hành của ACB với những sinh viên đang tìm nơi thực tập

Nỗi trăn trở “ươm mầm” ấy về sau được tiếp nối qua Quỹ Học bổng ACB – Trần Mộng Hùng, như một cách giữ trọn tâm nguyện nâng bước thế hệ trẻ của người sáng lập. Với bà Thủy, niềm hạnh phúc lớn nhất trong suốt cuộc đời làm nghề không phải là nhìn thấy những con số tăng trưởng khổng lồ, mà là từ những ngày đầu mở được trung tâm đào tạo, tự tay huấn luyện nhân viên, để rồi thấy học trò của mình được khách hàng tin yêu và khen ngợi.

Trên nền tảng di sản ấy, tinh thần học tập trở thành bản sắc không thể trộn lẫn của tổ chức. Như đúc kết đầy tự hào về sợi dây nối liền các thế hệ của ông Trần Hùng Huy:

Trích lời ông Trần Hùng Huy: Giá trị đặc biệt đối với ACB là tính chính trực và văn hóa học tập, nền tảng đó được duy trì xuyên suốt nhiều chu kỳ khác nhau, 10 năm, 20 năm, 30 năm và vẫn đang tiếp diễn. Những giá trị bất biến sau hơn 30 năm không thay đổi, chúng ta vẫn muốn giữ gìn.

Tiếp nối tư duy của thế hệ những nhà giáo sáng lập ACB, ông Trần Hùng Huy từng nhấn mạnh một thông điệp xuyên suốt về trách nhiệm tự làm mới mình của người đứng đầu: “Lãnh đạo không học nữa là rủi ro lớn”. Khi công nghệ và thị trường biến chuyển từng ngày, việc giữ cho tổ chức luôn ở trạng thái “đang học” chính là cách duy nhất để không bị tụt lại phía sau.

Ông Trần Hùng Huy và cha, ông Trần Mộng Hùng
Ông Trần Hùng Huy (trái) và ba, ông Trần Mộng Hùng

Trước khi qua đời năm 2024, nhà giáo - banker Trần Mộng Hùng đã gửi gắm niềm tin trọn vẹn vào lớp người kế thừa: “Thật ra những người sáng lập giờ này cũng đã cảm nhận được là mình đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình. Và trong suốt thời gian đó, ACB đã xây dựng được một đội ngũ những người kế thừa mà anh em rất yên tâm và tin rằng đội ngũ trẻ này sẽ làm thêm được nhiều việc lớn hơn cho ACB để ngân hàng có thể phát triển được lâu dài, ổn định, bền vững. Để hội nhập được với môi trường quốc tế thì con người ACB phải là những con người thể hiện được bản lĩnh của mình trong môi trường mới, phải cung ứng được những sản phẩm, những dịch vụ theo nhu cầu của khách hàng. Như vậy tương lai ACB sẽ tiếp tục được mở rộng về phía trước”.

Có lẽ vì được dựng nên bởi những nhà giáo, ACB mang theo từ ngày đầu những phẩm chất đặc trưng. Học đồng nghiệp, học học trò, học thực tế, rồi học cả từ những lần vấp ngã. Hơn ba thập kỷ sau buổi sáng mưa trong căn nhà phố, ngân hàng của những người thầy ấy đã trở thành một ngân hàng tầm vóc của Việt Nam, thuộc nhóm ngân hàng tư nhân hàng đầu về quy mô và chất lượng tài sản, đi tiên phong trên con đường phát triển bền vững.

Những năm đầu của ACBKéo sang hai bên để xem, bấm vào ảnh để phóng to
Lễ khai trương chi nhánh Sài Gòn, 1994
Ông Trần Mộng Hùng và cộng sự những ngày đầu
Nhân viên giao dịch ACB những năm đầu
Phòng giao dịch ACB những năm đầu
Đếm tiền tại ACB những năm đầu
Lễ khai trương chi nhánh Hà Nội
Phòng giao dịch ACB những năm đầu
Lễ khai trương phòng giao dịch ACB
Quầy thu ngân ACB những năm đầu
Cán bộ nhân viên ACB những năm đầu
Đại hội cổ đông ACB, 30/7/1994
Bài:Minh Vy