Độc Nhất Vô Nhị

Doanh nghiệp sản xuất pháo hoa dân dụng tại Việt Nam

Công ty TNHH MTV Hóa chất 21, thường được biết đến với tên Nhà máy Z121, trực thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng. Z121 hoạt động đồng thời trong lĩnh vực quốc phòng và kinh tế, với các nhóm sản phẩm từ hỏa cụ, thuốc nổ, phụ kiện nổ công nghiệp đến pháo hoa, pháo hỏa thuật và sản phẩm tín hiệu.

Trong số đó, pháo hoa là mảng khiến Z121 được biết đến rộng rãi nhất với người dân, đồng thời tạo nên vị thế gần như không có đối thủ trên thị trường trong nước. Z121 là cơ sở duy nhất tại Việt Nam được giao sản xuất và cung ứng pháo hoa phục vụ nhu cầu của người dân; ngoài thị trường nội địa, doanh nghiệp còn cung ứng, xuất nhập khẩu các sản phẩm liên quan.

Vị thế đặc biệt này xuất phát từ tính chất đặc thù của mặt hàng pháo. Theo Nghị định 137/2020/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 11/1/2021, hoạt động kinh doanh pháo hoa chỉ được thực hiện bởi tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được cấp phép và đáp ứng đầy đủ điều kiện về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường cùng các yêu cầu kỹ thuật.

Hiện nay, nhà máy Z121 vẫn là đơn vị duy nhất sản xuất và phân phối pháo hoa. Tuy nhiên, từ ngày 15/3, Nghị định 58/2026 có hiệu lực, các tổ chức, doanh nghiệp trực thuộc Bộ Công an cũng được phép nghiên cứu, sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu và cung cấp pháo hoa nổ. Đây là điểm mới hoàn toàn so với quy định trước đây, khi chỉ các tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng mới được thực hiện các hoạt động này.

Trong quá trình đề xuất sửa đổi, Bộ Công an cho rằng pháo hoa là ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự. Vì vậy, việc chỉ giới hạn cho đơn vị do Bộ trưởng Quốc phòng giao nhiệm vụ được nghiên cứu, sản xuất và kinh doanh pháo hoa là chưa phù hợp, thiếu thống nhất với Luật Đầu tư.

Bộ Công an cũng nêu thực tế hiện nay Bộ Quốc phòng chỉ giao cho một đơn vị là Nhà máy Z121 sản xuất pháo hoa. Việc chỉ có một đơn vị sản xuất khiến nguồn cung chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của tổ chức và người dân, dẫn đến tình trạng khan hiếm hàng hóa và phát sinh tăng giá. Do đó, quy định cũ được đánh giá là chưa phù hợp với thực tiễn.

Nhà máy Z121 hoạt động ra sao?

Nếu pháo hoa là sản phẩm giúp Z121 được biết đến rộng rãi, thì phía sau những giàn phun có giá vài trăm nghìn đồng là một doanh nghiệp quốc phòng có quy mô sản xuất khổng lồ.

Năm 2024, Nhà máy Z121 ghi nhận doanh thu 3.540 tỷ đồng, tăng 16,9% so với năm trước. Doanh thu từ hoạt động kinh tế đạt khoảng 2.884 tỷ đồng, doanh thu quốc phòng đạt 654 tỷ đồng; lợi nhuận cả năm gần 200,5 tỷ đồng. Doanh nghiệp nộp ngân sách tỉnh Phú Thọ 162,5 tỷ đồng và thu nhập bình quân của người lao động đạt 21,11 triệu đồng/người/tháng.

Đến năm 2025, giá trị sản xuất đạt 4.279 tỷ đồng, tăng 21% so với năm 2024 và vượt kế hoạch. Lợi nhuận tăng lên 316,6 tỷ đồng, tương ứng mức tăng gần 58%; thu nhập bình quân đạt khoảng 25,9 triệu đồng/người/tháng. Sang năm 2026, Z121 đặt mục tiêu doanh thu hơn 5.060 tỷ đồng và thu nhập bình quân 27,5 triệu đồng/người/tháng.

Nguồn doanh thu không chỉ đến từ pháo hoa. Z121 vận hành theo mô hình doanh nghiệp quốc phòng — kinh tế, đồng thời sản xuất sản phẩm quốc phòng, thuốc nổ và phụ kiện nổ công nghiệp, sản phẩm tín hiệu, cứu hộ — cứu nạn cùng nhiều mặt hàng khác. Riêng năm 2024 và hai tháng đầu năm 2025, nhà máy thực hiện sản xuất 5 nhóm với 68 chủng loại sản phẩm quốc phòng, đồng thời triển khai 15 đề tài, nhiệm vụ khoa học công nghệ các cấp. Dù vậy, pháo hoa đang là một trong những mảng tăng trưởng đáng chú ý nhất.

Năm 2024, sản lượng pháo hoa không tiếng nổ của Z121 vào khoảng 6 triệu sản phẩm. Sản lượng giàn phun năm 2025 đạt hơn 9,7 triệu giàn. Riêng dịp Tết Ất Tỵ 2025, doanh nghiệp cho biết đã bán ra hơn 6 triệu sản phẩm giàn pháo hoa không nổ, đồng thời cung cấp lượng lớn pháo hoa tầm cao và tầm thấp cho các địa phương.

Đầu năm 2026, Z121 nâng tổng công suất pháo hoa lên khoảng 12 triệu sản phẩm, gấp khoảng hai lần quy mô vài năm trước. Quá trình mở rộng đi cùng cơ khí hóa, tự động hóa và giảm sự tham gia trực tiếp của người lao động ở các công đoạn có yêu cầu an toàn cao.

Một giàn pháo hoa trải qua các công đoạn chuẩn bị giàn, ghép ngòi, xử lý chống cháy, sấy, chuẩn bị viên màu, tổng lắp và thử nghiệm. Nhà máy cũng chuyển từ ống giấy rời sang giàn ép bột giấy liền khối và đưa mã QR biến đổi vào từng sản phẩm nhằm truy xuất nguồn gốc, hạn chế hàng giả.

Hệ thống phân phối toàn quốc được hình thành với 567 cửa hàng tại tất cả các tỉnh, thành phố trong năm 2024 và hai tháng đầu năm 2025. Từ mặt hàng mang tính mùa vụ, pháo hoa đã trở thành hoạt động sản xuất quy mô công nghiệp, góp phần đưa quy mô nhà máy tiến dần tới ngưỡng 5.000 tỷ đồng doanh thu mỗi năm.

Hành trình 60 năm từ hỏa cụ đến pháo hoa xuất khẩu