ĐỖ LONG
Từ bục giảng đến thương hiệu Bita's
Đầu xuân Tân Mùi 1991, trên chuyến bay vắng lặng từ Moscow về Hà Nội, không gian chìm trong bóng tối xen lẫn tiếng động cơ rì rầm. Ở một góc ghế, ông Đỗ Long ngồi lặng yên. Đó không phải là một chuyến bay hồi hương đón Tết thông thường.
Ông mang theo một khoản nợ lớn sau chuỗi ngày dài vật lộn giữa mùa đông nước Nga, cùng với đó là nỗi trăn trở tột cùng về sự tồn vong của một cơ nghiệp vừa nhen nhóm đã gặp bão táp.
Để hiểu được vì sao người đàn ông ấy lại có mặt trên chuyến bay định mệnh đó, chúng ta phải quay ngược thời gian, trở về một bối cảnh hoàn toàn khác. Không phải xưởng máy, không phải băng chuyền, mà là bảng đen, phấn trắng.
Tôi may mắn được làm thầy
LÀM THẦY GIÁO 5 NĂM VÀ QUYẾT ĐỊNH CHUYỂN NGHỀ
Năm 1977, chàng trai trẻ Đỗ Long chính thức bước lên bục giảng. 5 năm đứng lớp là một khoảng thời gian không tính là dài so với một đời người, nhưng đối với ông, đó là những năm tháng rực rỡ, đủ để khắc sâu trong tâm trí niềm kiêu hãnh của một nhà giáo.
Mỗi buổi lên lớp với tiếng phấn gõ nhịp trên bảng đen, ánh mắt chăm chú của học trò và những trang giáo án viết tay nắn nót đã hun đúc trong ông tinh thần kỷ luật, sự kiên nhẫn và trách nhiệm với từng con chữ mình truyền đạt. Ngay cả nhiều thập kỷ sau, khi đã ở cương vị người đứng đầu một doanh nghiệp lớn, ông vẫn luôn nhắc về quãng thời gian ấy bằng tất cả sự trân trọng: “Tôi may mắn được làm thầy”.
NGÃ RẼ NĂM 1982: RỜI BỤC GIẢNG ĐI ĐÓNG GIÀY
Thế nhưng, bối cảnh kinh tế đất nước sau giải phóng vô vàn gian khó. Đồng lương giáo viên ít ỏi trong thời kỳ bao cấp khiến việc trang trải cuộc sống gia đình trở thành một bài toán mưu sinh khắc nghiệt. Năm 1982, sau nhiều đêm trăn trở, ông đưa ra một ngã rẽ đầy đau đớn nhưng kiên quyết: tạm biệt bục giảng để tìm con đường tự lập kinh tế.
Từ người thầy quen với phấn trắng và bảng đen, ông Long bắt đầu làm quen với những chiếc máy, khuôn giày và từng công đoạn sản xuất cao su ở xưởng của gia đình.
Sự chuyển dịch ấy không hề dễ dàng. Đôi bàn tay vốn chỉ quen cầm viên phấn và cây bút chấm bài nay lấm lem nhựa cao su, dầu máy và bụi xưởng. Từ việc tự mày mò công thức pha trộn nguyên liệu, canh nhiệt độ lưu hóa cho đến gò từng chiếc khuôn dép thủ công, người thầy giáo trẻ bước vào một thế giới hoàn toàn xa lạ bằng chính sự tỉ mỉ của người từng đứng lớp.
TỪ BỤC GIẢNG ĐẾN XƯỞNG SẢN XUẤT CAO SU (1977 – 1982)
Chạm từng cột mốc để xem chi tiếtChàng trai trẻ Đỗ Long chính thức bước lên bục giảng
Mở đầu hành trình đứng lớp với phấn trắng, bảng đen và những trang giáo án viết tay nắn nót, nuôi dưỡng niềm kiêu hãnh và cốt cách chuẩn mực của một nhà giáo.
Chàng trai trẻ Đỗ Long chính thức bước lên bục giảng
Mở đầu hành trình đứng lớp với phấn trắng, bảng đen và những trang giáo án viết tay nắn nót, nuôi dưỡng niềm kiêu hãnh và cốt cách chuẩn mực của một nhà giáo.
BIẾN CỐ CHÁY XƯỞNG VÀ NHỮNG LẦN GÂY DỰNG LẠI
Khi cơ sở sản xuất vừa bắt đầu đi vào guồng quay ổn định, tai họa bất ngờ ập xuống. Ngọn lửa bùng lên dữ dội, thiêu rụi toàn bộ nguyên vật liệu, máy móc và thành phẩm tích cóp suốt nhiều năm trời. Đứng trước đống tro tàn ngổn ngang, người đàn ông ấy như rơi xuống vực thẳm. Bao nỗ lực, mồ hôi và cả tài sản dường như tan biến thành con số không.
Không gục ngã trước nghịch cảnh, ông nén nỗi đau, chạy vạy vay mượn khắp nơi và thu vén từng phần máy móc còn sót lại để gây dựng lại từ đầu.
Xưởng máy lại đỏ lửa hoạt động, hình thành nên Xí nghiệp hợp doanh Cao su - nhựa Tân Bình (Tabifac - tiền thân của Bita’s ngày nay). Khi đó, hoạt động của Xí nghiệp lại phụ thuộc vào thị trường Liên Xô, Ba Lan và các nước khối Đông Âu. Đặc biệt, Đông Âu là thị trường lớn nhất. Từ những đôi dép cao su giản dị ban đầu, sản phẩm dần cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng và mở rộng quy mô. Những lô hàng bắt đầu được đóng gói cẩn thận, vượt đại dương xuất khẩu sang thị trường nước ngoài.
Thế nhưng, sóng gió thương trường chưa dừng lại. Cuối thập niên 1980, đầu những năm 1990, Đông Âu sụp đổ, khiến việc thanh toán quốc tế rơi vào bế tắc nghiêm trọng. Khoản công nợ lên tới khoảng 4 tỷ đồng — một con số khổng lồ vào thời điểm bấy giờ — bị kẹt cứng nơi xứ người.
Giày dép vẫn được làm ra, những lô hàng vẫn được xuất đi, nhưng tiền không dễ thu về.
Nếu không thu hồi được nguồn vốn ấy, toàn bộ dây chuyền sản xuất trong nước sẽ đình trệ, hàng trăm người lao động mất việc làm và cơ nghiệp vừa hồi sinh sau vụ cháy đứng trước nguy cơ sụp đổ thêm một lần nữa. Không còn lựa chọn nào khác, ông quyết định tự mình lên đường sang Liên Xô.
CHUYẾN CÔNG TÁC LIÊN XÔ KÉO DÀI 29,5 NGÀY
Việt Nam (Hà Nội) → Quá cảnh Karachi (Pakistan) → Moscow
Đêm 30 Tết năm Canh Ngọ, ngày 14/2/1991, khi nhiều gia đình Việt Nam đang chuẩn bị đón giao thừa, ông Đỗ Long lại lên chiếc IL-86 của Aeroflot, rời Hà Nội sang Moscow để giải quyết công nợ xuất khẩu giày dép.
Chuyến bay vốn chỉ mất khoảng 7–8 tiếng bất ngờ kéo dài gần gấp đôi. Sau khi ghé Karachi (Pakistan), máy bay gặp trục trặc động cơ, khiến hành khách phải ngồi chờ hơn 4 tiếng mà không được xuống máy bay. Phải mất tới 13–14 tiếng, ông mới đặt chân đến Moscow.
Thế nhưng, những khó khăn thực sự chỉ vừa bắt đầu.
Khoản công nợ cần thu hồi khi ấy là một số tiền lớn. Với sự hỗ trợ của chị Bình, đại diện Tổng công ty Minexport tại Liên Xô, ông Long liên tục tìm gặp các đối tác. Năm ngày, rồi bảy ngày trôi qua, những cuộc thương lượng vẫn bế tắc. Có lúc, phía đối tác đề xuất thanh toán một nửa công nợ, nhưng thay vì tiền mặt, họ lại đưa ra những mặt hàng như bánh xe công nông cỡ lớn, thậm chí cả thịt ngựa.
Những phương án khó khả thi ấy khiến ông Long vô cùng nản lòng. Ông thừa nhận: “Thú thật tôi đã muốn bỏ cuộc”. May mắn, nhờ sự kiên trì và các mối quan hệ của chị Bình, cuối cùng ông cũng thu hồi được một phần công nợ, dù kết quả còn xa kỳ vọng.
Giữa mùa đông Moscow âm 10 đến âm 15 độ C, quần áo mang từ Việt Nam sang không đủ chống rét, ông phải nhờ người Việt tại đây mua giúp đồ giữ ấm. Công việc kéo dài hơn nửa tháng, nhưng khi muốn về nước, một trở ngại khác lại xuất hiện. Các chuyến bay về Việt Nam đều kín chỗ. Dù có vé, ông nhiều lần ra sân bay Sheremetyevo rồi lại phải quay về thành phố. Có lúc, ông còn phải thuê người châu Âu cao lớn giúp chen giành chỗ trên máy bay.
Cuối cùng, ông chấp nhận đổi sang vé hạng thương gia, nhưng thực tế vẫn ngồi ở khoang phổ thông. Nhớ lại thời điểm ấy, ông nói: “Thôi thì miễn sao có chỗ để bay về nhà là tốt lắm rồi”. Chuyến công tác dự kiến kéo dài 7–10 ngày cuối cùng thành 29 ngày rưỡi. Khi đặt chân về TP.HCM, điều ông mong mỏi nhất là gặp lại vợ con, ngồi bên bữa cơm gia đình và thưởng thức những món ăn mang hương vị Tết đã lỡ mất.
Quãng thời gian ông Đỗ Long một mình xoay xở giữa mùa đông Moscow để thu hồi khoản công nợ 4 tỷ đồng trước thềm Tết Tân Mùi 1991.
TRÁI NGỌT THƯƠNG TRƯỜNG, GIÀY HỌC ĐƯỜNG VÀ Ý NGHĨA NGHỀ GIÁO
Chuyến công tác kéo dài gần một tháng không mang lại kết quả như kỳ vọng. Dù đã nỗ lực thương lượng và có sự hỗ trợ của những người Việt tại Liên Xô, ông Đỗ Long chỉ thu hồi được một phần nhỏ trong khoản công nợ lớn từ các đối tác. Số tiền còn lại vẫn là gánh nặng đối với doanh nghiệp giữa lúc thị trường Đông Âu biến động dữ dội.
Những khó khăn ấy cũng đặt dấu chấm hết cho mô hình hoạt động cũ. Xí nghiệp hợp doanh Cao su – Nhựa Tân Bình (Tabifac), vốn phụ thuộc nhiều vào thị trường Liên Xô và Đông Âu, rơi vào khủng hoảng và phải tổ chức lại. Ông Long cùng những cộng sự chủ chốt lựa chọn tiếp tục giữ nghề sản xuất giày dép, giải thể hình thức hợp doanh và chuyển sang mô hình doanh nghiệp tư nhân.
Ngày 15/6/1991, Công ty Tư doanh Bình Tân chính thức được thành lập. Đến ngày 4/5/1992, doanh nghiệp chuyển thành Công ty TNHH Sản xuất Hàng tiêu dùng Bình Tân, gắn với thương hiệu Bita’s sau này.
TỔ HỢP NHÀ MÁY HIỆN ĐẠI VÀ MẠNG LƯỚI PHỦ RỘNG TOÀN QUỐC
Vượt qua sóng gió, cơ sở sản xuất thủ công năm nào giờ đây đã phát triển thành những tổ hợp nhà máy quy mô lớn, tạo công ăn việc làm ổn định cho hàng ngàn người lao động. Không chỉ chinh phục các thị trường xuất khẩu khó tính, Bita's còn xây dựng mạng lưới chi nhánh, cửa hàng bán lẻ phủ rộng khắp các tỉnh, thành phố trên cả nước.
Hệ thống nhà máy và chuỗi cửa hàng Bita's trên cả nước
Mạng lưới cửa hàng bán lẻ Bita's hiện diện tại các tỉnh, thành phố lớn
Đa dạng dòng sản phẩm giày dép phục vụ học sinh, gia đình và xuất khẩu
Năng lực sản xuất & mạng lưới phân phối Bita's
Quy mô công nghiệp hiện đại tại TP.HCM và Tây Ninh (Long An).
Trực tiếp quản lý kinh doanh tại các vùng trọng điểm cả nước.
Chuỗi cửa hàng bán lẻ và đại lý phủ rộng khắp các tỉnh, thành phố.
Tạo việc làm ổn định và phúc lợi bền vững qua nhiều thập kỷ.
Các tỉnh, thành phố trọng điểm của nhà máy, trụ sở & cửa hàng
Các tỉnh thành khác được làm mờ dịu trên bản đồ hành chính 34 tỉnh thành, chỉ làm nổi bật các địa phương đặt trụ sở, tổ hợp nhà máy sản xuất và chi nhánh phân phối của Bita's.
TP. Hồ Chí Minh — Trung tâm điều hành & Nhà máy Bình Tân
Nơi đặt trụ sở chính của Công ty TNHH Bình Tân (Bita's) cùng hệ thống cửa hàng bán lẻ trọng điểm, điều phối sản xuất và phân phối sản phẩm trên toàn quốc.
CHIẾN DỊCH GIÀY HỌC ĐƯỜNG VÀ SỰ NỐI DÀI TÂM HUYẾT NHÀ GIÁO
Năm học 2023-2024, thương hiệu triển khai chiến dịch Giày học đường, trao hơn 10.000 đôi giày dép đến với học sinh tại 68 trường học. Đó không chỉ là kinh doanh, mà là sự nối dài tình cảm của một người từng đứng trên bục giảng.
Dù làm gì, ở cương vị nào, cốt cách của một người thầy vẫn luôn hiện diện.
Có thể thấy, rời bục giảng sau vỏn vẹn 5 năm đứng lớp, ông Đỗ Long đã dành hơn bốn thập kỷ tiếp theo để gây dựng sự nghiệp trong ngành giày dép, trải qua không ít thăng trầm trước khi đứng sau thương hiệu Bita's quen thuộc với người Việt. Thế nhưng, sự gắn bó với mái trường không chỉ còn nằm trong ký ức. Những đôi giày do doanh nghiệp ông góp phần gây dựng sản xuất nay tiếp tục đến với hàng nghìn học sinh thông qua các chương trình hỗ trợ học đường, đồng hành cùng các em trên hành trình tìm kiếm tri thức.
Và mỗi dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, bên cạnh những thành quả trên thương trường, ông Đỗ Long vẫn có một niềm tự hào rất riêng: Những học trò năm xưa, dù đã trưởng thành, vẫn nhớ đến và dành tình cảm cho người thầy chỉ gắn bó với bục giảng 5 năm. Từ những trang giáo án ngày ấy đến những đôi giày dành cho thế hệ học sinh hôm nay, câu chuyện của ông cho thấy một điều giản dị: Có những người rời nghề giáo để bước sang một con đường khác, nhưng sự quan tâm dành cho giáo dục vẫn có thể tiếp tục được trao đi bằng chính những thành quả mà họ gây dựng trong cuộc đời.