3 anh chị em thừa kế căn nhà tổ chỉ 44m², cải tạo thành nơi đủ rộng để 3 thế hệ có thể cùng chung sống

Giữa thành phố cổ Huệ Châu, nơi những ngôi nhà nằm sát nhau và các con hẻm chỉ vừa đủ cho người qua lại, có một công trình bê tông khiến không ít người đi ngang phải ngoái nhìn.

Chủ nhân của căn nhà là ba anh chị em trong một gia đình họ Li. Mảnh đất rộng vỏn vẹn 44m² này vốn là nơi ông nội họ xây nhà từ năm 1950 và sau đó để lại cho các con cháu.

Nhiều năm trôi qua, ba anh chị em lần lượt rời quê để học tập, làm việc và sinh sống ở những thành phố khác. Đến khi hai người trong số họ chuẩn bị nghỉ hưu, câu chuyện về căn nhà cũ lại được nhắc tới.

Cô em gái Ah Hong nhớ lại rằng sau khi bà qua đời, căn nhà bị bỏ không suốt nhiều năm. Mái nhà đã sập, móng yếu, cỏ dại mọc cao quá đầu người.

Cả ba anh chị em đều đã có nhà riêng. Nhưng Ah Hong vẫn nghĩ đến một câu hỏi: Một ngày nào đó khi bố mẹ không còn, con cháu trong gia đình sẽ tụ họp ở đâu mỗi dịp lễ Tết?

Và đó là lý do họ quyết định xây lại ngôi nhà tổ.

Từ mảnh đất 44m² thành căn nhà 116m²

Bài toán đầu tiên dành cho kiến trúc sư Huang Yimin là diện tích quá nhỏ.

Khu đất chỉ rộng 44m², lại nằm chen giữa những ngôi nhà cũ trong khu phố cổ. Khoảng cách giữa các nhà có nơi chỉ khoảng 50cm - kiểu nhà phổ biến ở Quảng Đông thường được gọi vui là những "tòa nhà bắt tay" vì hai nhà đứng đối diện gần đến mức gần như có thể đưa tay sang chạm nhau.

Sau gần 4 năm xây dựng, căn nhà mới có tổng diện tích sử dụng khoảng 116m².

Điều thú vị là diện tích mỗi tầng nhỏ dần khi đi lên: tầng một khoảng 44m², tầng hai khoảng 30m² và tầng ba chỉ khoảng 20m². Tuy vậy, nhờ cách tổ chức không gian linh hoạt, căn nhà vẫn có thể phục vụ 6–7 người ở cùng lúc.

Tầng một được dành chủ yếu cho những hoạt động chung của gia đình với phòng khách, bếp và khu vực nghỉ ngơi.

Tầng hai bố trí hai phòng trải chiếu tatami cùng một phòng làm việc. Khi đông người về nhà, những khu vực này có thể nhanh chóng chuyển đổi thành chỗ ngủ.

Tầng ba giống như một căn gác nhỏ, dành cho việc uống trà, nghỉ ngơi, thiền hoặc đơn giản là ngồi dưới ánh nắng.

Không gian không lớn nhưng gần như không có diện tích nào bị bỏ phí.

Chấp nhận bớt diện tích để giữ lại một khoảng sân

Trong một căn nhà chỉ 44m², thông thường người ta sẽ cố tận dụng từng centimet để tăng diện tích bên trong.

Gia đình này lại làm điều ngược lại.

Một trong những ký ức rõ nhất của ba anh chị em về căn nhà cũ là khoảnh khắc đẩy cánh cửa gỗ bước vào và nhìn thấy khoảng sân nhỏ phía trước.

Vì vậy khi xây nhà mới, họ quyết định giữ lại sân dù điều đó đồng nghĩa với việc phải hy sinh một phần diện tích sử dụng.

Từ khoảng sân trước, các khoảng trống nhỏ tiếp tục được bố trí dẫn vào phía trong. Nhờ vậy, ánh sáng và không khí có thể len sâu hơn vào ngôi nhà – điều đặc biệt quan trọng với một công trình nằm trong con hẻm chật hẹp.

Các bức tường cũ quanh nhà cũng không bị phá bỏ hoàn toàn.

Khoảng 90% tường bao được giữ lại, sau đó kiến trúc sư khoét những ô cửa với nhiều hình dạng khác nhau để đưa ánh sáng vào bên trong.

Trên cả ba tầng có khoảng 20–30 khoảng mở như vậy. Chúng vừa giúp giảm cảm giác bí bách, vừa tạo ra những góc nhìn xuyên qua các tầng nhà.

Nhà nhỏ nhưng không có cảm giác chật

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của căn nhà là cách xử lý không gian theo chiều đứng.

Bức tường phía đông được sử dụng nhiều mảng kính trong suốt từ sàn đến trần. Các khoảng thông tầng, sân trong và ban công được bố trí so le.

Tầng một mở ra sân trong, tầng hai kết nối với ban công, tầng ba tiếp tục có những khoảng thoáng riêng.

Nhờ vậy, dù diện tích từng tầng chỉ vài chục mét vuông, người ở bên trong vẫn cảm thấy có chiều sâu và không bị bao kín bởi bốn bức tường.

Ah Hong kể rằng sau khi chuyển vào, điều chị thích nhất là dù đứng ở tầng một vẫn có thể nhìn hoặc gọi người đang ở tầng hai, tầng ba.

Cảm giác ấy rất khác so với những căn hộ hiện đại nơi mỗi người đóng cửa trong một căn phòng riêng.

Ở đây, các thành viên có không gian riêng nhưng vẫn cảm nhận được sự hiện diện của nhau.

Cửa sổ cũng phải thiết kế để tránh nhìn thẳng sang nhà hàng xóm

Khoảng cách giữa các căn nhà trong khu phố cổ rất nhỏ nên chuyện riêng tư là một bài toán khó.

Nếu thiết kế cửa sổ thông thường, người trong hai căn nhà đối diện gần như có thể nhìn thẳng vào phòng của nhau.

Kiến trúc sư xử lý bằng cách thay đổi hướng cửa sổ. Một số cửa được thiết kế dạng lồi hoặc xoay lệch góc để lấy ánh sáng nhưng tránh tầm nhìn trực diện.

Nhờ đó, gia đình vẫn có thể mở rèm và lấy sáng mà không cảm thấy lúc nào cũng bị hàng xóm nhìn vào.

Đây cũng là một chi tiết đáng tham khảo với những căn nhà phố Việt Nam nằm trong ngõ hẹp, nơi khoảng cách giữa hai nhà đôi khi chỉ vài mét.

Tận dụng cả luồng gió trong con hẻm

Không chỉ ánh sáng, việc thông gió cũng được tính toán khá kỹ. Ngôi nhà nằm sâu trong một con hẻm nhỏ. Thay vì coi đó là bất lợi, kiến trúc sư tận dụng dòng không khí tự nhiên chạy dọc con hẻm để tạo đối lưu.

Các cửa lấy gió và cửa thông gió được bố trí ở những vị trí khác nhau, giúp khí nóng thoát lên trên và hút luồng khí mát hơn vào nhà.

Nhờ vậy, căn nhà có thể duy trì cảm giác thông thoáng trong điều kiện khí hậu nóng ẩm – vấn đề đặc biệt quan trọng ở khu vực Quảng Đông.

Nhà mới nhưng vẫn nhìn thấy bóng dáng căn nhà cũ

Gia đình không muốn xây một ngôi nhà hoàn toàn mới rồi xóa sạch mọi dấu vết của quá khứ.

Một số tấm ván gỗ cũ được tái sử dụng trong quá trình đổ bê tông. Khi tháo ván khuôn, những đường vân gỗ được in lại trên bề mặt tường, tạo nên lớp hoàn thiện thô, không hoàn hảo nhưng nhiều dấu vết thời gian.

Những bức tường cũ, sân nhỏ, kính hoa văn và cách tổ chức lối đi cũng gợi lại hình ảnh căn nhà ngày trước. Thậm chí cầu thang lên tầng ba cũng được làm hẹp với chiều rộng khoảng 65cm, mô phỏng những cầu thang nhỏ thường thấy trong khu phố cổ.

Đó không phải thiết kế tiện nghi nhất, nhưng lại tạo ra cảm giác quen thuộc đối với những người từng lớn lên ở đây.

Khoảnh khắc người mẹ 93 tuổi trở về khiến cả gia đình xúc động

Ý nghĩa của ngôi nhà thể hiện rõ nhất khi người mẹ 93 tuổi của ba anh chị em trở về.

Bà đã mắc Alzheimer thể nhẹ. Ban đầu khi bước vào nhà, bà dường như không nhận ra mình đang ở đâu. Nhưng sau khi ngồi một lúc và nhìn thấy những bức tường cũ được giữ lại, bà bắt đầu kể về tổ tiên và những ký ức trước đây.

Gia đình tin rằng chính những chi tiết quen thuộc của ngôi nhà đã phần nào đánh thức ký ức trong bà. Đáng tiếc, người cha đã không còn sống tới ngày công trình hoàn thành. Nhưng với ba anh chị em, việc sửa lại căn nhà chưa bao giờ chỉ đơn giản là cải tạo một bất động sản.

Mỗi năm vào dịp Tết, dù sống ở những thành phố khác nhau, họ vẫn trở về đây. Người nấu ăn trong căn bếp nhỏ, người ngồi uống trà ngoài phòng khách, trẻ con chạy lên xuống các tầng.

44m² đất không phải con số lớn, nhưng khi được tổ chức hợp lý, nó tạo ra một căn nhà đủ cho ba thế hệ cùng trở về.

Và có lẽ điều đáng giá nhất của công trình cũng không nằm ở 116m² diện tích sử dụng sau cải tạo, mà ở việc một căn nhà từng gần như đổ nát lại trở thành nơi giữ được ký ức của nhiều thế hệ.

Ah Hong nói chị muốn căn nhà này tiếp tục tồn tại thật lâu, để sau này con cháu vẫn còn một nơi biết rằng: Đây là chỗ mà gia đình mình đã bắt đầu.