3 tỷ người dùng, bán 580 tỷ USD hàng hóa mỗi năm: Công ty Trung Quốc đứng sau 'nhà máy ứng dụng' đang trở thành thế lực đáng sợ trên internet

Kể từ khi được thành lập vào năm 2012, ByteDance đã phát triển thành một “nhà máy sản xuất ứng dụng” hàng đầu thế giới. Tập đoàn Trung Quốc này ban đầu khởi nghiệp với vai trò là một nền tảng tổng hợp tin tức, ngày nay được biết đến nhiều nhất với TikTok và phiên bản nội địa Douyin - hai ứng dụng có tổng cộng gần 3 tỷ người dùng hàng tháng trên toàn cầu.

Công ty liên tục tung ra hàng loạt ứng dụng di động đến mức chính nhân viên của họ cũng khó theo dõi hết. Danh mục sản phẩm hiện trải dài từ chỉnh sửa video, công cụ cộng tác công việc cho đến chatbot.

Một thỏa thuận hoàn tất vào tháng 1, theo đó ByteDance bán 80% mảng TikTok tại Mỹ cho Oracle cùng các nhà đầu tư khác đã khép lại một giai đoạn đầy phân tâm đối với công ty. Đây được xem là một thỏa thuận khá có lợi: ByteDance được cho là vẫn cho thuê thuật toán của mình để đổi lấy 20% doanh thu, đồng thời tiếp tục vận hành TikTok Shop tại thị trường Mỹ.

Kể từ đó, các nhà đầu tư càng trở nên lạc quan hơn về triển vọng của công ty. Tháng 11 năm ngoái, ByteDance được định giá 480 tỷ USD trong một giao dịch thứ cấp, đến tháng 2, con số này đã tăng lên 550 tỷ USD. Trong số các công ty tư nhân, chỉ có OpenAI và SpaceX được định giá cao hơn.

Với lượng người dùng khổng lồ, ByteDance hiện là công ty mạng xã hội lớn thứ hai thế giới, chỉ đứng sau Meta (chủ sở hữu Facebook và Instagram).

Đồng thời, công ty cũng đang nhanh chóng trở thành một “thế lực” trong thương mại điện tử và là một trong những doanh nghiệp AI hàng đầu Trung Quốc. Đà tăng trưởng này khiến các đối thủ trong và ngoài nước ngày càng lo ngại.

Vậy giờ đây, liệu có điều gì có thể ngăn cản sự trỗi dậy của ByteDance?

Hãy bắt đầu với hoạt động tại Trung Quốc, được cho là chiếm khoảng 3/4 trong tổng doanh thu ước tính 155 tỷ USD của công ty năm 2024. Mô hình “nội dung dẫn tới mua sắm” (content-to-cart), kết hợp giữa giải trí và thương mại điện tử, đã giúp ByteDance trở thành công ty thương mại điện tử lớn thứ ba Trung Quốc, với tổng giá trị hàng hóa giao dịch đạt 4.000 tỷ nhân dân tệ (580 tỷ USD) trong năm qua.

Douyin đã phát triển thành một “chợ trực tuyến” sôi động, nơi các video sản phẩm xuất hiện xen kẽ với nội dung giải trí, còn các KOL bán hàng trong các buổi livestream. Ứng dụng phim ngắn Hongguo cũng khuyến khích người dùng mua các sản phẩm xuất hiện trong những tập phim chỉ dài hai phút.

ByteDance cũng mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác. Dịch vụ giao đồ ăn của công ty đang tăng trưởng nhanh, cạnh tranh trực tiếp với Meituan và các đối thủ khác. Một ứng dụng cung cấp voucher tiêu dùng trực tiếp mang tên Dou Sheng Sheng, ra mắt tháng trước, nhanh chóng leo lên top bảng xếp hạng.

Với hệ sinh thái ứng dụng rộng lớn và lượng dữ liệu khổng lồ thu thập được, ByteDance hiện được cho là đã trở thành nền tảng quảng cáo số lớn nhất Trung Quốc, vượt cả Alibaba, công ty vốn giữ vị trí này từ giữa thập niên 2010.

AI đang tiếp tục thúc đẩy đà tăng trưởng của ByteDance. Doubao, chatbot của công ty hiện là chatbot phổ biến nhất tại Trung Quốc với 315 triệu người dùng hàng tháng tính đến tháng 2.

Việc cung cấp quyền truy cập vào các mô hình AI này cũng giúp ByteDance thu hút thêm nhiều doanh nghiệp đến với nền tảng điện toán đám mây đang mở rộng nhanh chóng của mình.

Tham vọng AI của ByteDance rất lớn. Công ty muốn biến Doubao thành một “siêu ứng dụng thông minh”, có thể thực hiện mọi giao dịch số chỉ với một câu lệnh của người dùng, mục tiêu mà các đối thủ như Alibaba cũng đang theo đuổi.

Tháng 12, ByteDance hợp tác với ZTE để ra mắt một smartphone tích hợp sẵn trợ lý AI có khả năng đọc nội dung trên màn hình và thực hiện nhiều tác vụ, bao gồm cả mua hàng thay người dùng.

Dù chỉ sản xuất 30.000 chiếc nhưng chiếc điện thoại thử nghiệm này đã bán hết chỉ trong vài ngày. Tuy nhiên, nó nhanh chóng gặp trục trặc. Khi trợ lý AI cố sử dụng các ứng dụng do đối thủ phát triển, nó bị chặn. Việc xử lý thanh toán cũng gặp khó khăn. Dù ByteDance có hệ thống thanh toán riêng, nhưng chưa được sử dụng rộng rãi, các ứng dụng của công ty vẫn phụ thuộc vào hệ thống của Alibaba và Tencent.

Điều này cho thấy một trong những rào cản đối với sự mở rộng của ByteDance. Các đối thủ đã dành nhiều năm xây dựng hạ tầng như hệ thống thanh toán và logistics, trong khi ByteDance chưa đầu tư tương xứng vào các mảng này.

Một vấn đề lớn hơn là mối quan hệ không mấy suôn sẻ với chính phủ Trung Quốc. Nhà sáng lập Zhang Yiming đã từ chức CEO và sau đó là chủ tịch vào năm 2021 trong bối cảnh chính phủ siết chặt kiểm soát các “ông lớn công nghệ”. Tuy nhiên, theo nguồn tin nội bộ, chính quyền vẫn chưa hoàn toàn yên tâm về tầm ảnh hưởng của ByteDance.

Điển hình là cuộc gặp giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và các doanh nhân Trung Quốc năm ngoái được xem là dấu hiệu “hạ nhiệt” với ngành công nghệ, có sự tham gia của Jack Ma (Alibaba), nhưng không có Zhang Yiming.

Quan hệ căng thẳng này cũng có thể cản trở kế hoạch mở rộng ra nước ngoài của ByteDance. Công ty là một trong số ít “ông lớn internet Trung Quốc” thành công ở cả các thị trường phát triển và đang phát triển, một phần nhờ xây dựng hệ thống vận hành quốc tế lớn.

Tuy nhiên, chính phủ Trung Quốc tỏ ra không hài lòng khi nhiều doanh nghiệp chuyển hoạt động ra nước ngoài, đặc biệt là các địa điểm như Singapore (nơi TikTok đặt trụ sở chính). Bắc Kinh không muốn công nghệ “chảy máu” ra ngoài, mà muốn giữ việc làm và lợi nhuận trong nước.

Điều này có thể gây khó cho kế hoạch IPO của ByteDance.

Những lo ngại về việc chia sẻ công nghệ cũng đang làm căng thẳng mối quan hệ giữa hoạt động trong nước và quốc tế của ByteDance. Sự khác biệt về quy định AI giữa các khu vực càng làm vấn đề phức tạp hơn.

Seedance 2.0, ứng dụng chỉnh sửa video bằng AI ra mắt tại Trung Quốc vào tháng 2 rất thành công trong nước. Nhưng khi chuẩn bị ra mắt toàn cầu, công ty đã vấp phải khiếu nại vi phạm bản quyền từ các hãng truyền thông như Disney và Paramount. Việc phát hành quốc tế của ứng dụng này hiện đã bị tạm dừng.

Cho đến nay, ByteDance vẫn thành công trong việc vận hành hệ sinh thái, tuy nhiên, điều đó sẽ ngày càng trở nên khó khăn hơn trong thời gian tới.

T heo: The Economist