30s đang nghĩ khác về mua nhà như thế nào?

“Bao giờ mua được nhà?” từng là một câu hỏi khá dễ hiểu. Đi làm vài năm, tiết kiệm, kết hôn, rồi mua một căn nhà. Nếu chưa đủ tiền thì cố thêm vài năm, vay thêm một chút, mua căn nhỏ hơn trước. Đích đến vẫn là có một căn nhà đứng tên mình.

Nhưng đến một lúc nào đó, câu chuyện bắt đầu phức tạp hơn. Một người 30s có thể vẫn rất muốn mua nhà nhưng nhìn giá nhà xong thì biết mình chưa mua nổi. Một người khác đủ khả năng vay nhưng lại thấy khoản trả hàng tháng quá lớn. Có người đã tích góp được một khoản kha khá nhưng vẫn chưa biết mình muốn sống ở đâu trong 5-10 năm tới. Và cũng có người sau nhiều năm đi làm bắt đầu nghĩ: nếu chưa mua được thì thuê lâu dài cũng được.

Không phải họ bỗng nhiên không thích sở hữu nhà. Chỉ là cách nghĩ về việc mua nhà đã thay đổi.

Mua nhà không còn đơn giản là chuyện “có đủ tiền hay chưa”

Trước đây, bài toán mua nhà có vẻ khá thẳng: mình có bao nhiêu tiền, vay được bao nhiêu và với số đó mua được căn nào. Nhưng người 30s thường đã đi qua đủ nhiều thay đổi để biết rằng cuộc sống hiếm khi đứng yên trong suốt thời gian trả một khoản vay dài hạn.

Công việc có thể thay đổi. Gia đình có thể thay đổi. Có con, chưa có con, chuyển thành phố, muốn làm một công việc khác, muốn có thêm tiền cho bố mẹ, muốn dành tiền cho sức khỏe hay đơn giản là muốn vài năm nữa vẫn có thể đi đâu đó mà không phải tính từng khoản.

Thế nên trước một căn nhà, người ta bắt đầu nhìn sang những thứ khác. Nếu mua căn này thì mỗi tháng còn bao nhiêu tiền? Nếu công việc không còn phù hợp thì có thể nghỉ không? Nếu sau vài năm muốn chuyển đi thì sao? Nếu gia đình thay đổi thì căn nhà này còn vừa không?

Cùng một căn nhà, người 25 tuổi có thể nhìn thấy một cánh cửa bước vào đời sống ổn định. Người 32 tuổi có thể nhìn thấy thêm 15 năm tiền trả nợ. Không phải ai cũng nghĩ như vậy, nhưng việc bắt đầu đặt những câu hỏi này đã khiến quyết định mua nhà khác trước.

Nhà đất, gần trung tâm, cố 1 chút cho rộng rãi... - những mô tả về một căn nhà trong mơ không còn như thế

Có một “mô tả bất thành văn” về một căn nhà tốt mà rất nhiều người từng quen thuộc. Nhà đất thì tốt. Gần trung tâm thì tốt. Diện tích càng rộng càng tốt. Có khả năng thì nên mua căn lớn hơn nhu cầu hiện tại một chút, vì sau này gia đình còn thay đổi. Và nếu đã mua thì nên mua càng sớm càng tốt, vì nhà đất có thể ngày càng đắt.

Những điều này không phải vô lý. Chỉ là giờ đây chúng không còn được xem như những đáp án mặc định.

Có người 30s chọn chung cư và không có ý định vài năm nữa sẽ đổi sang nhà đất. Có người chấp nhận ở xa trung tâm để giảm số tiền phải bỏ ra mỗi tháng. Có người lại chọn một căn hộ nhỏ ngay gần nơi làm việc, dù nếu tính theo diện tích thì “không lời” bằng một căn rộng hơn ở xa. Có người có tiền mua nhưng vẫn thuê vì chưa muốn cố định mình vào một thành phố.

Và có người xác định luôn rằng mình sẽ thuê nhà trong một thời gian rất dài, đơn giản vì bài toán tài chính hiện tại chưa cho phép mua một căn nhà mà họ thấy phù hợp.

Nhìn những lựa chọn này riêng lẻ, chúng chẳng có gì quá đặc biệt. Nhưng đặt cạnh nhau, có thể thấy một điều: “một ngôi nhà tốt” không còn có duy nhất một hình dung. Nhà đất hay chung cư, trung tâm hay ngoại thành, mua hay thuê, rộng hay vừa đủ đều có thể là lựa chọn của một người 30s, tùy vào cuộc sống mà họ đang có.

Và một điều ngày càng rõ: người mua không chỉ nhìn căn nhà. Họ nhìn cả cuộc sống phải trả cho căn nhà đó.

Có người vẫn muốn mua nhà, chỉ là không muốn mua bằng mọi giá

Đây có lẽ là điểm dễ bị hiểu nhầm nhất. Nhìn vào những cuộc trò chuyện về giá nhà hiện nay, có thể dễ dàng nghĩ rằng người trẻ đã bỏ cuộc với giấc mơ sở hữu nhà. Thực ra không hẳn.

Rất nhiều người vẫn đang tiết kiệm để mua nhà. Chỉ là họ không còn muốn việc mua nhà trở thành một cuộc đua mà mình phải thắng trước một độ tuổi nhất định.

Hà, 31 tuổi, từng đặt mục tiêu mua căn hộ đầu tiên trước 30. Đến giờ cô vẫn chưa mua và cũng không còn thấy quá sốt ruột. Cô vẫn muốn có nhà, nhưng nếu phải vay quá nhiều để mua ngay bây giờ thì cô thà thuê thêm vài năm.

Đây là kiểu suy nghĩ xuất hiện khá nhiều ở 30s: mục tiêu không biến mất, deadline biến mất. Không phải “tôi không cần nhà”, mà là “tôi chưa cần phải mua nhà ngay”. Khoảng cách giữa hai câu này khá lớn.

“Thuê lâu dài” cũng bắt đầu trở thành một phương án có thể tính

Với những người không đủ khả năng mua nhà, thuê đương nhiên là lựa chọn thực tế. Nhưng điều đáng chú ý là một số người không còn xem việc thuê là trạng thái tạm thời.

Ngày trước, một người thuê nhà thường dễ nhận được câu hỏi: “Bao giờ mua?” như thể thuê chỉ là một đoạn đường phải đi qua trước khi đến đích. Bây giờ, có người bắt đầu tính thẳng: nếu mua một căn nhà phù hợp với mức sống hiện tại cần một khoản vay quá lớn, trong khi tiền thuê vẫn nằm trong khả năng chi trả, vậy tại sao phải vội?

Tất nhiên, thuê lâu dài cũng có những cái giá của nó. Tiền thuê không biến thành tài sản, giá thuê có thể tăng, hợp đồng có thể thay đổi và người thuê không có toàn quyền quyết định với nơi ở của mình. Nhưng ít nhất, nó đang được đưa vào bàn cân như một lựa chọn, chứ không chỉ là một dấu hiệu cho thấy ai đó “chưa thành công trong việc mua nhà”.

Một căn nhà không thể là phần quan trọng nhất của cuộc sống

Đây có lẽ là thay đổi đáng chú ý nhất.

Khi còn ít tiền, mua nhà thường là một bài toán về khả năng: Có đủ tiền không? Có vay được không? Bao giờ đủ tiền trả trước? Có thể mua căn nào?

Nhưng khi bước vào 30s, bài toán phức tạp hơn. Bởi lúc này, một người có thể còn rất nhiều thứ muốn làm ngoài chuyện có một chỗ ở cố định. Họ có thể muốn đổi việc, học thêm, đi du lịch, chăm sóc sức khỏe, dành tiền cho gia đình, đầu tư, hoặc đơn giản là có một khoản dự phòng đủ lớn để không phải hoảng khi có chuyện xảy ra.

Nếu mua một căn nhà khiến tất cả những việc đó phải xếp lại trong 10-15 năm tới, thì câu hỏi không còn chỉ là “có mua được không?”.

Căn nhà không thể là phần quan trọng nhất của cuộc sống, để rồi mua xong không biết sống tiếp thế nào.

Vì thế, có người chọn căn nhỏ hơn khả năng vay của mình. Có người không cố mua ở nơi đắt nhất. Có người chấp nhận thuê thêm vài năm. Và cũng có người vẫn mua nhà, nhưng đặt ra một giới hạn rất rõ: khoản trả hàng tháng không được khiến những phần còn lại của cuộc sống trở nên quá chật.

Đây không phải là câu chuyện về việc một lựa chọn đúng hơn lựa chọn khác. Một người có thể rất muốn sở hữu một căn nhà và cảm thấy yên tâm khi khoản tiền hàng tháng đang biến thành tài sản của mình. Một người khác có thể nhìn cùng khoản tiền ấy và nghĩ rằng mình chưa muốn biến nó thành một khoản cam kết kéo dài hàng chục năm.

Cùng ở tuổi 30s, họ có thể cần những thứ hoàn toàn khác nhau từ một ngôi nhà.

Nhà ở cũng bắt đầu được chọn theo cách mình sống

Điều này giải thích vì sao những lựa chọn từng bị xem là “phương án B” đang trở nên bình thường hơn.

Ở xa trung tâm không nhất thiết là vì không đủ tiền mua trong trung tâm. Có người chọn như vậy vì công việc cho phép, vì muốn nhà rộng hơn, vì thích không gian sống hoặc đơn giản là họ không muốn dành một phần quá lớn thu nhập cho vị trí.

Chung cư cũng không còn nhất thiết là bước đệm trước khi mua nhà đất. Với một số người, đó đã là lựa chọn lâu dài vì phù hợp với cách họ sống, cách họ di chuyển và số tiền họ muốn bỏ ra cho nhà ở.

Thuê nhà cũng vậy. Nó không còn nhất thiết phải gắn với ý nghĩ “chưa đủ tiền mua”. Một người hoàn toàn có thể đủ khả năng vay để mua một căn nhà nhưng vẫn quyết định thuê, bởi họ chưa muốn dùng phần lớn số tiền tích lũy cho một tài sản duy nhất.

Nhìn từ đó, câu chuyện nhà ở của 30s không chỉ là chuyện giá nhà tăng, thu nhập không theo kịp hay bao giờ mới đủ tiền mua. Nó còn là chuyện mỗi người đang muốn căn nhà phục vụ cuộc sống của mình đến đâu.

Mua nhà vẫn quan trọng, chỉ là nó không còn là mục tiêu duy nhất

Có thể người 30s hôm nay vẫn muốn một ngày nào đó có một căn nhà của riêng mình. Nhưng giữa “muốn có nhà” và “phải mua nhà càng sớm càng tốt” đã có thêm một khoảng cách.

Người ta có thể muốn sở hữu nhà nhưng chưa muốn vay quá nhiều. Có thể đủ tiền mua nhưng chưa muốn sống cố định ở một nơi. Có thể chấp nhận căn hộ nhỏ thay vì cố mua nhà đất. Có thể đi xa trung tâm để giữ khoản tiền hàng tháng dễ thở hơn. Có thể thuê thêm 5 năm, 10 năm, hoặc chưa biết đến bao giờ.

Những lựa chọn ấy không nói rằng mua nhà không còn quan trọng. Chúng chỉ cho thấy 30s đang đưa chuyện mua nhà trở lại đúng vị trí của một quyết định lớn trong đời, thay vì một cột mốc mà ai cũng phải hoàn thành theo cùng một cách.

Có lẽ vì vậy, câu hỏi thú vị hơn “bao giờ bạn mua được nhà?” là: Nếu ngày mai đủ tiền mua một căn nhà, bạn sẽ chọn căn nào?

Một căn thật rộng? Một căn gần trung tâm? Một căn vừa sức? Hay một căn nhà mà sau khi mua xong, bạn vẫn còn đủ tiền và đủ tự do để sống phần đời còn lại theo cách mình muốn?