Bầu Đức tiết lộ điều khiến ông 'thức tỉnh': Gần như quỹ đầu tư nào gặp HAGL cũng hỏi một câu

Sau nhiều năm làm nông nghiệp, Bầu Đức cho biết HAGL thực tế đã áp dụng nhiều yếu tố của nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn từ lâu. Tuy nhiên, việc liên tục được các quỹ đầu tư và ngân hàng đặt câu hỏi về ESG khiến ông nhận ra doanh nghiệp cần phải làm bài bản hơn thay vì theo cách "tự phát" như trước.

"Điều đó giúp anh thức tỉnh".

Ông Đoàn Nguyên Đức (Bầu Đức) dùng chính cụm từ này khi nói về lý do HAGL quyết định thành lập một Ủy ban ESG ở thời điểm hiện tại. Theo Chủ tịch HAGL, ESG không phải một khái niệm hoàn toàn mới đối với hoạt động của doanh nghiệp. HAGL đã làm nông nghiệp nhiều năm, trong đó không ít cách vận hành thực tế đã mang tính chất của nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững hay kinh tế tuần hoàn.

Điểm khác nằm ở chỗ trước đây, tất cả chủ yếu được thực hiện theo nhu cầu sản xuất và yêu cầu của từng thị trường, chưa được đặt trong một hệ thống ESG hoàn chỉnh. "Từ trước đến nay tụi anh đã làm nông nghiệp bền vững, nông nghiệp xanh và nông nghiệp tuần hoàn rồi, nhưng làm theo cách tự phát. Bây giờ, để làm một cách chính quy và hệ thống hơn, anh thành lập Ủy ban ESG", Bầu Đức chia sẻ.

Theo ông, một trong những động lực lớn nhất cho sự thay đổi này đến từ chính những cuộc tiếp xúc với giới đầu tư. Bầu Đức cho biết hiện nay rất nhiều quỹ đầu tư nước ngoài khi làm việc với HAGL đều đặt vấn đề về ESG. Các ngân hàng trong nước cũng ngày càng quan tâm đến những khái niệm như tín dụng xanh.

"Gần như 100% các quỹ đầu tư trên thế giới đều đòi hỏi rất khắt khe về yếu tố môi trường", ông nói.

Việc liên tục nhận được cùng một yêu cầu khiến người đứng đầu HAGL thay đổi cách nhìn. "Trước đây, việc làm GlobalGAP là bắt buộc để xuất khẩu hàng hóa. Còn hiện tại, khi công ty đã ổn định, rất nhiều quỹ và nhà đầu tư tiếp xúc với anh đều đòi hỏi tiêu chuẩn ESG. Điều đó giúp anh thức tỉnh, ý thức được rằng phải làm ESG bài bản thì mới đi đúng xu hướng thế giới được", Bầu Đức nói.

Nếu như trước đây những tiêu chuẩn liên quan đến môi trường chủ yếu xuất hiện khi HAGL muốn đưa nông sản ra các thị trường nước ngoài, thì theo Bầu Đức, yêu cầu này hiện đã dịch chuyển sang cả phía những người cung cấp vốn.

Ông lấy ví dụ, để xuất khẩu trái cây sang Nhật Bản, Hàn Quốc hay châu Âu, HAGL trước đây đã phải đáp ứng chứng chỉ GlobalGAP. Với doanh nghiệp, đây trước hết là điều kiện cần thiết để hàng hóa có thể bước vào những thị trường có tiêu chuẩn cao. Nhưng ở thời điểm hiện tại, ESG không chỉ còn xuất hiện ở câu chuyện bán một quả chuối hay một loại nông sản ra nước ngoài. Đây trở thành vấn đề được các quỹ đầu tư và ngân hàng đặt ra khi tiếp xúc với doanh nghiệp.

Theo cách lý giải của Bầu Đức, đó cũng là lý do HAGL muốn chuyển từ những hoạt động vốn đã có tính "xanh" trong thực tế sang một hệ thống được tổ chức, quản trị và chứng minh rõ ràng hơn. Ủy ban ESG vì thế được thành lập với mục tiêu đưa các hoạt động này vào khuôn khổ chính quy hơn.

Về nhân sự, Bầu Đức cho biết ông đã tập hợp một nhóm gồm những người có chuyên môn về tài chính, pháp luật và nông nghiệp. "Anh đã quy tụ một lực lượng rất mạnh với các thạc sĩ tài chính, thạc sĩ luật, tiến sĩ nông nghiệp. Rất hiếm ủy ban doanh nghiệp nào hội tụ tới 2 tiến sĩ và 3 thạc sĩ như vậy", ông nói.

Riêng về số tiền HAGL sẽ đầu tư cho chương trình ESG, Bầu Đức chưa đưa ra một con số cụ thể. Theo ông, quy mô đầu tư sẽ phụ thuộc vào những đề xuất và tư vấn của Ủy ban sau khi bộ máy đi vào hoạt động.

Một quả chuối, một hạt cà phê và bài toán "không bỏ đi"

Khi giải thích vì sao cho rằng HAGL thực tế đã làm nhiều hoạt động mang tính ESG từ trước, Bầu Đức nhắc khá nhiều đến cách doanh nghiệp xử lý phụ phẩm nông nghiệp.

Chuối là một ví dụ.

Thay vì toàn bộ phần không đạt tiêu chuẩn thương phẩm trở thành phế phẩm, HAGL sử dụng một phần phụ phẩm chuối trong hoạt động chăn nuôi và làm phân bón, đưa nguyên liệu quay trở lại chu trình sản xuất. Với cà phê, logic cũng tương tự. Phần hạt được sử dụng làm sản phẩm, trong khi vỏ cà phê có thể được xử lý để làm phân bón, quay trở lại cải tạo đất và phục vụ chính vùng trồng.

Ngoài cây trồng, Bầu Đức còn nhắc tới việc sử dụng điện mặt trời như một phần trong hướng đi giảm tác động tới môi trường. Theo ông, đây đều là những việc HAGL đã thực hiện trong quá trình vận hành nông nghiệp, nhưng trước đây doanh nghiệp không gom chúng lại dưới một hệ thống ESG thống nhất.

"Tụi anh quyết tâm làm điều này để chứng minh HAGL đang thực hiện nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp xanh và nông nghiệp hữu cơ một cách chuẩn chỉnh và hiệu quả", Bầu Đức nói.

Một doanh nghiệp có thể tự cho rằng mình đang làm nông nghiệp xanh, nhưng khi làm việc với nhà đầu tư, ngân hàng hay thị trường quốc tế, việc "đã làm" và việc có thể đo lường, hệ thống hóa và chứng minh những gì mình làm là hai câu chuyện khác nhau. Đó cũng là khoảng cách mà HAGL đang muốn thu hẹp thông qua Ủy ban ESG.

ESG xuất hiện vào một thời điểm khá đặc biệt trong hành trình kinh doanh của Bầu Đức.

Ông đã dành nhiều năm chuyển trọng tâm của HAGL sang nông nghiệp, từng thử nghiệm nhiều mô hình khác nhau từ cây trồng đến chăn nuôi. Trong quá trình đó, cách làm nông nghiệp của doanh nghiệp cũng dần thay đổi, từ việc tập trung vào từng loại cây hoặc vật nuôi riêng lẻ sang việc tìm cách kết nối các mắt xích với nhau.

Mô hình chuối được tận dụng làm thức ăn chăn nuôi là một ví dụ. Câu chuyện vỏ cà phê quay trở lại làm phân bón cho đất cũng đi theo logic tương tự: Thứ từng được coi là phụ phẩm được đưa trở lại vòng sản xuất thay vì kết thúc ở cuối chuỗi. Theo Bầu Đức, những điều này thực chất đã mang tính chất của nông nghiệp tuần hoàn. Nhưng sau nhiều năm làm theo cách ông gọi là "tự phát", người đứng đầu HAGL cho rằng chỉ làm như vậy là chưa đủ.

Khi những thị trường xuất khẩu đặt ra tiêu chuẩn ngày càng cao, ngân hàng nói nhiều hơn về tín dụng xanh và gần như quỹ đầu tư nào tiếp xúc cũng hỏi tới ESG, một cách làm từng xuất phát chủ yếu từ thực tế sản xuất giờ phải được biến thành một hệ thống quản trị.

"Nếu làm nông nghiệp quy mô lớn như anh mà không có ESG thì không thể ổn định được", Bầu Đức nói.