Chuyên gia Thuế: Hộ kinh doanh lúng túng với chi phí được trừ, băn khoăn doanh thu dưới 500 triệu đồng có phải xuất hóa đơn

Phát biểu tại chương trình “Từ thuế khoán sang kê khai – Hà Nội tiên phong đồng hành cùng hộ kinh doanh” do Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức, bà Nguyễn Thị Cúc – Nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đánh giá, quá trình chuyển đổi tại Hà Nội được triển khai với cường độ cao và sự vào cuộc rất sát sao của cơ quan thuế.

“Trước 2026 thì chuẩn bị Chiến dịch 60 ngày cao điểm chuyển từ thuế khoán sang kê khai, nhưng thời điểm này là chuẩn bị cho kỳ khai thuế đầu tiên của các hộ cá nhân kinh doanh vào tháng 4. Như vậy chỉ có khoảng 15 ngày chuyển đổi rất quyết liệt. Hàng ngày, các hộ cá nhân kinh doanh vừa bán hàng tại cơ sở, lại tranh thủ đến các cơ quan thuế cơ sở cũng như thuế thành phố để được hỏi và hướng dẫn cặn kẽ” , bà Cúc cho biết.

Theo bà, trong quá trình này, những vướng mắc ban đầu như sử dụng hóa đơn điện tử hay lựa chọn phần mềm phù hợp đã dần được tháo gỡ.

Bà Cúc nhấn mạnh: “Những khó khăn cơ bản về thực hiện hóa đơn điện tử hoặc lựa chọn phần mềm nào thì đã từng bước được khắc phục. Và một điều chúng tôi thấy rất tốt là Hà Nội khuyến khích các hộ cá nhân tự kê khai doanh thu. Số doanh thu kê khai đó lớn hơn rất nhiều so với doanh thu khoán trước đây. Đây là sự chuyển đổi trên cơ sở phân tích, động viên, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người nộp thuế”.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, việc thay đổi phương thức quản lý thuế cũng khiến nhiều hộ kinh doanh không tránh khỏi tâm lý lo lắng, đặc biệt là về thủ tục và chi phí tuân thủ.

“Đúng là đang từ cơ chế người ta không cần quan tâm đến sổ sách kế toán, chỉ cần ghi chép đơn giản. Nhưng bây giờ chuyển sang phân loại doanh thu. Nếu doanh thu từ 3 tỷ đồng trở lên thì không còn nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu nữa, mà phải lấy doanh thu trừ đi chi phí được trừ”, bà Cúc phân tích.

Sự thay đổi này khiến nhiều hộ “bỡ ngỡ” với các khái niệm mới, đặc biệt là việc xác định chi phí hợp lệ.

“Chi phí gì là được trừ? Ví dụ mua của nông dân không có hóa đơn chứng từ, mua hàng nhỏ lẻ thì đầu vào xác định thế nào… hoặc doanh thu dưới 500 triệu đồng có phải xuất hóa đơn không, có bị xử lý gì không… tất cả những điều đó người dân đều lo lắng”, bà cho biết.

Dù vậy, bà Cúc cho rằng những lo ngại này đang được tháo gỡ thông qua các công cụ hỗ trợ cụ thể từ ngành thuế.

Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam nói: “Cơ quan thuế đã ban hành sổ tay hướng dẫn cho hộ cá nhân kinh doanh. Kể cả những người trước đây chỉ ghi sổ chợ, khi dùng sổ tay này cũng thấy thuận lợi hơn rất nhiều. Chế độ kế toán cũng được đơn giản hóa, không phải bảy sổ nữa mà chỉ còn bốn sổ”.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái hỗ trợ cũng được mở rộng với sự tham gia của nhiều bên.

“Thuế Hà Nội cũng như toàn ngành thuế đã phối hợp với các công ty phần mềm, đại lý thuế, tổ chức tín dụng để hỗ trợ hộ kinh doanh. Nếu không tự kê khai được thì có thể thông qua đại lý thuế, và các kênh này đều có chính sách miễn, giảm phí trong thời gian đầu để khuyến khích người dân tham gia”, bà Cúc cho biết thêm.

Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai không chỉ là thay đổi cách tính thuế, mà còn là bước chuyển trong cách quản lý của hộ kinh doanh.

Khi doanh thu, chi phí được ghi nhận đầy đủ, minh bạch hơn, hộ kinh doanh chuyển từ cách làm thủ công sang quản trị có hệ thống, dựa trên dữ liệu.

Trong quá trình đó, công nghệ – từ hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng đến thanh toán số đang dần trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng, giúp hộ kinh doanh thích nghi với “guồng” vận hành mới.