Đà Nẵng: Cải cách hạ tầng để trở thành siêu đô thị thương mại tự do và công nghệ cao

Thành phố Đà Nẵng đang bước vào chu kỳ chuyển dịch hạ tầng quy mô lớn nhất trong lịch sử nhằm hiện thực hóa Quy hoạch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định 1287/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Vượt khỏi giới hạn của một đô thị phụ thuộc du lịch nghỉ dưỡng, cấu trúc phát triển mới của Đà Nẵng được định hình rõ nét qua những đột phá trong hạ tầng.

Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế dẫn dắt không gian kinh tế 

Thước đo lớn nhất cho sự chuyển mình mang tính xu hướng của Đà Nẵng chính là việc tiên phong thiết lập khung thể chế vượt trội, tạo lập hạ tầng "mềm" để đón dòng vốn thế hệ mới. 

Nghị quyết số 136/2024/QH15 và Nghị quyết sửa đổi số 259/2025/QH15 của Quốc hội đã trao cho Đà Nẵng quyền thí điểm thành lập Khu thương mại tự do (FTZ) đầu tiên tại Việt Nam. 

Theo đó, FTZ được quy hoạch theo mô hình phân tán, tạo tiền đề phủ rộng ra nhiều khu vực khắp thành phố. Phân khu logistics gắn chặt với cảng nước sâu Liên Chiểu; phân khu sản xuất công nghệ cao tại xã Hòa Liên (huyện Hòa Vang) và phân khu thương mại - dịch vụ phân bổ tại dải ven biển cùng vị trí số 5 tại chân núi Bà Nà phát triển dịch vụ và bán lẻ miễn thuế quốc tế.

Bên cạnh đó, thành phố định vị trở thành trung tâm công nghệ cao và ra mắt trung tâm tài chính quốc tế. Các ngành kinh tế tri thức có giá trị gia tăng cao được thúc đẩy: vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và dịch vụ tài chính. Các công trình phục vụ như Công viên phần mềm số 2, Trung tâm dữ liệu AIDC DeCenter hay Trung tâm DSAC được hậu thuẫn bởi chính sách ưu đãi tài chính và thuế vượt trội.

Trung tâm tài chính được đặt tại các lô đất phường An Hải, Hải Châu và khu vực lấn biển dọc Nguyễn Tất Thành.

Hạ tầng đối ngoại: mở rộng cánh cửa hàng hải và hàng không viễn dương 

Tâm điểm của hạ tầng logistics Đà Nẵng là dự án Bến cảng nước sâu Liên Chiểu – công trình hạ tầng then chốt mở ra tuyến thương mại hàng hải quốc tế cho toàn vùng kinh tế trọng điểm miền Trung. Dự án gồm hai phần: hợp phần A trị giá hơn 6.200 tỷ đồng phát triển hạ tầng và hợp phần B có tổng vốn đầu tư hơn 45.268 tỷ đồng xây dựng 8 bến container chuyên dụng. 

Cảng Liên Chiểu hướng đến công suất 5,7 triệu TEU/năm - chính thức trở thành siêu cảng lớn nhất miền Trung, sánh vai cùng 3 cảng trọng điểm tại Hải Phòng, TP HCM, Bà Rịa Vũng Tàu. Sự nâng cấp của Liên Chiểu giúp cảng Tiên Sa chuyển sang phục vụ du lịch tàu biển cao cấp, thúc đẩy ngành du lịch và giải tỏa dứt điểm đoàn xe tải nặng xuyên tâm nội thành.

Cảng Liên Chiểu sau nâng cấp xóa bỏ vùng trũng logistics của miền Trung và giúp Tiên Sa chuyển thành cảng du lịch, loại bỏ dòng xe hạng nặng trong thành phố.

Song hành cùng cảng biển, Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng đang nâng cấp Nhà ga quốc tế T2 (gần 1.500 tỷ đồng) và mở rộng Nhà ga T1 và xúc tiến đề xuất xây mới Nhà ga T3 quốc nội có vốn đầu tư khoảng 30.999 tỷ VNĐ (công suất 15 triệu khách/năm). Mục tiêu đến năm 2030 đạt 20 triệu hành khách/năm và 100.000 tấn hàng hóa/năm, tầm nhìn đến năm 2050 nâng công suất hàng hóa lên 330.000 tấn/năm.

Cuộc "đại phẫu" đường sắt và cuộc chơi đô thị TOD 

Đường sắt tốc độ cao là dự án toàn quốc nhưng không nhiều địa phương chủ động đề xuất điều chỉnh vị trí Ga hành khách như Đà Nẵng.

Theo đó, thành phố chủ động dịch chuyển vị trí ga từ khu vực nội đô Hòa Khánh (Km701) ra khoảng Km706+300 tại nút giao giữa Quốc lộ 14B và tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi. Vị trí mới này không chỉ cân bằng cự ly tàu chạy trên toàn tuyến, giảm tải áp lực giải phóng mặt bằng mà đặc biệt, tạo lập siêu đầu mối trung chuyển đa phương thức kết nối liên hoàn: đường sắt tốc độ cao, mạng lưới cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 14B đi Tây Nguyên và đường sắt nhánh vào cảng Liên Chiểu. 

Bổ trợ cho đầu mối này là mạng lưới 16 trục đường sắt đô thị (LRT/MRT) dài hơn 204km, tổng mức đầu tư khoảng 126.700 tỷ đồng. Tuyến LRT nối sân bay Đà Nẵng tới Hội An đang ưu tiên được thi công năm 2027, vận hành năm 2031, rút gọn thời gian di chuyển còn 20 phút. 

Bên cạnh đó là các dự án bổ trợ như nâng cấp Quốc lộ 14B & nút giao cao tốc, nâng cấp Quốc lộ 14D và triển khai cụm nút giao thông Lê Thanh Nghị - Cách Mạng Tháng Tám - Thăng Long, nghiên cứu xây thêm cầu hoặc hầm qua sông Hàn, giúp hoàn thiện hạ tầng đường bộ thành phố.

Nếu TP HCM hay Hà Nội đang tập trung cải cách giải tỏa áp lực dân số nội đô thì cuộc cách mạng hạ tầng của Đà Nẵng lại diễn ra theo một hướng khác biệt. Một chiến lược tiên phong áp dụng các mô hình kinh tế mới đầy thử thách, nhưng nếu thành công sẽ biến Đà Nẵng trở thành cực tăng trưởng chiến lược của toàn Đông Nam Á. 

Xem thêm: Diện mạo hai bờ sông Hàn 5 năm tới