Đế chế 4.200 tỷ USD quyền lực của Nvidia: Âm thầm thâu tóm loạt startup lớn nhỏ, không công ty nào dám làm mất lòng

Bên trong sảnh tiếp lộng lẫy của Nhà hát Opera War Memorial tại San Francisco, những lãnh đạo và giới đầu tư hàng đầu Thung lũng Silicon cùng nâng ly chúc mừng nhân vật trung tâm của buổi tối.

Jensen Huang, vị CEO thường xuyên di chuyển toàn cầu của Nvidia, vừa quyên góp 5 triệu USD tài trợ cho vở opera mới mang tên The Monkey King, lấy cảm hứng từ tiểu thuyết kinh điển Trung Quốc. Ông cũng mời hàng loạt tên tuổi lớn trong ngành AI tới thưởng thức buổi biểu diễn.

“Champagne và opera”, Huang đùa vui trước hơn 100 khách mời đến từ OpenAI và nhiều doanh nghiệp khác. “Đây chính là cảm giác khi bạn giàu có!”

Cuộc tụ họp của giới tinh hoa công nghệ này không chỉ xoay quanh nghệ thuật. Đó còn là dịp để thể hiện sự tôn vinh đối với “người tạo cuộc chơi” trong ngành - vị CEO đứng đầu một công ty đang sở hữu nguồn tiền dồi dào đến mức có thể rót vốn cho gần như tất cả những người có mặt trong căn phòng.

Quyền lực

Nhờ nhu cầu khổng lồ đối với chip AI trên toàn cầu, Nvidia, với vốn hoá 4,2 nghìn tỷ USD, hiện tạo ra mức lợi nhuận thuộc hàng cao nhất trong số các công ty niêm yết. Tận dụng nguồn tài chính ngày càng lớn, “gã khổng lồ” này đã trở thành một trong những nhà cấp vốn quyền lực nhất ngành, đầu tư hàng chục tỷ USD vào các startup tiềm năng, đồng thời hỗ trợ tài chính cho những khách hàng chủ chốt vốn khó có khả năng tự chi trả chi phí chip đắt đỏ.

Nvidia cho rằng các thương vụ này giúp mở rộng hệ sinh thái AI, đồng thời cung cấp nguồn lực cần thiết cho những công ty đang chịu áp lực chi phí phát triển công nghệ. Chúng cũng có tác dụng giữ chân khách hàng, gắn chặt họ với sản phẩm của Nvidia trong khi khó có thể chuyển sang các nhà cung cấp chip cạnh tranh.

Dù các khoản đầu tư không đi kèm điều kiện bắt buộc phải sử dụng công nghệ của Nvidia, nhưng nhiều doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào nguồn tài chính này đến mức gần như loại bỏ khả năng sử dụng chip của đối thủ. Nvidia cũng không ngần ngại trả giá cao để giành quyền mua lại các công ty quan trọng, thậm chí tìm cách khéo léo né tránh các quy trình giám sát để nhanh chóng thâu tóm công nghệ và nhân tài từ các đối thủ nhỏ hơn.

Sức mạnh tài chính này giúp Nvidia duy trì vị thế thống trị gần như tuyệt đối. Trong quý gần nhất, hãng ghi nhận doanh thu kỷ lục 68 tỷ USD, với biên lợi nhuận gộp lên tới 75% - một con số đáng kinh ngạc trong bối cảnh nhiều khách hàng của họ đang chịu lỗ hàng chục tỷ USD mỗi năm khi đầu tư vào AI.

“Chưa từng có tiền lệ một công ty lại hoạt động mạnh mẽ trên mọi mặt trận như vậy,” Paul Kedrosky, nhà đầu tư mạo hiểm và chuyên gia tại MIT, nhận xét. “Nvidia đang ở vị trí rất đặc biệt: vừa là nhà cung cấp, vừa là nhà đầu tư, lại vừa giống như một chủ nợ trong cơn sốt chi tiêu cho AI”.

Đại diện Nvidia cho biết công ty đầu tư vào hệ sinh thái AI nhằm giúp khách hàng và nhà phát triển đổi mới nhanh hơn, đồng thời khẳng định sản phẩm của họ được lựa chọn nhờ hiệu năng vượt trội. Tuy nhiên, một số khách hàng lớn cũng thừa nhận việc chuyển sang nhà cung cấp khác là rất tốn kém và phức tạp, khiến họ ít động lực đa dạng hóa.

Buổi tiệc “The Monkey King” cũng mang ý nghĩa cá nhân với Jensen Huang. Ông tham dự cùng vợ, bà Lori, người đã gắn bó hơn 40 năm, trong khi chương trình do con gái Madison tổ chức, người gia nhập Nvidia từ năm 2020 sau thời gian làm đầu bếp chuyên nghiệp.

Trong chiếc áo khoác da đen quen thuộc, Huang nổi bật giữa đám đông mặc tuxedo. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người bất ngờ hơn cả là sự xuất hiện của một đối thủ trong ngành chip.

Đó là Jonathan Ross, vị kỹ sư trầm lặng từng làm việc tại Google, hiện là CEO của Groq. Trong suốt 9 năm hoạt động, Groq gần như không nằm trong “tầm ngắm” của Nvidia, cho đến khi làn sóng AI bùng nổ vào năm trước, mang lại cơ hội mới cho các đối thủ.

Thời điểm đó, Thung lũng Silicon sôi động với sự nổi lên của các công cụ AI có thể tự viết phần mềm. Codex của OpenAI trở thành một trong những sản phẩm nổi bật, nhưng cũng bộc lộ hạn chế: chip Nvidia chưa đáp ứng đủ tốc độ, khiến người dùng phải chờ đợi lâu.

Dù là một trong những khách hàng lớn của Nvidia, OpenAI, dưới sự dẫn dắt của Chủ tịch Greg Brockman, đã bắt đầu tìm kiếm lựa chọn khác, bao gồm việc hợp tác với Cerebras, hãng sản xuất chip có hiệu suất vượt trội trong một số tác vụ.

Tương tự, Groq cũng phát triển dòng chip tối ưu cho tốc độ phản hồi AI. OpenAI thậm chí đã từng thảo luận hợp tác với Groq trước đó.

Tuy nhiên, điều mà nhiều người trong buổi tiệc không biết là Jonathan Ross đã âm thầm đàm phán với Jensen Huang.

Không lâu sau, Nvidia ký thỏa thuận cấp phép không độc quyền để sử dụng thiết kế chip của Groq, đồng thời chiêu mộ Ross cùng đội ngũ chủ chốt. Cấu trúc thương vụ cho phép Nvidia tiếp cận công nghệ và nhân sự của Groq mà không cần thâu tóm hoàn toàn công ty.

Một lần nữa, Nvidia cho thấy cách họ củng cố quyền lực, không chỉ bằng công nghệ, mà còn bằng chiến lược tài chính và nhân sự đầy tính toán.

Ban đầu, Jensen Huang đề nghị mức giá khoảng 10 tỷ USD. Tuy nhiên, phía Groq phản hồi với con số lên tới 30 tỷ USD - mức định giá gây choáng váng, cao hơn gấp hơn bốn lần giá trị trước đó của công ty, theo các nguồn tin am hiểu thương vụ.

Cuối cùng, Nvidia chấp nhận chi 20 tỷ USD để hoàn tất thỏa thuận - khoản chi lớn nhất mà hãng từng bỏ ra cho một thương vụ. Đội ngũ Groq chỉ biết tin CEO cùng các lãnh đạo chủ chốt rời đi để gia nhập Nvidia vào đúng đêm Giáng sinh.

Tại hội nghị nhà phát triển thường niên vào tháng 3, Nvidia đã giới thiệu một dòng chip mới dựa trên công nghệ của Groq, được kỳ vọng sẽ giúp các mô hình AI vận hành nhanh hơn. Theo The Wall Street Journal, OpenAI sẽ là một trong những khách hàng đầu tiên sử dụng dòng chip này.

Thâu tóm

Trong khi đó, vào đêm diễn opera, CEO Advanced Micro Devices, bà Lisa Su, lại xuất hiện tại một sự kiện khác ở San Jose, cách đó khoảng 80 km, nơi bà phát biểu tại hội nghị lớn của ngành chip. Jensen Huang chỉ gửi lời chào qua video, chứ không trực tiếp tham dự.

AMD đang nổi lên như một lựa chọn thay thế Nvidia, với các dòng chip giá rẻ hơn và ngày càng cải thiện về công nghệ. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất của hãng không nằm ở kỹ thuật, mà ở sức mạnh tài chính của Nvidia.

Năm ngoái, Nvidia đã vượt qua AMD để thâu tóm hai startup nhỏ. Trong một trường hợp, hãng thậm chí nâng giá gần gấp đôi đề nghị của AMD sau khi biết về thương vụ.

Cuộc cạnh tranh đang lan sang các startup AI thế hệ mới - những “neolab” đang tìm kiếm đột phá tiếp theo. Dù nhiều công ty cởi mở hơn với việc sử dụng chip AMD, nhưng trong ngành AI đòi hỏi chi phí cực lớn, “hầu bao” của Nvidia vẫn là yếu tố quyết định.

Eiso Kant, đồng CEO của startup AI Poolside, từng đàm phán với cả AMD và Nvidia. Hai bên đều đưa ra đề nghị tương tự: cung cấp chip thế hệ mới kèm khoản đầu tư để chi trả chi phí. Nhưng Nvidia đưa ra mức hấp dẫn hơn: 500 triệu USD ngay lập tức và có thể lên tới 1 tỷ USD nếu đạt các mục tiêu huy động vốn trong tương lai. AMD chỉ có thể đề xuất 250 triệu USD.

Kant cuối cùng đã chọn Nvidia.

CoreWeave là một phần của làn sóng “neocloud” mới, cạnh tranh với các ông lớn như Google hay Amazon. Nvidia không chỉ là cổ đông lớn mà còn thường xuyên cung cấp cho công ty quyền tiếp cận sớm với các dòng chip mới nhất.

Thậm chí, Nvidia còn cam kết mua lại tới 6,3 tỷ USD giá trị chip nếu CoreWeave không thể cho thuê hết trước năm 2032 - một bảo đảm giúp công ty này dễ dàng huy động vốn vay để mở rộng hạ tầng.

Đổi lại, CoreWeave gần như “trung thành tuyệt đối”. Theo các nguồn tin, lãnh đạo công ty từng bày tỏ sự e dè khi sử dụng chip từ đối thủ, vì lo ảnh hưởng tới mối quan hệ với Nvidia. Tuy nhiên, đại diện CoreWeave phủ nhận, cho rằng các quyết định hợp tác hoàn toàn dựa trên nhu cầu khách hàng và hiệu năng công nghệ.

Trước đó, cổ phiếu CoreWeave từng lao dốc mạnh sau ba tuần bán tháo, mất khoảng một nửa giá trị. Nhưng tình hình nhanh chóng đảo chiều khi Nvidia rót thêm 2 tỷ USD, giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

CoreWeave sau đó cam kết triển khai nhiều thế hệ chip Nvidia mới, trong khi Nvidia tiếp tục hỗ trợ tài chính để xây dựng thêm trung tâm dữ liệu.

Chăm chỉ

Trong buổi tối tại nhà hát opera, không khí lễ hội bao trùm. Những chiếc đèn lồng đỏ rực trang trí sân ngoài trời, trong khi bên trong, khách mời thưởng thức ẩm thực như tại chợ đêm Đài Loan.

Với nhiều CEO trẻ, đây là lần đầu họ có cơ hội gặp gỡ “giới hoàng gia” của Thung lũng Silicon. Và Jensen Huang không quên nhắc họ về điều đó.

“Cứ làm việc chăm chỉ,” ông nói, “rồi một ngày, bạn sẽ được sống như thế này mỗi tối.”

Chỉ vài tuần trước sự kiện, Huang đã thực hiện một trong những khoản đầu tư startup lớn nhất của Nvidia vào Misha Laskin - người sáng lập Reflection.

Laskin rời Google để xây dựng các mô hình AI mã nguồn mở, cho phép bất kỳ ai cũng có thể sử dụng và chỉnh sửa. Khi startup tìm kiếm nhà đầu tư lớn, quỹ Sequoia Capital đã kết nối anh với Jensen Huang.

Thời điểm đó, Huang đặc biệt quan tâm đến việc thúc đẩy các mô hình AI mã nguồn mở tại Mỹ và quan trọng hơn, đảm bảo rằng chúng sẽ chạy trên nền tảng chip của Nvidia. Một lần nữa, Nvidia không chỉ bán công nghệ - mà đang định hình cả tương lai của hệ sinh thái AI.

Theo: WSJ