Đề xuất nâng mức xử phạt vi phạm hành chính tối đa lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân

Nâng mức phạt tiền tối đa, hoàn thiện quy trình xử phạt

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) được xây dựng nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập sau 13 năm thi hành Luật hiện hành, nâng cao hiệu lực, hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc xử lý vi phạm trên môi trường điện tử. Dự thảo Luật quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính, gồm 6 chương, 128 điều.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là quy định cụ thể thời hiệu xử phạt trong từng lĩnh vực; nâng thời hiệu lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực. Mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính được đề xuất nâng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức.

Dự thảo cũng quy định cụ thể mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực, đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định về đối tượng bị xử lý, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ và các trường hợp được miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hành chính.

Dự thảo Luật bổ sung, hoàn thiện các quy định về quy trình xử phạt theo hướng cụ thể, đầy đủ hơn, cắt giảm thủ tục không cần thiết và tạo thuận lợi cho việc xử lý vi phạm trên môi trường điện tử. Đáng chú ý, dự thảo cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Các quy định về thi hành quyết định xử phạt cũng được sửa đổi theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn. Theo đó, điều kiện hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền và nộp tiền phạt nhiều lần được điều chỉnh theo hướng thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm; đồng thời bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả.

Dự thảo đề xuất bổ sung một số biện pháp cưỡng chế, như: Tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc áp dụng biện pháp kỹ thuật để chặn truy cập.

Để bảo đảm quyền con người, quyền công dân, dự thảo quy định chặt chẽ hơn về nguyên tắc, điều kiện áp dụng các biện pháp cưỡng chế, bảo đảm không ảnh hưởng đến cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm, nhất là đối với biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, Internet, viễn thông và hạ tầng số.

Đối với các biện pháp xử lý hành chính, dự thảo sửa đổi điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu và đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc để phù hợp với thực tiễn; rút ngắn thời gian xem xét, quyết định áp dụng một số biện pháp.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch UBND cấp xã. Đồng thời, sửa đổi cơ chế quản lý người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong thời gian làm thủ tục; chuyển thẩm quyền áp dụng biện pháp cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng sang Trưởng Công an cấp xã.

Dự thảo cũng bổ sung một số trường hợp tạm giữ người theo thủ tục hành chính; bỏ quy định phải ban hành quyết định tạm giữ, quyết định trả lại tang vật, phương tiện, giấy phép, chứng chỉ hành nghề, thay bằng việc lập biên bản tạm giữ, biên bản trả lại. Thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giấy phép, chứng chỉ hành nghề được kéo dài đến khi ban hành quyết định xử phạt hoặc quyết định xử phạt được thi hành xong.

Đồng thời, rút ngắn thời hạn ra quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính trong trường hợp không xác định được người vi phạm, chủ sở hữu, người quản lý hoặc người sử dụng hợp pháp.

Về nội dung bố trí các khoản tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính sau khi nộp ngân sách Nhà nước để hỗ trợ hoạt động xử phạt, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính và quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, cơ quan soạn thảo xin rút nội dung này khỏi dự thảo Luật, giữ nguyên quy định của Luật hiện hành.

Cân nhắc kỹ việc tăng mức phạt

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu đề nghị rà soát thận trọng việc kéo dài thời hiệu xử phạt, nâng mức phạt tiền tối đa và bổ sung các biện pháp cưỡng chế trong dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), bảo đảm tính khả thi, phù hợp với quyền con người, quyền công dân.

Theo Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) ngày 19-10-2026, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật hiện hành. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát kỹ các quy định liên quan đến hạn chế quyền con người, quyền công dân; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Đối với đề xuất nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính từ 1-2 năm lên 1-3 năm, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị phân hóa cụ thể các lĩnh vực được kéo dài thời hiệu. Việc nâng thời hiệu lên 3 năm, có thể kéo dài đến 4 năm trong trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng chuyển vụ việc, cần được cân nhắc kỹ vì có thể thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự, làm tăng trách nhiệm pháp lý của người vi phạm.

Về đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, cơ quan thẩm tra cho rằng mức phạt quá cao có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi.

Vì vậy, cần nghiên cứu đồng bộ các giải pháp như tăng cường biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng hình thức phạt bổ sung, tước quyền sử dụng giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động. Đồng thời, rà soát mức phạt tối đa trong từng lĩnh vực, bảo đảm tính răn đe và khả thi.

Đối với việc xử lý vi phạm qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và trên môi trường điện tử, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đánh giá việc bổ sung quy định là cần thiết. Tuy nhiên, cần bảo đảm người vi phạm được thông báo kịp thời, thực hiện quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện; đồng thời hoàn thiện quy trình, tăng cường chia sẻ dữ liệu và trang thiết bị để hạn chế việc người dân vừa thực hiện thủ tục trực tuyến, vừa phải đến làm việc trực tiếp.

Về đề xuất bổ sung các biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện, nước, dịch vụ Internet, viễn thông, hạ tầng số; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện hoặc cấp giấy phép điều khiển phương tiện, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý để bảo đảm phù hợp và khả thi. Theo đó, một số biện pháp có mục đích đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm hơn là cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt; trong khi việc tác động đến phương tiện, tài sản chưa thể hiện giải pháp căn cơ nhằm xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về áp dụng biện pháp xử lý hành chính, biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, cũng như các quy định đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính.