Báo cáo tài chính: Thiếu minh bạch ở nhiều góc độ!

Một dạng thiếu minh bạch đang diễn ra rất phổ biến hiện nay là việc các doanh nghiệp (DN) niêm yết chậm nộp báo cáo tài chính (BCTC).

Dư luận đã quá quen với điệp khúc "xin gia hạn" của các DN niêm yết khi đến hẹn nộp BCTC quý, năm. Đến nay, quý II/2009 đã đi được nửa thời gian, nhưng vẫn còn hàng chục DN niêm yết chưa nộp BCTC.

Theo tin từ Phòng Quản lý và Thẩm định niêm yết của Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM, tính đến ngày 28/4, có 141 DN niêm yết nộp BCTC quý I/2009, 12 DN xin hoãn (có những DN xin gia hạn đến tận cuối tháng 5/2009, như CTCP Xây dựng và Kinh doanh vật tư xin gia hạn đến 25/5; CTCP Full Power xin gia hạn đến 25/5, thậm chí CTCP Vĩnh Hoàn xin gia hạn đến ngày 29/5...) và 24 công ty chưa nộp nhưng không có lý do!

Nhìn từ góc độ thông tin, dù chậm nộp BCTC với lý do gì, thì điệp khúc "xin gia hạn" cũng tạo ra sự hồ nghi nhất định của nhà đầu tư đối với sự minh bạch của DN. Có nhà đầu tư đã thẳng thắn đặt câu hỏi rằng, liệu DN gặp những khó khăn khách quan thực sự khi lập BCTC hay có DN đang cần thời gian để trau chuốt cho những BCTC "đẹp" hơn?

Trong bối cảnh hiện nay, báo cáo kết quả kinh doanh của DN niêm yết sau một thời gian triển khai các gói kích cầu của Chính phủ có thể làø nhân tố tạo nên sự phân hoá mạnh các cổ phiếu.

Đó là thông tin quan trọng để các nhà đầu tư ra các quyết định luân chuyển đồng vốn, cơ cấu lại danh mục đầu tư. Chính vì vậy, dạng thiếu minh bạch này ảnh hưởng không nhỏ đến quyền lợi của các nhà đầu tư.

Việc các DN công bố lợi nhuận lệch so với kết quả kiểm toán, thậm chí từ lãi chuyển thành lỗ như trường hợp ở một số công ty như KDC, NKD, STB, NTL, SJS… cũng là một dạng thiếu minh bạch, mà hầu hết là không tính được các khoản trích lập dự phòng từ đầu tư tài chính. Nhà đầu tư rất khó có thể đánh giá đúng tổn thất của các khoản đầu tư tài chính của DN để từ đó định giá đúng giá trị cổ phiếu của DN đó cho mỗi quyết định đầu tư.

Việc nộp BCTC, hay công bố lợi nhuận kiểm toán đã được quy định rõ ràng, nhưng DN vẫn vi phạm, nên đối với những điểm quy định chưa thực sự rành mạch, khả năng DN vô tình hay cố ý thiếu minh bạch là không có gì lạ.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang xây dựng và lấy ý kiến các thành viên thị trường cho Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 38/2007/TT-BTC của Bộ Tài chính về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán, theo hướng kịp thời, chính xác, đầy đủ, đảm bảo sự minh bạch, bảo vệ tối đa quyền lợi của các nhà đầu tư. Tuy nhiên, giới chuyên môn còn băn khoăn về một số điểm bất cập.

Ông Nguyễn Khắc Hải, Giám đốc Luật và Quản lý rủi ro (Công ty TNHH Quản lý quỹ SSI) nêu vài bất cập điển hình, như việc Dự thảo không đưa Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) - một thành viên lớn trên thị trường với chức năng đầu tư tài chính, kinh doanh vốn vào diện phải công bố thông tin, liệu có đảm bảo công bằng, minh bạch hay không?

Hoặc Dự thảo quy định một số đối tượng, như công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ... phải công bố thông tin bất thường khi có những thông tin "ảnh hưởng nghiêm trọng" đến lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, hoặc "ảnh hưởng lớn" đến giá chứng khoán..., song lại không có hướng dẫn cụ thể về mức độ thế nào được coi là "ảnh hưởng nghiêm trọng", "ảnh hưởng lớn"...

Điều này khiến thành viên thị trường muốn công bố thông tin cũng khó công bố cho đúng, cho kịp thời; còn nếu phía DN đang muốn "ém", không công bố thông tin, thì quả là đã sẵn lý do chính đáng!