Doanh thu dầu mỏ giảm sốc vì lệnh trừng phạt, Nga làm một việc cực táo bạo bất chấp rủi ro căng thẳng leo thang

Nga đã bắt đầu treo cờ của mình trên hàng chục tàu chở dầu thuộc hạm đội bóng tối từ các vùng lãnh thổ nước ngoài nhằm bảo vệ doanh thu xuất khẩu dầu mỏ trong bối cảnh việc thực thi các lệnh trừng phạt ngày càng siết chặt.

Theo tờ The Bell, áp lực lên đội tàu bóng tối vận chuyển dầu Nga đã gia tăng vào đầu năm nay, sau khi Mỹ bắt giữ tàu chở dầu Marinera treo cờ Nga, sau một cuộc truy đuổi kéo dài một tuần.

Hải quân Pháp cũng đã chặn bắt và chuyển hướng một tàu chở dầu thuộc hạm đội bóng tối của Nga ở Địa Trung Hải vào tháng 1.

Giữa căng thẳng gia tăng, việc treo cờ Nga trên các tàu chở dầu làm tăng rủi ro chính trị và pháp lý cho các quốc gia phương Tây khi can thiệp, vì hành động chống lại một tàu mang cờ Nga tiềm ẩn rủi ro leo thang lớn hơn, tờ The Bell dẫn lời chuyên gia hàng hải cho biết.

Ví dụ vào tháng 5/2025, khi Estonia tìm cách kiểm tra một tàu chở dầu treo cờ giả đang trên đường tới Nga, nhưng một máy bay tiêm kích của Nga đã xâm nhập không phận Estonia, tạo điều kiện để con tàu tiến vào lãnh hải Nga mà không bị kiểm tra.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng việc đổi sang cờ Nga đồng nghĩa chuyển toàn bộ trách nhiệm về an toàn, bảo hiểm và rủi ro môi trường sang phía Moscow, đồng thời làm giảm tính ẩn danh của đội tàu, khiến việc áp đặt trừng phạt trong tương lai trở nên dễ dàng hơn.

Tháng 1 vừa qua, Mỹ đã thu giữ tàu Marinera trên Đại Tây Dương, dù thủy thủ đoàn đã xé cờ Guyana và vội vàng sơn quốc kỳ Nga lên thân tàu. Con tàu vẫn bị giam giữ, ngay cả khi Nga được cho là đã điều tàu hải quân và tàu ngầm tới hiện trường.

Kể từ tháng 12, Mỹ đã thu giữ ít nhất 7 tàu chở dầu Venezuela, trong khi Pháp tạm giữ tàu Grinch tại Địa Trung Hải. Các vụ việc này chủ yếu liên quan đến đăng ký tàu sai hoặc giả mạo, chứ không phải vi phạm trực tiếp cơ chế áp trần giá dầu.

Theo bne IntelliNews, đội tàu bóng tối – được ước tính gồm 1.200–1.600 tàu, tương đương khoảng 1/5 đội tàu toàn cầu – đã trở thành công cụ chính để lách các lệnh trừng phạt dầu mỏ, chủ yếu phục vụ lợi ích của Nga.

Nghiên cứu của Viện Brookings, được The Bell trích dẫn, cho thấy tuổi trung bình của các tàu này là 20–25 năm, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu 13 năm. Phần lớn các tàu được bán lại cho Nga bởi các công ty phương Tây, trong đó Hy Lạp là nguồn cung lớn nhất.

Dưới sức ép từ EU và Anh, các quốc gia đăng kiểm như Gambia, Sierra Leone và Comoros được cho là đã loại các tàu liên quan tới Nga khỏi sổ đăng ký. Một số tàu thậm chí sử dụng đăng ký giả, như Guyana, dù cơ quan đăng kiểm hàng hải của nước này đã đóng cửa với tàu nước ngoài từ năm 2021.

Trong tháng 1, thu thuế từ dầu mỏ của chính phủ Nga giảm 50% so với cùng kỳ năm trước xuống còn 281,7 tỷ rúp (3,7 tỷ USD). Tổng thu ngân sách từ dầu và khí đốt, chủ yếu là thuế khai thác và thuế quan xuất khẩu, cũng giảm 50%, xuống 393,3 tỷ rúp.

Nguồn thu từ dầu và khí đốt chiếm khoảng 25% vào ngân sách chính phủ Nga. Vì vậy, sự sụt giảm này có thể làm áp lực tài khóa gia tăng, trong bối cảnh cuộc chiến ở Ukraine bước sang năm thứ 5 và chưa có dấu hiệu sớm kết thúc.

Trong tháng 1. giá hợp đồng tương lai dầu Brent giảm hơn 15% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, các biện trừng phạt của Mỹ khiến Nga chịu tác động nặng hơn so với mặt bằng chung của thị trường, làm thu ngân sách từ dầu mỏ trong tháng 1 của nước này giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 6/2020.

Theo dữ liệu của công ty Argus Media, dầu Urals của Nga có giá bán thấp hơn khoảng 26 USD/thùng so với dầu Brent. Một năm trước, mức chênh này chỉ là hơn 12 USD/thùng, cho thấy dầu Nga hiện phải chịu mức chiết khấu lớn hơn nhiều so với trước.

Tham khảo: Bne Intellinews