Đưa bố mẹ vào viện dưỡng lão là bất hiếu? Cựu giảng viên 94 tuổi nói điều đáng suy ngẫm

Tuổi già ở gần con cháu cũng là một hạnh phúc

14h, ông Nguyễn Xuân Tịnh (Hà Nội) thức dậy sau giấc ngủ trưa và đang đi dạo ngoài hành lang khu Phức hợp Nghỉ dưỡng – Dưỡng lão Phương Đông Asahi (Hà Nội). Nhìn dáng đi thong thả ấy, ít ai nghĩ người đàn ông trước mặt đã 94 tuổi.

Mời chúng tôi vào phòng, ông giới thiệu: “Giờ này phòng chỉ còn một mình tôi thôi”.

Người thầy giáo cẩn thận mang bút, sổ tay đặt lên bàn, chuẩn bị chu đáo cho cuộc trò chuyện. Ông cho biết đã tham gia mô hình dưỡng lão bán trú được một năm và rất yêu thích nếp sinh hoạt hiện đại này.

Ngày mới của ông Tịnh bắt đầu từ 5h sáng. Sau khoảng 50 phút tập dưỡng sinh cùng bữa sáng tại gia đình,ông đến viện dưỡng lão lúc 7h, bắt đầu một ngày sinh hoạt bên những người bạn đồng niên. Đến khoảng 17h, ông lại trở về nhà, quây quần bên con cháu.

Nhịp sống đều đặn ấy đã trở thành thói quen của người thầy giáo từng có 40 năm giảng dạy tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Ông vừa có không gian riêng để giao lưu, chăm sóc sức khỏe, vừa giữ được hơi ấm gia đình.

Vào sinh hoạt bán trú tại viện dưỡng lão không phải quyết định của một mình ông. Ông cùng ba người con, gồm một con gái và hai con trai, đã trao đổi thẳng thắn trước khi thống nhất nếp sinh hoạt: sáng đến viện dưỡng lão, chiều về nhà với con cháu.

Ông Tịnh thấu hiểu hoàn cảnh của các con. Cả ba đều là trí thức, vẫn đang trong thời gian công tác nên khó có thể túc trực chăm sóc bố suốt ngày đêm. Bản thân ông cũng cần một môi trường sinh hoạt phù hợp với người cao tuổi.

“Các con cùng với tôi bàn bạc với nhau một cách thoải mái. Gia đình nhận thấy tôi đã cao tuổi, sức khỏe dần giảm sút nên cần tìm biện pháp vừa giữ được nếp sinh hoạt gia đình, vừa bảo đảm thời gian để các con đi làm”, ông kể.

Với ông Tịnh, đến viện dưỡng lão không có nghĩa là rời xa gia đình. Đây là cách sắp xếp để ông có môi trường sinh hoạt phù hợp, được giao lưu với bạn bè, trong khi các con vẫn duy trì công việc và những trách nhiệm riêng.

“Tuổi già ở gần con cháu cũng là một hạnh phúc. Tuy nhiên, mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau, không phải ai cũng có thể chăm sóc cha mẹ theo cùng một cách. Điều quan trọng là tìm được phương án phù hợp nhu cầu của người cao tuổi và điều kiện của các thành viên”, ông chia sẻ.

Chữ hiếu nằm ở sự thấu hiểu và tôn trọng

Trong quan niệm của nhiều người Việt, trực tiếp chăm sóc cha mẹ khi về già mới là làm tròn bổn phận làm con. Vì vậy, quyết định đưa cha mẹ đến viện dưỡng lão đôi khi khiến con cái mang tiếng bất hiếu.

“Suy nghĩ ‘đưa bố mẹ vào viện dưỡng lão là bất hiếu’, tôi nghĩ chỉ gặp ở số rất ít người và tôi thấy không có sự công bằng”, ông Tịnh nói.

Từ trải nghiệm của chính mình, ông Tịnh cho rằng cách nhìn ấy chưa phản ánh đầy đủ thay đổi trong đời sống xã hội.

“Viện dưỡng lão có thể là một lựa chọn tích cực nếu được cân nhắc kỹ lưỡng và xuất phát từ sự đồng thuận. Điều quan trọng là người cao tuổi được chăm sóc phù hợp, còn con cháu vẫn giữ được sự gắn bó, trách nhiệm và tình cảm với cha mẹ”.

Ông Tịnh cũng cho rằng không có một công thức chung cho mọi gia đình. Tùy điều kiện thực tế, mỗi gia đình có thể lựa chọn chăm sóc cha mẹ tại nhà hoặc tìm đến mô hình dưỡng lão. Không nên mặc định đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão là bất hiếu, cũng không thể chỉ dựa vào việc chăm sóc tại nhà để đánh giá lòng hiếu thảo.

“Tuổi già cần tình thân, nhưng cũng cần sự chủ động, những mối quan hệ xã hội và niềm vui mỗi ngày”, ông nhìn nhận.

Theo ông, chăm sóc cha mẹ không chỉ là làm thay họ mọi việc, mà còn là giúp họ sống những năm tháng tuổi già theo cách mình mong muốn, trong điều kiện an toàn và được tôn trọng.

Lựa chọn của ông Tịnh không chỉ ở việc ông đến viện dưỡng lão, mà còn ở cách ông và các con cùng tìm được tiếng nói chung.

“Yêu thương nhau không có nghĩa là phải sống theo một khuôn mẫu duy nhất. Đôi khi, yêu thương còn là biết lắng nghe, thấu hiểu hoàn cảnh của nhau và tạo điều kiện để mỗi thành viên có thể sống tốt phần đời của mình”, ông Tịnh nói.

Với ông, gia đình có những giá trị sâu sắc riêng, là nơi các thế hệ gắn bó, yêu thương và chăm sóc nhau. Trong khi đó, môi trường dưỡng lão mang đến một hình thức sinh hoạt khác, phù hợp nhu cầu của một bộ phận người cao tuổi trong xã hội hiện đại.

“Gia đình hay viện dưỡng lão đều có giá trị nhân văn riêng” - Quan điểm ấy thể hiện cách nhìn của người thầy giáo: Không tuyệt đối hóa một mô hình sống, càng không dùng lựa chọn của gia đình này để phán xét gia đình khác.

Tuổi già không có nghĩa là ngừng sống cuộc đời của riêng mình

Ở tuổi 94, ông Tịnh vẫn duy trì thói quen tập dưỡng sinh mỗi sáng, theo dõi bóng đá và dành sự quan tâm đặc biệt cho đội Manchester City. Trong không gian nghỉ ngơi tại viện dưỡng lão, ông dành một góc nhỏ để trưng bày mô hình cúp vàng và bức ảnh ghép mình khoác trang phục của đội bóng yêu thích.

Ông vui vẻ kể sức khỏe của mình không kém các thành viên trẻ hơn, bởi có những hôm vẫn thức khuya xem bóng đá. ““Tôi thấy vui, sức khỏe tốt lên. Các sinh hoạt chung tại viện dưỡng lão cũng mang đến ý chí và nghị lực cho người cao tuổi”, ông nói.

Khi được hỏi về bí quyết giữ gìn sức khỏe và sự minh mẫn, ông Tịnh cười hiền, cho rằng mọi thứ thực ra rất đơn giản: “Đó là luôn giữ tinh thần lạc quan, nghĩ đến những điều tốt đẹp, thường xuyên tập thể dục, thể thao và duy trì nếp sinh hoạt điều độ, tránh sử dụng các chất kích thích không phù hợp”.

Ông Tịnh chưa bao giờ xem tuổi già là quãng đời chỉ biết trông chờ vào sự chăm sóc của con cháu.

Trước khi lựa chọn mô hình dưỡng lão bán trú, cuộc sống của ông cũng không chỉ xoay quanh việc nghỉ ngơi. Ông dành thời gian chăm sóc các cháu, đưa các cháu đi chơi, dạy viết chữ và truyền đạt những kiến thức khoa học sơ khai.

Ông còn đọc sách, viết lách và cùng các con xuất bản một tập thơ của gia đình. Những hoạt động ấy tiếp tục được duy trì khi ông bước vào tuổi cao.

Trong cuộc trò chuyện, ông nhắc đến bài thơ “U90 tự bạch”, sáng tác năm 2018. Những câu thơ kể về cuộc sống khi đã gần 90 tuổi, từ việc đọc sách, làm thơ đến giữ tinh thần lạc quan:

“Vài ba xuân nữa chín mươi tròn

Nhuần nhị trí minh, dáng tự tôn

Ba đã vội đi về với tổ

Ông nay đầm ấm ở cùng con

Sáng chiều đọc sách ngâm thơ phú

Trưa tối thiên linh, tĩnh tâm hồn

Sống khỏe, lạc quan còn hữu ích

Tim hồng thắm đượm tấm lòng son”

Những vần thơ ấy phần nào cho thấy cách ông nhìn nhận tuổi già: Vẫn có thể đọc sách, làm thơ, sống bên gia đình và giữ cho mình tinh thần tích cực.

Không chỉ duy trì những thói quen cá nhân, ông Tịnh còn tìm thấy niềm vui từ các mối quan hệ tại viện dưỡng lão.

Những câu chuyện giữa họ xoay quanh cuộc sống, thời cuộc, văn nghệ, thể dục thể thao và các vấn đề thời sự. Ông nhắc đến cụ Tuấn, người thường xuyên tâm sự với mình, và bà Thư, người có mái tóc bạc bồng bềnh mà ông dành nhiều thiện cảm.

Những người bạn mới, các cuộc trò chuyện và hoạt động chung khiến cuộc sống của ông thêm phong phú. Thay vì chỉ quanh quẩn trong không gian gia đình, ông có thêm môi trường để giao lưu, chia sẻ mối quan tâm và duy trì sự kết nối với mọi người.

Ông tâm niệm cuộc sống không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà còn là tận hưởng theo cách mình mong muốn. Ngay cả khi cần đến sự hỗ trợ của người khác, người cao tuổi vẫn có thể tiếp tục học hỏi, kết bạn, duy trì sở thích và đóng góp những điều có ích cho gia đình.

“Tôi muốn con cháu vui mừng, tự hào về bố, ông: tuổi cao nhưng vẫn chủ động, vui vẻ và có những mối quan tâm riêng”, ông bộc bạch.