Gần 13.000 việc làm cần tiếng Trung và bài toán nhân lực chất lượng cao

Theo Báo cáo Lương và Thị trường nhân sự, tuyển dụng 2025–2026 của JobOKO, năm 2025 thị trường Việt Nam ghi nhận 12.997 việc làm mới yêu cầu tiếng Trung, tăng 49,29% so với năm 2024 và 94,57% so với năm 2023.

Sự gia tăng này cho thấy tiếng Trung đang xuất hiện trong ngày càng nhiều vị trí việc làm. Tuy nhiên, nhu cầu cao hơn cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn về chất lượng nhân sự.

Trong môi trường doanh nghiệp, biết nghe, nói, đọc, viết hay sở hữu một chứng chỉ ngoại ngữ mới chỉ là nền tảng. Người lao động còn phải hiểu nội dung công việc, sử dụng thuật ngữ phù hợp, trao đổi với đồng nghiệp, khách hàng, đối tác và xử lý những tình huống phát sinh bằng tiếng Trung.

Trao đổi về yêu cầu này, TS. Li Ning – Phó Trưởng bộ môn Hán ngữ, Học viện Hoa văn, Jinan University (Đại học Ký Nam, Trung Quốc) cho rằng, đào tạo tiếng Trung cần hướng tới khả năng sử dụng ngôn ngữ trong những bối cảnh cụ thể, thay vì chỉ tập trung vào cấp độ mà người học đạt được.

Doanh nghiệp cần nguồn nhân lực tiếng Trung chất lượng cao

Theo ông, đâu là những năng lực quan trọng để một người không chỉ biết tiếng Trung mà còn có thể làm việc bằng tiếng Trung?

TS. Li Ning: Trong doanh nghiệp, người lao động cần hiểu thuật ngữ chuyên môn, nắm được nội dung và quy trình công việc, đồng thời lựa chọn cách giao tiếp phù hợp với từng đối tượng và hoàn cảnh.

Ví dụ, cùng một vấn đề nhưng cách trình bày trong cuộc họp sẽ khác với khi trao đổi cùng khách hàng hoặc xử lý một tình huống phát sinh.

Vì vậy, trong đào tạo, chúng tôi không chỉ quan tâm sinh viên đạt đến trình độ tiếng Trung nào, mà quan trọng hơn là các em có thể vận dụng ngôn ngữ đó để hoàn thành công việc thực tế đến đâu.

Vậy một chương trình đào tạo ngành Ngôn ngữ Trung Quốc cần được thiết kế như thế nào để tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu này?

TS. Li Ning: Trước hết, sinh viên vẫn cần một nền tảng tiếng Trung vững, phát triển đồng đều các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và giao tiếp. Khi năng lực ngôn ngữ đã đạt đến mức cần thiết, chương trình mới từng bước đưa các em tiếp cận những nội dung chuyên sâu và gắn nhiều hơn với thực tế nghề nghiệp.

Tại Học viện Hoa văn, từ năm ba, sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc bắt đầu học Tiếng Trung nghề nghiệp I, II và tiếp tục với Tiếng Trung nghề nghiệp III ở năm sau. Các học phần được xây dựng dựa trên những bối cảnh thường gặp trong doanh nghiệp, giúp sinh viên hiểu cách sử dụng thuật ngữ chuyên môn, trao đổi trong công việc và vận dụng tiếng Trung vào các hoạt động nghề nghiệp cụ thể.

Có thể khái quát định hướng đào tạo này qua ba lớp: ngôn ngữ làm nền tảng, văn hóa tạo năng lực, nghề nghiệp đào sâu .

Từ nền tảng ngôn ngữ đến môi trường sử dụng thực tế

Với lộ trình hai năm tại Việt Nam và hai năm tại Quảng Châu (Trung Quốc), Jinan University Program tạo ra những lợi thế gì cho người học?

TS. Li Ning: Giai đoạn đầu tại Việt Nam là lúc sinh viên xây dựng nền tảng ngôn ngữ, đồng thời từng bước hiểu hơn về văn hóa Trung Quốc.

Sinh viên Jinan University Program học theo lộ trình 2+2, vừa trau dồi kiến thức chuyên môn vừa phát triển năng lực tiếng Trung trong môi trường học tập và trải nghiệm thực tế tại Việt Nam và Trung Quốc.

Người Việt học tiếng Trung có những thuận lợi nhất định, nhưng cũng thường mắc những lỗi về phát âm, cách dùng từ hay cách diễn đạt cần được điều chỉnh từ sớm. Những lỗi này càng kéo dài càng khó sửa.

Khi sang Quảng Châu, sinh viên bước vào môi trường mà tiếng Trung được sử dụng hằng ngày. Các em tiếp tục học những nội dung gắn sâu hơn với nghề nghiệp, đồng thời phải giao tiếp với những người có nền tảng khác mình.

Quảng Châu là thành phố có mức độ quốc tế hóa cao. Sinh viên có cơ hội tiếp xúc với những người đến từ nhiều quốc gia, mỗi người mang theo một nền văn hóa, cách suy nghĩ và mục tiêu khác nhau. Theo tôi, trải nghiệm này có ý nghĩa với quá trình hình thành khả năng giao tiếp liên văn hóa.

Nhà trường kết nối việc học tiếng Trung với môi trường doanh nghiệp ra sao?

TS. Li Ning: Với sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, đặc biệt ở những năm cuối và các nội dung liên quan đến thương mại, chúng tôi tổ chức những hoạt động tham quan, tìm hiểu doanh nghiệp để các em có cơ hội quan sát thực tế.

Jinan University Program triển khai nhiều chính sách học bổng nhằm ghi nhận năng lực học tập và tạo thêm cơ hội cho sinh viên trong quá trình theo học chương trình.

Gần đây, tôi đã dẫn sinh viên tới tham quan Alibaba và BYD,... Một hoạt động khác được tổ chức khá thường xuyên là tham quan, khảo sát tại Canton Fair - Hội chợ Xuất nhập khẩu Trung Quốc tại Quảng Châu.

Tuy nhiên, giá trị không nằm ở việc sinh viên đã tới một doanh nghiệp nổi tiếng nào. Quan trọng hơn là các em được quan sát môi trường doanh nghiệp thật, hoạt động thương mại thật, từ đó hiểu những kiến thức đang học có thể xuất hiện trong công việc như thế nào.

Quảng Châu đồng thời nằm trong một không gian kinh tế kết nối với Thâm Quyến, Hong Kong và Macau. Với sinh viên học tiếng Trung và quan tâm tới thương mại, đây là môi trường có nhiều chất liệu để quan sát cách ngôn ngữ được sử dụng trong hoạt động kinh doanh và giao tiếp quốc tế.

Theo TS. Li Ning, sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc sau tốt nghiệp có thể làm tại các đơn vị đối ngoại, dịch thuật hoặc sử dụng tiếng Trung trong các lĩnh vực như thương mại, truyền thông, du lịch và giáo dục.

Khi tiếng Trung xuất hiện ngày càng nhiều trong sản xuất, thương mại, kinh doanh, vận hành hay dịch vụ, chất lượng nguồn nhân lực mới là yếu tố quyết định người học có thể đáp ứng những cơ hội đó đến đâu.

Thị trường cần những nhân sự có nền tảng tiếng Trung vững, hiểu công việc và đủ khả năng sử dụng ngôn ngữ trong những tình huống thực tế.

Jinan University Program là chương trình hợp tác đào tạo trình độ đại học giữa Trường Đại học FPT và Jinan University (Đại học Ký Nam, Trung Quốc), triển khai ngành Ngôn ngữ Trung Quốc theo lộ trình hai năm tại Việt Nam và hai năm tại Quảng Châu.

Sinh viên hoàn thành chương trình và đáp ứng đầy đủ các điều kiện tốt nghiệp nhận bằng cử nhân do Jinan University cấp.