Giảm thuế thu nhập: Tạo thêm “khoảng thở” về tài chính cho doanh nghiệp

Giữ lại nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh

Theo dự thảo Nghị quyết đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, hộ, cá nhân kinh doanh cư trú có tổng doanh thu năm 2026, 2027 đến 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của từng năm. Doanh nghiệp có tổng doanh thu mỗi năm đến 10 tỷ đồng cũng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong 2 năm này.

Nếu được thông qua, chính sách dự kiến làm giảm thu ngân sách khoảng 3.191 tỷ đồng trong năm 2026 và 3.510 tỷ đồng năm 2027, tổng cộng hơn 6.700 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng, khoản giảm thu này cần được nhìn nhận trong mối quan hệ với mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu. Khi hộ kinh doanh và doanh nghiệp có thêm nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng hoạt động, tạo việc làm và tăng thu nhập, quy mô sản xuất kinh doanh được mở rộng sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách về lâu dài.

Đây cũng là điểm được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá tích cực. Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội Mạc Quốc Anh, phần lớn lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp nhỏ và vừa thường được giữ lại để tái đầu tư vào vốn lưu động, máy móc, chuyển đổi số và mở rộng thị trường.

Vì vậy, theo ông Mạc Quốc Anh, khoản thuế được giảm không đơn thuần là phần chi phí được cắt giảm mà có thể trở thành nguồn vốn bổ sung trực tiếp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. “Đây là bước đi đúng hướng và khá kịp thời. Tư duy chính sách đang chuyển mạnh từ 'thu đúng, thu đủ' sang nuôi dưỡng nguồn thu, tạo điều kiện để chủ thể kinh doanh lớn lên”, ông Mạc Quốc Anh nhận định.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cũng đánh giá việc giảm thuế sẽ tác động trực tiếp tới dòng tiền và khả năng tích lũy của doanh nghiệp.

Theo ông Huy, chính sách có thể giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính, tăng khả năng duy trì hoạt động và có thêm nguồn lực để đầu tư công nghệ, mở rộng sản xuất, tuyển dụng lao động. Với hộ kinh doanh, nguồn tiền giữ lại cũng có thể hỗ trợ bổ sung vốn lưu động hoặc nâng cấp hoạt động kinh doanh.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ có năng lực tích lũy hạn chế, việc giảm trực tiếp số thuế phải nộp được đánh giá có ưu thế ở khả năng hỗ trợ nhanh.

Khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy, 59,3% hộ, cá nhân kinh doanh gặp khó do đầu vào đắt đỏ và biến động; 43,8% gặp vấn đề về thị trường tiêu thụ và 32,6% thiếu nguồn lực như vốn, nhân sự.

Những con số này cho thấy khó khăn của khu vực kinh doanh nhỏ không chỉ nằm ở nghĩa vụ thuế. Do đó, việc giảm thuế có thể tạo thêm “khoảng thở” về tài chính, nhưng để tạo ra sự thay đổi về năng lực cạnh tranh thì cần nhiều giải pháp đồng thời.

Không chỉ giảm thuế, cần giảm chi phí tuân thủ

Theo ông Mạc Quốc Anh, chính sách giảm 30% số thuế phải nộp là một mắt xích quan trọng nhưng chưa thể là giải pháp duy nhất. Doanh nghiệp đang thua lỗ hoặc chưa phát sinh thuế thu nhập sẽ không được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách này. Vì vậy, cùng với ưu đãi thuế, cần có chính sách hỗ trợ về tín dụng, mặt bằng sản xuất, công nghệ, xúc tiến thị trường và đào tạo quản trị.

Đặc biệt, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh yêu cầu giảm chi phí tuân thủ. Các chính sách hỗ trợ cần được thiết kế theo hướng đơn giản, tự động, hạn chế phát sinh thủ tục hành chính và cơ chế “xin – cho”.

Ông Mạc Quốc Anh chỉ ra, cơ quan thuế hiện đã có dữ liệu về doanh thu và hồ sơ khai thuế, vì vậy có thể ứng dụng công nghệ để tự động xác định đối tượng được hưởng ưu đãi. Doanh nghiệp không nên phải lập thêm hồ sơ để chứng minh những thông tin mà cơ quan quản lý đã có trong hệ thống.

Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa với mục tiêu khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp. Theo khảo sát của VCCI, chỉ 15,6% hộ kinh doanh có kế hoạch chuyển đổi thành doanh nghiệp trong hai năm tới. Phần lớn còn lại lo ngại quy định phức tạp hơn, chi phí bảo hiểm tăng, nghĩa vụ kế toán nặng nề và nguy cơ thanh tra, kiểm tra nhiều hơn.

Do đó, nếu chính sách giảm thuế đi cùng với việc đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí kế toán, hóa đơn và các nghĩa vụ tuân thủ, tác động sẽ lớn hơn nhiều so với việc chỉ giảm một phần số thuế phải nộp.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng, giảm trực tiếp số thuế phải nộp là hình thức hỗ trợ có khả năng phát huy hiệu quả nhanh. Trong khi các chương trình tín dụng, xúc tiến thương mại hay hỗ trợ công nghệ thường cần thời gian triển khai, khoản thuế được giảm có thể giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh cải thiện dòng tiền ngay trong kỳ tính thuế.

Ông Lê Văn Tuấn lưu ý, về dài hạn, vấn đề quan trọng hơn vẫn là đưa chi phí tuân thủ về mức phù hợp với năng lực của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Khi thủ tục đơn giản, pháp lý ổn định và chi phí tuân thủ giảm, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực chính thức hóa hoạt động, mở rộng quy mô và đầu tư.

Ở góc độ chính sách, Bộ Tài chính cũng đặt việc giảm thuế trong tổng thể các giải pháp hỗ trợ đã triển khai thời gian qua. Chính sách giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống 8% đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ được đánh giá đã góp phần kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua và tối ưu hóa chi phí sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó là các chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn, miễn giảm phí, lệ phí và các giải pháp hỗ trợ khác.