Hàng không trở thành mặt trận mới: Masterise, Sun Group và một đại gia từng trở về từ Đông Âu đang âm thầm toan tính điều gì phía sau?

Bức tranh ngành hàng không đang bước vào giai đoạn sôi động hiếm thấy khi loạt doanh nghiệp tư nhân đồng loạt xin tham gia thị trường. Chỉ trong vòng chưa đầy một năm, thị trường đã chứng kiến sự ra đời của nhiều pháp nhân mới trong lĩnh vực hạ tầng hàng không.

Từ Crystal Bay Airlines, LOTHA Airlines đến Sun PhuQuoc Airways và các dự án hạ tầng sân bay tư nhân, cuộc đua trên bầu trời Việt Nam đang được kích hoạt trong bối cảnh nhu cầu vận tải hàng không phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch.

Masterise: Tân binh có vốn "khủng" nhất

Đáng chú ý nhất là Công ty TNHH Cảng hàng không Masterise (Masterise Aviation Infrastructure) thuộc Masterise Group, với vốn điều lệ lên tới 29.300 tỷ đồng.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Masterise Group được Quốc hội giao làm chủ đầu tư sân bay Gia Bình – dự án không sử dụng ngân sách với tổng mức đầu tư hơn 196.000 tỷ đồng.

Theo nội dung đăng ký thành lập, Công ty TNHH Cảng hàng không Masterise hoạt động trong 61 ngành nghề, trong đó lĩnh vực chính là cung cấp dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho vận tải hàng không. Doanh nghiệp đặt trụ sở tại phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh.

Sun Group: Song song phát triển hãng bay và sân bay

Tiếp đến là Sun Group, ngày 13/6/2025, Bộ Xây dựng đã cấp Giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không cho Công ty TNHH Mặt trời Phú Quốc, thương hiệu Sun PhuQuoc Airways (SPA) do tập đoàn đầu tư và phát triển, với tổng vốn 2.500 tỷ đồng.

Theo kế hoạch, đến cuối năm 2026 hãng sẽ khai thác 25 tàu bay và hướng tới 30 - 35 tàu bay vào năm 2027. Trong giai đoạn đầu, SPA khai thác các đường bay: Phú Quốc – TP.HCM, Phú Quốc – Hà Nội, Phú Quốc – Đà Nẵng, Hà Nội – TP.HCM và TP.HCM – Đà Nẵng. Từ tháng 12/2025, hãng mở thêm các đường bay Hà Nội – Đà Nẵng và Cam Ranh – Phú Quốc.

Ngày 15/1/2026, SPA cho biết đã sẵn sàng khai thác đường bay quốc tế Phú Quốc – Đài Bắc từ ngày 29/3, đánh dấu bước mở rộng đầu tiên ra thị trường quốc tế. Trong năm 2026, hãng dự kiến mở thêm các đường bay kết nối Phú Quốc với Busan, Singapore, Bangkok, Hong Kong; từ quý III/2026 mở tiếp các chặng đến Mumbai, New Delhi và Cao Hùng.

Cùng trong hệ sinh thái Sun Group, cuối tháng 12 năm ngoái, Công ty TNHH Cảng hàng không Mặt Trời Phan Thiết cũng được thành lập, trụ sở đặt tại khu đô thị biển Phan Thiết, phường Phú Thủy, tỉnh Lâm Đồng.

Doanh nghiệp ra đời gần thời điểm UBND tỉnh Lâm Đồng chấp thuận chủ trương đầu tư hạng mục hàng không dân dụng dự án Cảng hàng không Phan Thiết (giữa tháng 12/2025).

Ngành nghề chính của doanh nghiệp là xây dựng cảng hàng không, xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng theo các hình thức BT, BOT và BOO. Vốn điều lệ ở mức 600 tỷ đồng, trong đó CTCP Cảng hàng không Mặt Trời (SAC) nắm 55% vốn và giữ quyền chi phối. Hai cổ đông cá nhân là ông Trần Văn Hải (15%) và ông Trịnh Quang Minh (30%), đồng thời ông Minh là Tổng Giám đốc kiêm người đại diện pháp luật.

Công ty Cổ phần Cảng hàng không Mặt Trời (SAC) được thành lập vào ngày 6/6/2025 với vốn điều lệ 4.500 tỷ đồng, do tập đoàn Sun Group và các thành viên trong hệ sinh thái sáng lập. Đây cũng chính là đơn vị đang vận hành Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc – sân bay do Sun Group đầu tư mở rộng.

Crystal Bay Airlines: Hãng hàng không của đại gia Đông Âu kín tiếng

Một tân binh khác là Công ty Cổ phần Crystal Bay Airlines, doanh nghiệp gắn với "đại gia" du lịch, bất động sản nghỉ dưỡng khá kín tiếng. Theo Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Crystal Bay Airlines được thành lập đầu tháng 11/2025, trụ sở tại phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, đăng ký hoạt động trong 51 ngành nghề, trong đó vận tải hành khách hàng không là lĩnh vực chính.

Vốn điều lệ của doanh nghiệp là 300 tỷ đồng. Cơ cấu cổ đông gồm: CTCP Tập đoàn Du lịch Crystal Bay góp 282 tỷ đồng (94%); ông Nguyễn Đức Chi – Chủ tịch HĐQT góp 15 tỷ đồng (5%); ông Bùi Tường Chi – Tổng Giám đốc góp 3 tỷ đồng (1%).

Về người đứng đầu doanh nghiệp, ông Nguyễn Đức Chi (sinh năm 1969) là doanh nhân từng học tập và kinh doanh nhiều năm tại Đông Âu, được biết đến là một "đại gia" trong nhóm doanh nhân Việt xuất thân từ khu vực này nhưng ít xuất hiện trước truyền thông. Hiện ông giữ vai trò Chủ tịch Tập đoàn Crystal Bay – doanh nghiệp thành lập năm 2016, hoạt động trong lĩnh vực lữ hành, khách sạn, khu nghỉ dưỡng, đầu tư bất động sản du lịch, giải trí, với vốn điều lệ gần 2.660 tỷ đồng.

Trước khi chính thức lập hãng bay riêng, từ năm 2022, Crystal Bay đã từng bước tham gia mảng vận tải hàng không phục vụ du lịch thông qua khai thác các đường bay charter quốc tế đưa khách tới Việt Nam, tập trung vào các điểm đến như Cam Ranh và Phú Quốc. Các chuyến bay chủ yếu do Vietjet Air và Bamboo Airways khai thác, kết nối Việt Nam với Kazakhstan, Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan, Mông Cổ, Uzbekistan.

Đến năm 2023, Crystal Bay tiếp tục mở rộng mảng dịch vụ hàng không – du lịch khi thành lập Công ty TNHH Crystal Bay Tour, định hướng phát triển phần mềm bán vé máy bay, tour du lịch và các sản phẩm dịch vụ liên quan.

Hàng không – mảnh ghép chiến lược trong hệ sinh thái du lịch, bất động sản

Điểm chung của các doanh nghiệp trên là đều xuất phát từ lĩnh vực du lịch, nghỉ dưỡng và bất động sản. Việc tham gia hàng không không đơn thuần là mở rộng ngành nghề, mà là bước đi chiến lược nhằm khép kín chuỗi giá trị từ hạ tầng, vận chuyển đến lưu trú và trải nghiệm.

Đơn cử như Crystal Bay hiện sở hữu hàng loạt khu nghỉ dưỡng quy mô lớn tại Ninh Thuận, Khánh Hòa như Ninh Chữ Sailing Bay, Mũi Dinh Ecopark, SunBay Park & Resort Phan Ranh, Cam Ranh Riviera Spa & Resort, Cap Padaran Mũi Dinh. Còn Sun Group đã đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng vào các tổ hợp du lịch – nghỉ dưỡng – vui chơi tại Phú Quốc, Hạ Long, Đà Nẵng, Sa Pa,...

Nếu được cấp phép và triển khai đúng lộ trình, các hãng bay mới có thể góp phần mở rộng mạng lưới đường bay, giảm áp lực lên các hãng hiện hữu và thúc đẩy sự phát triển của các điểm đến mới ngoài các trung tâm truyền thống.

Tuy nhiên, cuộc đua này cũng sẽ khốc liệt hơn bao giờ hết. Ngành hàng không Việt Nam vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí nhiên liệu, tỷ giá, chi phí thuê tàu bay và tình trạng quá tải hạ tầng tại các sân bay lớn như Tân Sơn Nhất, Nội Bài. Trong khi đó, một số hãng bay hiện hữu vẫn đang trong quá trình tái cấu trúc tài chính sau giai đoạn thua lỗ kéo dài.

Theo quy định hiện hành, mức vốn tối thiểu (bao gồm vốn chủ sở hữu và vốn vay) để thành lập và duy trì doanh nghiệp kinh doanh hàng không chung là 100 tỷ đồng; khai thác đến 10 tàu bay là 300 tỷ đồng; khai thác trên 30 tàu bay là 700 tỷ đồng. Thế nhưng trên thực tế, con số cần thiết thường cao hơn đáng kể.

Cùng với đó, ngành hàng không vốn nổi tiếng là lĩnh vực có biên lợi nhuận thấp và biến động cao. Trên thế giới, tỷ suất lợi nhuận ròng bình quân của các hãng hàng không chỉ dao động quanh mức 2 – 5% trong giai đoạn thuận lợi và dễ rơi về mức âm khi thị trường biến động.

Vì vậy, việc tham gia thị trường hiện nay không đồng nghĩa với việc nhanh chóng tạo ra lợi nhuận. Ngược lại, các hãng mới phải chấp nhận chiến lược "đốt tiền" trong nhiều năm đầu để xây dựng thị phần, thương hiệu và mạng lưới đường bay.

Điểm khác biệt của Crystal Bay Airlines hay Sun PhuQuoc Airways so với các hãng thuần vận tải là sự hậu thuẫn từ hệ sinh thái du lịch – bất động sản.

Thay vì tối ưu hóa lợi nhuận trực tiếp từ vé máy bay, các hãng này có thể chấp nhận biên lợi nhuận thấp, thậm chí hòa vốn ở mảng vận chuyển, để đổi lấy lợi ích gián tiếp: Tăng tỷ lệ lấp phòng tại khách sạn, gia tăng giá trị bất động sản nghỉ dưỡng, mở rộng dòng khách quốc tế đến các điểm đến do chính họ đầu tư.

Ví dụ, một đường bay charter đưa khách Nga hoặc Đông Âu đến Phú Quốc, Khánh Hoà hay Bình Thuận không chỉ mang lại doanh thu vé, mà còn giúp tiêu thụ hàng nghìn phòng khách sạn mỗi tháng, kéo theo doanh thu từ lưu trú, ẩm thực, vui chơi giải trí và các dịch vụ du lịch khác.

Về bản chất, hàng không trong mô hình này đóng vai trò chiến lược, hỗ trợ tối đa cho các mảng kinh doanh cốt lõi khác, thay vì là một trung tâm lợi nhuận độc lập.