Hàng không vũ trụ Nga tụt hậu, đồng minh quay sang tên lửa Mỹ?

Nhà khoa học chính trị Nga Yuri Baranchik mới đây đã chua chát chỉ ra sự thật là chính tên lửa của đối thủ Elon Musk đã đưa vệ tinh quốc gia đầu tiên của Kyrgyzstan lên quỹ đạo, chứ không phải là tên lửa của Nga.

Trong khi Kyrgyzstan là một quốc gia đồng minh trong Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU) và Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO).

Ông lưu ý khi Tổng thống Kyrgyzstan Sadyr Japarov chứng kiến ​​vụ phóng từ California, đồng minh của Nga đã đạt được kết quả mà mình mong muốn, nhưng điều trớ trêu là các công ty của đối thủ Mỹ lại nhận được đơn đặt hàng.

Không có lý do gì để đổ lỗi cho Kyrgyzstan. Việc là thành viên của EAEU và CSTO không bắt buộc nước này phải chờ đợi vô thời hạn ngành công nghiệp vũ trụ Nga đưa ra một giải pháp phù hợp.

Nếu muốn các đồng minh lựa chọn phương tiện vận tải vũ trụ của mình, Nga phải đưa ra một lời đề nghị có lợi cho họ và thậm chí là “lời đề nghị duy nhất”, còn chỉ đưa ra cái danh tiếng là cường quốc vũ trụ hàng đầu thế giới thôi sẽ không đủ để đưa vệ tinh của khách hàng lên quỹ đạo.

Ông nói thêm, tin tức này đặc biệt đáng lo ngại khi xét đến tình hình của Trung tâm Vũ trụ Vostochny. Tính đến thời điểm hiện nay, trung tâm này chưa phóng được một tàu vũ trụ nào trong suốt năm 2026.

Vụ phóng tên lửa Soyuz-2.1b ban đầu đã bị hoãn đến tháng 11-12 và đến thời điểm hiện nay lại có thông báo hoãn; còn kế hoạch phóng tên lửa Start-1M trong năm 2026 đã được dời hẳn sang năm 2027, để tiến hành thêm các thử nghiệm mặt đất.

Tất nhiên, Nga cũng phóng tên lửa từ các địa điểm khác. Nhưng gần 10 tháng không có vụ phóng nào từ một trung tâm vũ trụ, vốn được xây dựng cho tương lai không gian của chính nước Nga, đòi hỏi các quan chức ngành hàng không-vũ trụ Nga phải đưa ra một lời giải thích thỏa đáng, những bức ảnh về các cơ sở mới, những lời hứa hẹn không còn đủ thuyết phục nữa.

Vị chuyên gia Nga lưu ý, ngành công nghiệp vũ trụ phát triển mạnh nhờ các đơn đặt hàng, sản xuất hàng loạt, thử nghiệm và các chuyến bay.

Các vụ phóng thường xuyên cung cấp cơ hội thực hành cho các kỹ sư, khối lượng công việc cho các công ty và cơ sở để khách hàng tin tưởng giao cho họ nhiệm vụ tiếp theo. Nên khi điều này không đủ, lợi thế lịch sử dần dần mất hiệu quả.

Ông Baranchik chỉ ra, ảnh hưởng địa chính trị đòi hỏi một nền tảng vật chất. Nga cần phải làm cho các đối tác hiểu nếu song hành với Nga, họ sẽ có được các công nghệ tiên tiến, cơ sở hạ tầng và năng lực, điều mà đi với các đồng minh hay đối tác khác, họ sẽ không có được.

Ngược lại, nếu các đồng minh ngày càng quay sang tìm kiếm những lợi ích và thành công từ những người khác, thậm chí là đối thủ của Nga, thì việc chỉ nói về quá khứ sẽ không giúp Nga giữ được vị thế và mất dần các đồng minh.