Không phải Gia Cát Lượng, 3 đại mưu sĩ này đã sớm nhìn thấu đại thế thiên hạ

Dưới ảnh hưởng sâu rộng của tác phẩm văn học “ Tam quốc diễn nghĩa ”, hình tượng Gia Cát Lượng đã trở thành biểu tượng tuyệt đối về trí tuệ thời Tam quốc. Tuy nhiên, khi đối chiếu với các ghi chép chính sử trong “Tam quốc chí” của Trần Thọ, bức tranh mưu lược thời kỳ này phong phú hơn rất nhiều.

Dựa vào chính sử, có thể thấy ự xuất hiện của ba nhà chiến lược kiệt xuất là Pháp Chính, Giả Hủ và Lỗ Túc đã trực tiếp định hình nên thế chân vạc Thục - Ngụy - Ngô bằng những đóng góp mang tính bước ngoặt.

Pháp Chính - quân sư thực chiến giúp Lưu Bị xưng vương

Trong giai đoạn đầu thành lập chính quyền Thục Hán, Pháp Chính (176-220) đóng vai trò kiến trúc sư trưởng cho các chiến dịch quân sự quan trọng nhất của Lưu Bị. Vốn không được trọng dụng dưới thời Lưu Chương tại Ích Châu, Pháp Chính đã chủ động chuyển sang phò tá Lưu Bị và trực tiếp vạch ra kế hoạch chiếm đóng Tứ Xuyên, tạo dựng căn bản địa lý cho nhà Thục.

Đỉnh cao sự nghiệp của Pháp Chính thể hiện trong chiến dịch Hán Trung (217-219). Ông đã phân tích chính xác điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của quân Ngụy, tham mưu cho Lưu Bị tập kích Định Quân Sơn, dẫn đến cái chết của Chinh Tây Tướng quân Hạ Hầu Uyên.

Chiến thắng này giúp Lưu Bị chính thức kiểm soát Hán Trung và xưng Hán Trung Vương; sự trông cậy đối với Pháp Chính cũng ngày càng sâu sắc. Pháp Chính trở thành một trong những mưu sĩ quan trọng nhất thời kỳ đầu của Thục Hán.

Sự ra đi đột ngột của Pháp Chính do bệnh tật ở tuổi 45 vào năm 220 đã để lại khoảng trống chiến lược không thể bù đắp. Nhiều nhà phân tích lịch sử nhận định, nếu Pháp Chính còn sống, ông có thể đã ngăn cản hoặc điều chỉnh chiến lược của Lưu Bị trong trận Di Lăng đẫm máu năm 222, qua đó đảo ngược đà suy thoái của Thục Hán.

Giả Hủ - bậc thầy thao túng nhân tâm và nghệ thuật sinh tồn

Nếu Pháp Chính giỏi về mưu lược trận mạc, Giả Hủ (147-223) lại là nhà chiến lược tâm lý và là bậc thầy về sinh tồn chính trị. Sự tồn tại của Giả Hủ trong “Tam quốc diễn nghĩa” không tính là quá cao, nhưng biểu hiện trong chính sử lại vô cùng sáng chói.

Ông lần lượt phục vụ cho bộ thuộc cũ của Đổng Trác, Trương Tú, cuối cùng đầu nhập Tào Tháo, cả đời nhiều lần đưa ra các chiến lược quan trọng vào thời khắc mấu chốt.

Giả Hủ từng hiến kế giúp Trương Tú đánh bại Tào Tháo . Sau này khi Tào Tháo giao chiến với Mã Siêu, Hàn Tọai, Giả Hủ lại lợi dụng sự nghi kỵ giữa hai người để đưa ra kế ly gián, giúp Tào Tháo bình định Quan Trung. Qua từng quyết sách mấu chốt, có thể thấy Giả Hủ không chỉ giỏi đưa ra kỳ mưu mà càng giỏi quan sát sâu sắc, nhân tính và sự thay đổi của cục diện.

Điều càng hiếm có hơn là Giả Hủ không chỉ hiểu đạo mưu sự, mà còn hiểu đạo tự bảo vệ bản thân. Nói cách khác, Giả Hủ sở hữu khả năng tự bảo vệ phi thường trong môi trường chính trị tàn khốc. Ông hiểu sâu sắc sự nguy hiểm của các cuộc đấu tranh quyền lực trong thời loạn, do đó luôn giữ mình kín tiếng, không bị cuốn vào các tranh chấp phe phái.

Trong cuộc khủng hoảng thừa kế của Tào Tháo, ông không đứng về phe nào mà chỉ nhẹ nhàng nhắc lại bài học thất bại do phế trưởng lập thứ của Viên Thiệu, Lưu Biểu, gián tiếp giúp Tào Phi củng cố vị trí Thái tử. Giả Hủ bình an trải qua các đời vua và hưởng thọ 77 tuổi.

Lỗ Túc sớm nhìn ra thế “tam phân thiên hạ”

Nhắc đến mưu sỹ Đông Ngô, nhiều người nghĩ đầu tiên đến Chu Du, Lữ Mông, Lục Tốn, nhưng Lỗ Túc (172-217) mới là người sở hữu tầm nhìn chiến lược cực cao. Ông đóng vai trò là nhà chiến lược vĩ mô hàng đầu, người đầu tiên vạch ra con đường phát triển cho Tôn Quyền.

Ngay từ khi thế lực Tôn Quyền chưa lớn mạnh, Lỗ Túc đã phân tích hình thế thiên hạ cho chủ công, nói rằng Tào Tháo đang mạnh mẽ và khó lòng tiêu diệt nhanh chóng; Giang Đông có thể dựa vào điều kiện bản thân để đứng vững chân, rồi đợi sự thay đổi của cục diện thiên hạ. Tư duy này rất gần gũi với cục diện Tam quốc hình thành sau này.

Khi Tào Tháo tiến xuống phía Nam, cục diện Kinh Châu biến đổi dữ dội, Lỗ Túc càng kiên quyết chủ trương liên kết với Lưu Bị chống Tào. Trước trận Xích Bích, ông cùng Chu Du ủng hộ chủ chiến, cuối cùng thúc đẩy liên quân Tôn - Lưu quyết chiến với quân Ngụy, cũng giúp Đông Ngô bảo vệ thành công cơ đồ Giang Đông.

Từ đó về sau, Lỗ Túc vẫn dốc sức duy trì liên minh Tôn - Lưu, cố gắng tránh cho hai bên rơi vào xung đột toàn diện quá sớm.

Đáng tiếc Lỗ Túc cũng mất sớm khi tài năng đang độ, chỉ mới 46 tuổi đã qua đời vì bệnh. So với chiến công chói lọi của Chu Du trong trận Xích Bích, Lỗ Túc giống như một nhà chính trị hướng tầm mắt vào cục diện lâu dài hơn, cũng vì thế dễ bị che khuất bởi những tình tiết hấp dẫn của “Tam quốc diễn nghĩa”.

Pháp Chính giỏi về mưu lược quân sự, Giả Hủ giỏi về quan sát lòng người và sự thay đổi quyền thế, Lỗ Túc thì sở hữu tầm nhìn chiến lược lâu dài. Năng lực của ba người không giống nhau nhưng đều có một điểm chung là có thể nhìn ra hướng đi khả năng trong tương lai khi cục diện chưa rõ ràng.

Pháp Chính mất năm 45 tuổi, Lỗ Túc mất năm 46 tuổi, để lại những khoảng trống chiến lược lớn cho các tập đoàn phong kiến.

Nếu chỉ thông qua “Tam quốc diễn nghĩa” để nhận biết các mưu sĩ Tam quốc thì rất dễ coi Gia Cát Lượng là đại diện trí tuệ duy nhất; nhưng nếu quay trở lại chính sử, điểm thực sự đặc sắc của Tam quốc chính là việc các trận doanh khác nhau đều có những mưu sĩ sở hữu tầm nhìn độc đáo. Họ chưa chắc đã nhà nhà đều biết như Gia Cát Lượng, nhưng cũng thực sự đã ảnh hưởng đến cục diện thiên hạ vào những thời khắc mấu chốt.