Một thế lực đang mua đều đặn 1.000 tấn vàng/năm bỗng ồ ạt bán ra - chuyện gì đang xảy ra?

Vàng giảm giá cũng là lúc thị trường xuất hiện một sự thay đổi hiếm hoi: sau nhiều năm tích lũy không ngừng, một số ngân hàng trung ương hiện đang bán vàng thỏi khi áp lực từ cuộc chiến tranh Iran buộc họ phải tranh giành tiền mặt.

Giá vàng giao ngay, hiện đang giao dịch ở mức khoảng 4.838 đô la mỗi ounce, đã giảm khoảng 10% so với mức đỉnh cuối tháng 1, rơi vào vùng điều chỉnh ngay cả khi rủi ro địa chính trị gia tăng.

"Chốt lãi" để giải quyết khó khăn trước mắt

Động thái này đánh dấu một sự đảo ngược rõ rệt so với đợt tăng giá năm ngoái, khi việc mua vào của các ngân hàng trung ương đã giúp hỗ trợ giá bất chấp lãi suất tăng. "Đã có động thái bán ra đáng kể vàng của các ngân hàng trung ương", Nicky Shiels, người đứng đầu chiến lược kim loại tại MKS Pamp, nói với CNBC.

Tuy nhiên, đây là hành động có thể lý giải được. Giá dầu tăng cao đang gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu, trong khi sự biến động tiền tệ đang buộc một số ngân hàng trung ương phải can thiệp tích cực hơn vào thị trường ngoại hối, các nhà quan sát thị trường cho biết.

Nhu cầu chi tiêu cũng là một vấn đề cấp bách đối với các ngân hàng trung ương. "Nhiều ngân hàng đã nắm giữ một khoản lợi nhuận khổng lồ với giá vàng khoảng 5.000 đô la một ounce", Shiels nói. Một số ngân hàng trung ương hiện đang sử dụng dự trữ vàng để "chi trả cho chi phí năng lượng và quốc phòng gia tăng hoặc để bảo vệ các đồng tiền đang suy yếu", Shiels cho biết.

Ai đang đi đầu trong trào lưu bán vàng?

Các ngân hàng trung ương của các thị trường mới nổi dường như đang đi đầu trong sự chuyển đổi này. Đồng đô la Mỹ mạnh hơn và chi phí vay cao hơn đang gia tăng áp lực lên các đồng tiền, làm tăng nhu cầu can thiệp. "Đối với vàng, sự suy yếu của đồng tiền các thị trường mới nổi đã khiến một số ngân hàng trung ương bán vàng để ổn định tiền tệ", Steve Brice, giám đốc đầu tư tại Standard Chartered, cho biết.

Dữ liệu của BullionVault Adrian Ash Concrete về việc bán vàng của ngân hàng trung ương thường chậm trễ hoặc được giữ kín, nhưng các dấu hiệu đã bắt đầu xuất hiện.

Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia bán vàng đáng chú ý nhất trong năm nay. Theo một báo cáo được Metals Focus công bố hôm thứ Năm tuần trước, lượng vàng dự trữ chính thức của nước này đã giảm 131 tấn trong tháng 3 thông qua các giao dịch hoán đổi và bán trực tiếp khi chính quyền tìm cách ổn định đồng lira. Đồng lira Thổ Nhĩ Kỳ đã tiếp tục suy yếu, phá vỡ các kỷ lục mới kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu, giảm khoảng 1,7% so với đồng đô la Mỹ kể từkhi xung đột nổ ra. Các mô hình tương tự cũng được nhìn thấy ở những nơi khác.

Nga đã giảm lượng vàng dự trữ trong những tháng gần đây, có thể để giúp tài trợ cho thâm hụt ngân sách, trong khi Ghana cũng đã bán dự trữ để tăng thanh khoản ngoại tệ, theo dữ liệu từ Metals Focus. Thống đốc ngân hàng trung ương Ba Lan cũng đã xem xét việc bán một phần dự trữ vàng để tài trợ cho chi tiêu quốc phòng. Quốc gia Trung Âu này là ngân hàng trung ương mua vàng nhiều nhất trong năm 2024 và 2025.

Thị trường sẽ thay đổi thế nào?

Sự thay đổi này rất quan trọng bởi vì các ngân hàng trung ương là một trong những trụ cột mạnh nhất của thị trường vàng trong những năm gần đây. Việc mua vào ổn định của họ đã giúp bù đắp dòng vốn chảy ra từ các nhà đầu tư phương Tây và hỗ trợ sự tăng vọt của vàng lên mức cao kỷ lục. Giờ đây, cả hai động lực đó dường như đang đảo chiều cùng một lúc.

Các ngân hàng trung ương là một thế lực thống trị trên thị trường vàng trong những năm gần đây, mua hơn 1.000 tấn mỗi năm từ năm 2022 - đánh dấu mức cầu vàng hàng năm cao nhất từ trước đến nay của các ngân hàng trung ương - đến năm 2024, theo Hội đồng Vàng Thế giới.

Năm 2025, lượng mua của các ngân hàng trung ương giảm xuống còn 863 tấn khi những người tham gia thị trường phải đối mặt với sự biến động giá cao kỷ lục. "Quan điểm của chúng tôi về sự sụt giảm này là do một số ngân hàng trung ương có thể đang bán vàng để bảo vệ đồng tiền của họ và/hoặc để tài trợ cho việc mua năng lượng," Natixis cho biết trong một bản ghi chú, chỉ ra giá dầu tăng và đồng đô la Mỹ mạnh hơn là những yếu tố gây căng thẳng chính.

Trong khi các thị trường mới nổi dường như đang thúc đẩy các đợt bán ra gần đây, các chủ sở hữu dự trữ lớn như Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và Ngân hàng Trung ương Đức vẫn khá kín đáo về hoạt động vàng của họ, cho thấy sự hạn chế trong việc nắm bắt dòng chảy từ khu vực chính phủ.

Sự kết hợp giữa việc các nhà đầu tư cá nhân rút khỏi vị thế vàng của họ và một số ngân hàng trung ương chuyển sang bán ròng là một trong những lý do chính đằng sau sự sụt giảm gần đây, Natixis nói thêm. Natixis cũng chỉ ra lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng là một động lực khác của dòng chảy ra, với lợi suất cao hơn trên các tài sản thu nhập cốđịnh làm giảm sức hấp dẫn của vàng thỏi không sinh lời.

Tương tự, Adrian Ash, giám đốc nghiên cứu tại BullionVault, cho biết logic rất đơn giản: vàng được mua như một hình thức bảo hiểm trước một cuộc khủng hoảng có thể trở thành nguồn tài trợ một khi cuộc khủng hoảng xảy ra. "Bạn đã mua vàng trong trường hợp khủng hoảng. Giờ thì khủng hoảng đã xảy ra rồi," ông nói. "Sự gia tăng giá dầu khí, cũng như đồng đô la Mỹ và chi phí vay mượn trên toàn thế giới, sẽ khiến nhiều ngân hàng trung ương cần tăng dự trữ ngoại hối… và có khả năng phải bảo vệ đồng tiền của mình," ông Ash cho biết.

Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành cảnh báo rằng những động thái này thường mang tính chiến thuật hơn là cấu trúc. Thứ nhất, việc bán vàng làm nổi bật vai trò của vàng như một tài sản dự trữ trong thời kỳ khủng hoảng, ông Shaokai Fan, người đứng đầu toàn cầu về ngân hàng trung ương tại Hội đồng Vàng Thế giới, cho biết.

"Điều này thực sự nhấn mạnh lý do tại sao các ngân hàng trung ương nắm giữ vàng… vì nó là một tài sản có tính thanh khoản cao.