Nga bất ngờ quốc hữu hoá tài sản của 2 tập đoàn lớn châu Âu, riêng một doanh nghiệp có giá trị đến 2 tỷ USD

Ngày 17/9, Tổng thống Nga Vladimir Putin ký sắc lệnh đưa tài sản của một loạt công ty quốc tế vào diện quản lý tạm thời. Ngoài Nestlé và Auchan, danh sách còn có Bati Logistics, FM Logistics và Le Monlid LLC.

Theo sắc lệnh, các tài sản này được chuyển cho công ty cổ phần L.E.V. Management của Nga quản lý. Ước tính, tài sản hoạt động của Nestlé tại Nga khoảng 160-170 tỷ rúp (2 tỷ USD).

Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Moscow và châu Âu tiếp tục gia tăng. Kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022, Nga từng bước siết quyền kiểm soát đối với tài sản thuộc sở hữu của doanh nghiệp đến từ những quốc gia mà Moskva xếp vào nhóm "không thân thiện".

Năm 2023, ông Putin ký sắc lệnh cho phép chính phủ đưa những tài sản như vậy vào diện quản lý tạm thời. Cơ chế này trước đây đã được áp dụng với các công ty con tại Nga của những tập đoàn lớn như Danone của Pháp và Carlsberg của Đan Mạch.

Trường hợp Nestlé và Auchan nhận được nhiều sự chú ý bởi cả 2 đều không rút hoàn toàn khỏi thị trường Nga sau tháng 2/2022.

Nestlé tiếp tục duy trì văn phòng và nhà máy tại nước này, nhưng thu hẹp quy mô hoạt động đáng kể. Tập đoàn Thụy Sĩ đã dừng bán một số thương hiệu lớn, trong đó có KitKat, ngừng quảng cáo và đầu tư vốn mới.

Nestlé giải thích việc tiếp tục hiện diện tại Nga xuất phát từ vai trò của một nhà sản xuất thực phẩm, cung cấp những mặt hàng thiết yếu cho người dân.

Auchan cũng lựa chọn ở lại. Chuỗi bán lẻ Pháp đưa công ty con tại Nga sang mô hình quản lý địa phương từ năm 2023, đồng thời cho rằng hoạt động siêu thị là một dịch vụ dân sự thiết yếu.

Tuy nhiên, việc không rời thị trường Nga lại không giúp hai doanh nghiệp này tránh khỏi cơ chế quản lý tài sản mới của Moscow.

Trước khi sắc lệnh được công bố, báo Kommersant cho biết một công ty Nga mang tên KS Logistika đã đề nghị Tổng thống Putin đưa tài sản của Nestlé vào diện quản lý tạm thời. Đề nghị được cho là liên quan đến 5 pháp nhân thuộc Nestlé tại Nga và về lý thuyết có thể dẫn tới thay đổi quyền sở hữu.

Nguồn tin của Kommersant cho rằng một trong những nguyên nhân là Nestlé không muốn mở rộng năng lực sản xuất tại Nga và dừng xuất khẩu hàng hóa sản xuất tại các nhà máy trong nước.

Điều đáng chú ý là KS Logistika chỉ ghi nhận doanh thu 1,6 triệu rúp (18.735 USD) trong năm 2025. Công ty này được cho là đại diện cho lợi ích của một bên thứ 3 song danh tính cụ thể không được tiết lộ.

Nestlé trước đó cho biết chưa nhận được liên hệ từ giới chức Nga về đề nghị trên và khẳng định các văn phòng, nhà máy của hãng vẫn hoạt động, tuân thủ các yêu cầu pháp lý.

Động thái mới tiếp tục cho thấy môi trường ngày càng khó đoán định đối với những tập đoàn phương Tây vẫn duy trì hoạt động tại Nga.

Sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát, hàng trăm công ty nước ngoài đã bán tài sản hoặc rút khỏi Nga. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực thực phẩm, bán lẻ và hàng tiêu dùng vẫn ở lại, một phần vì cho rằng sản phẩm của họ phục vụ nhu cầu thiết yếu.

Trong khi đó, Moscow liên tục tăng quyền kiểm soát đối với tài sản nước ngoài. "Quản lý tạm thời" về pháp lý không nhất thiết đồng nghĩa tài sản lập tức bị quốc hữu hóa. Song, chủ sở hữu nước ngoài có thể mất đáng kể quyền kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp, trong khi việc chuyển nhượng sau đó có khả năng dẫn tới thay đổi chủ sở hữu.

Theo Yahoo Finance