NHNN yêu cầu kiểm soát chặt các trường hợp áp dụng lãi suất thỏa thuận, lãi suất cộng thêm

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 cho biết, thời gian qua, đặc biệt từ quý IV/2025 đến nay, thị trường tiền tệ có những diễn biến không thuận lợi; thanh khoản có thời điểm khó khăn, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp, cũng như quá trình phục hồi và phát triển kinh tế.

Trước tình hình đó, NHNN Việt Nam và NHNN Khu vực 1 đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, góp phần giảm mặt bằng lãi suất, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đáng chú ý, tại Thông báo số 117/TB-NHNN về kết luận của Thống đốc NHNN tại cuộc họp ngày 9/4/2026, các tổ chức tín dụng được yêu cầu từ ngày 10/4/2026 giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên so với mức lãi suất của kỳ báo cáo ngày 20/3/2026 - 31/3/2026; đồng thời giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay.

Tuy nhiên, qua báo cáo của các chi nhánh ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cũng như qua công tác quản lý, thanh tra, giám sát, NHNN Khu vực 1 nhận thấy vẫn còn một số vấn đề cần lưu ý về việc huy động và lãi suất huy động trên địa bàn. Đồng thời quán triệt các chi nhánh ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trên địa bàn nghiêm túc thực hiện đầy đủ 10 nội dung. Đó là tiếp tục thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và thực chất các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc NHNN về giảm mặt bằng lãi suất huy động và cho vay; đặc biệt là yêu cầu tại Thông báo số 117/TB-NHNN, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn tín dụng với chi phí hợp lý.

Nghiêm túc thực hiện đầy đủ việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất theo đúng quy định; bảo đảm công khai, minh bạch và thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố, chính sách nội bộ và lãi suất thực tế áp dụng đối với khách hàng. Không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc áp dụng các cơ chế làm phát sinh mặt bằng lãi suất thực tế cao hơn mức công bố.

Đồng thời, nghiêm túc thực hiện các quy định của pháp luật về huy động ngoại tệ và cho vay cầm cố bằng ngoại tệ ; hạn chế việc lợi dụng hoặc lách các quy định về huy động ngoại tệ để thực hiện cho vay VND có bảo đảm bằng ngoại tệ, sau đó gửi lại VND tại chính ngân hàng để hưởng chênh lệch lãi suất.

Cùng với đó, rà soát các chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất, cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ và các hình thức ưu đãi khác áp dụng đối với hoạt động huy động vốn cũng như quá trình thực thi; bảo đảm các chính sách này phù hợp với chủ trương điều hành của NHNN, không làm gia tăng mặt bằng lãi suất huy động trên thị trường, không tạo cạnh tranh lãi suất thiếu lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.

Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản lý rủi ro đối với việc chấp hành các quy định của NHNN về lãi suất huy động; rà soát, kiểm soát chặt chẽ các trường hợp áp dụng lãi suất thỏa thuận, lãi suất cộng thêm theo các chương trình ưu đãi, bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật và các văn bản chỉ đạo của NHNN.

Bên cạnh đó, tăng cường kiểm soát rủi ro hoạt động, rủi ro đạo đức; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, các trường hợp áp dụng lãi suất không đúng quy định, không đúng thẩm quyền hoặc thiếu minh bạch. Không để xảy ra các hành vi gian lận, lợi dụng vị trí công tác hoặc sự tin tưởng của khách hàng để lừa đảo, chiếm đoạt tiền gửi dưới mọi hình thức, đặc biệt thông qua việc hứa hẹn mức lãi suất cao hơn lãi suất niêm yết để yêu cầu khách hàng ký trước giấy tờ, lừa đảo đăng nhập website để có mã lãi suất cao nhằm chiếm đoạt thông tin, tài sản của khách hàng. Trường hợp phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, phải kịp thời báo cáo và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.

Các chi nhánh ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài cũng cần kiểm soát chặt chẽ cơ cấu kỳ hạn huy động vốn và cấp tín dụng, đặc biệt đối với các khoản huy động và cho vay trung, dài hạn; bảo đảm cân đối hợp lý giữa kỳ hạn nguồn vốn và kỳ hạn sử dụng vốn, hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn.

Chủ động cân đối nguồn vốn và sử dụng vốn, bảo đảm thanh khoản và khả năng chi trả của tổ chức tín dụng; đồng thời tiết giảm chi phí hoạt động, chi phí vốn để tạo dư địa tiếp tục giảm lãi suất huy động và lãi suất cho vay, qua đó hỗ trợ khách hàng phục hồi, phát triển sản xuất kinh doanh. Tập trung tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng của nền kinh tế; kiểm soát chặt chẽ rủi ro, bảo đảm hoạt động an toàn, hiệu quả theo đúng chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc NHNN.

Các chi nhánh ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài triển khai đồng thời các giải pháp kiểm soát nợ quá hạn, thu hồi nợ nhóm 2 và nợ xấu; hạn chế tối đa tình trạng vốn bị ứ đọng trong các khoản nợ quá hạn. Đồng thời, tăng cường chất lượng công tác thẩm định, giải ngân, kiểm tra và giám sát việc sử dụng vốn vay; kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng, hạn chế tối đa nợ quá hạn phát sinh mới.