Phát hiện ‘kho báu’ trị giá hơn 1,6 triệu tỷ đồng nằm dưới khu đồi rộng gần 3,7 km², láng giềng Việt Nam lập tức tìm tới

Đồi Mrima được bao phủ bởi những tán rừng rậm ven bờ Ấn Độ Dương của Kenya, đang trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh giữa các tập đoàn khai khoáng Mỹ, Trung Quốc và Australia nhằm giành quyền khai thác một trong những mỏ đất hiếm và khoáng sản chiến lược lớn nhất châu Phi.

Bên dưới khu rừng, cánh đồng mía, chuối và sắn là trữ lượng lớn các khoáng sản quan trọng như đất hiếm, niobi, neodymium, yttrium và thorium. Đây là những nguyên liệu thiết yếu cho ngành quốc phòng, xe điện, năng lượng sạch và công nghệ cao.

Theo một đơn vị thăm dò, giá trị tài nguyên tại đây được ước tính khoảng 62 tỷ USD (1,62 triệu tỷ VNĐ), không tính đến chi phí khai thác và chế biến.

Sau nhiều tháng chờ đợi, Bộ Khai khoáng Kenya hôm 23/7 đã công bố danh sách rút gọn gồm 7 liên danh đủ điều kiện bước vào vòng cuối cùng để phát triển dự án.

Đồi thiêng trước nguy cơ bị khai thác

Đối với cộng đồng người Digo vốn đã sinh sống tại khu vực rộng gần 3,8 km² hàng trăm năm qua, Mrima không chỉ là nơi cư trú mà còn là “kaya” – khu rừng thiêng có ý nghĩa đặc biệt về văn hóa và tín ngưỡng.

“Cộng đồng phản đối vì họ lo mất sinh kế, lo quyền sở hữu đất và lo ngôi đền thiêng sẽ bị ảnh hưởng”, ông Jermaine Kashi, chuyên gia phát triển địa phương, cho biết.

“Chúng tôi chưa biết các công ty sẽ khai thác theo hình thức nào, đào lộ thiên hay khoan ngầm dưới lòng đất”, ông Ali Chirau Mwakwere, đại diện cộng đồng chia sẻ.

Dù vậy, nhiều người dân, gồm cả các nhóm sắc tộc khác đang canh tác trong khu vực, cho biết họ sẵn sàng xem xét việc khai thác nếu quyền lợi được đảm bảo.

Tuy nhiên, căng thẳng đang gia tăng khi nhiều chính trị gia và nhà đầu cơ bên ngoài tìm cách mua đất với giá rẻ nhằm hưởng lợi từ các khoản bồi thường trong tương lai.

Mỹ, Trung Quốc và Australia cạnh tranh quyết liệt

Bảy liên danh lọt vào vòng cuối đã vượt qua 13 ứng viên ban đầu và có thời hạn đến 1/10 để nộp hồ sơ kỹ thuật trước khi Kenya lựa chọn nhà đầu tư cuối cùng.

Cuộc đấu thầu thu hút sự quan tâm đặc biệt khi Trung Quốc đang tìm cách bảo vệ vị thế thống trị trên thị trường đất hiếm toàn cầu.

Hiện Trung Quốc kiểm soát khoảng 90% công suất chế biến đất hiếm của thế giới và đã liên tục siết xuất khẩu nhiều khoáng sản chiến lược kể từ năm 2023 trong bối cảnh cạnh tranh thương mại với Mỹ leo thang.

Trong số các ứng viên có Jinan Yuxiao, doanh nghiệp khai khoáng của Trung Quốc.

Australia cũng góp mặt với một liên danh có RareX & Iluka – doanh nghiệp đang xây dựng một trong số rất ít nhà máy chế biến đất hiếm ngoài Trung Quốc.

Phía Mỹ có nhiều liên danh lọt vào vòng cuối, trong đó ReElement dự kiến phát triển chuỗi cung ứng nam châm phục vụ ngành quốc phòng Mỹ cùng Vulcan Elements.

Trước câu hỏi về áp lực địa chính trị từ các cường quốc, ông Harry Kimtai, Thư ký thường trực Bộ Khai khoáng Kenya, chỉ nói ngắn gọn: “Chúng tôi sẽ chờ kết quả”.

Tham khảo: FT