Phát hiện Việt Nam có hầm đặc biệt dài 2.600m nằm sâu trong lòng núi, sở hữu loạt công nghệ hiện đại bậc nhất phục vụ công trình gần 4.000 tỷ đồng

Nằm trên Quốc lộ 1, hầm Cù Mông có chiều dài 2,6km, được đào xuyên qua dãy núi có địa chất phức tạp, áp dụng phương pháp đào hầm hiện đại của Áo. Đây cũng là hầm thứ ba dài nhất ở Việt Nam khi đi vào hoạt động.

Trước khi hầm đường bộ Cù Mông được đưa vào khai thác, các phương tiện lưu thông trên Quốc lộ 1 phải mất gần 30 phút để vượt qua cung đèo quanh co, dốc và tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn. Tuyến đường hầm xuyên núi dài 2,6km đã thay đổi đáng kể hành trình này: thời gian di chuyển qua toàn bộ đoạn hầm và đường dẫn hơn 6,6km được rút xuống còn khoảng 6 phút.

Ít người biết rằng, phía sau công trình nằm giữa hai tỉnh Bình Định và Phú Yên trước đây là quá trình thi công kéo dài hơn 3 năm, với nhiều thách thức về địa chất. Hầm Cù Mông được khởi công tháng 9/2015, có tổng chiều dài toàn tuyến 6,62km, trong đó phần hầm chính dài 2.600m, đường dẫn hai đầu dài hơn 4km và hai cây cầu có tổng chiều dài 36m.

Dự án có tổng mức đầu tư là 3.921 tỷ đồng, do Công ty cổ phần Đầu tư Đèo Cả làm chủ đầu tư theo hình thức BOT. Đây là một trong những công trình giao thông trọng điểm được hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2019.

Đào xuyên dãy núi có địa chất phức tạp

Điểm đáng chú ý trong quá trình xây dựng hầm Cù Mông là điều kiện địa chất tại khu vực này phức tạp hơn so với hầm Đèo Cả. Các tầng đá bị phong hóa mạnh, cường độ yếu, trong khi nhiều đới đứt gãy chạy dọc theo tim hầm.

Những yếu tố này khiến việc đào hầm không thể chỉ thực hiện theo một phương án cố định. Trong quá trình thi công, các kỹ sư phải liên tục theo dõi sự thay đổi của địa chất để lựa chọn kết cấu chống đỡ phù hợp, hạn chế nguy cơ mất ổn định vòm hầm.

Để xử lý bài toán này, công trình áp dụng phương pháp đào hầm NATM của Áo. Đây là phương pháp thi công dựa trên nguyên tắc tận dụng khả năng tự chịu lực của khối đá xung quanh, kết hợp các biện pháp gia cố như phun bê tông, lắp đặt neo và hệ thống chống đỡ phù hợp với điều kiện địa chất thực tế.

Thay vì sử dụng một kết cấu chống đỡ giống nhau cho toàn bộ tuyến hầm, đội ngũ thi công phải điều chỉnh giải pháp theo từng khu vực. Việc quan trắc và đánh giá địa chất được thực hiện liên tục nhằm kiểm soát biến dạng, bảo đảm an toàn trong quá trình đào và gia cố.

Gần 300 công nhân cùng máy móc, thiết bị được huy động làm việc liên tục trên công trường. Giai đoạn khó khăn nhất là đào thông hai đầu hầm, kéo dài khoảng 18 tháng. Nhờ kinh nghiệm tích lũy từ quá trình thi công hầm Đèo Cả, năng suất xây dựng được cải thiện đáng kể, tốc độ thi công đạt khoảng 12m đốt vỏ hầm mỗi ngày.

Đáng chú ý, khoảng 30% lượng đất đá đào lên được tận dụng để phục vụ sản xuất vật liệu làm vỏ hầm và nền đường. Cách làm này góp phần giảm lượng vật liệu phải vận chuyển ra ngoài, đồng thời tận dụng nguồn tài nguyên ngay tại công trường.

Công trình do người Việt trực tiếp thiết kế, thi công

Đáng chú ý, hầm Cù Mông là công trình được thực hiện bởi đội ngũ kỹ sư, công nhân Việt Nam, từng tham gia xây dựng hầm Đèo Cả và Cổ Mã. Các đơn vị trong nước trực tiếp đảm nhiệm quá trình đào, gia cố và hoàn thiện hầm, trong khi công tác tư vấn giám sát có sự tham gia của liên danh Apave (Pháp) - A2Z (Việt Nam) và các chuyên gia thuộc Trường Đại học Xây dựng.

Ngày 16/1/2018, hầm Cù Mông chính thức thông kỹ thuật sau hơn 20 tháng thi công. Đến ngày 21/1/2019, công trình được thông xe toàn tuyến, sớm hơn 2,5 tháng so với mốc tiến độ được phê duyệt.

Hầm gồm hai ống song song, cách nhau 30m, được thiết kế với tốc độ khai thác 80km/h. Trong giai đoạn đầu, một ống được sử dụng cho phương tiện lưu thông hai chiều, ống còn lại phục vụ cứu nạn. Cách tổ chức này giúp công trình có thể khai thác trước khi hoàn thiện toàn bộ quy mô theo quy hoạch.

Việc đưa hầm Cù Mông vào sử dụng không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn góp phần giảm nguy cơ tai nạn trên cung đèo vốn được xem là một trong những điểm giao thông nguy hiểm của Quốc lộ 1. Tuyến đường mới tạo thuận lợi hơn cho hoạt động vận tải hàng hóa, hành khách giữa khu vực duyên hải Nam Trung Bộ.