Quốc gia chủ chốt của BRICS có tuyên bố quan trọng về kế hoạch phi USD hoá

Phát biểu tại NDTV Defence Summit 2026 ở New Delhi, ông Alipov cho rằng BRICS trước hết là một nền tảng để các nền kinh tế mới nổi thảo luận, phối hợp quan điểm và tìm kiếm những giải pháp chung cho các vấn đề quốc tế.

Theo nhà ngoại giao Nga, BRICS có thể được xem là một lựa chọn bổ sung bên cạnh những diễn đàn toàn cầu như G20 và các cơ chế quốc tế hiện có. Tuy nhiên, ông bác bỏ cách mô tả khối này như một liên minh chống phương Tây.

“Không ai trong BRICS từng phát biểu theo hướng chống phương Tây hay thúc đẩy một chương trình nghị sự chống phương Tây”, ông nói.

Tranh luận quanh vai trò của USD là ví dụ rõ nhất, theo ông Alipov.

Đại sứ Nga cho rằng không thành viên nào phản đối việc tiếp tục sử dụng đồng tiền Mỹ. Điều BRICS hướng tới là xây dựng thêm những phương án thanh toán dựa trên tiền tệ quốc gia.

Ông nói rõ: “Không ai chống lại việc sử dụng đồng USD. Các nước BRICS ủng hộ việc có những lựa chọn thay thế thông qua sử dụng nội tệ”.

Lập trường này phần nào phản ánh cách BRICS đang tiếp cận vấn đề tiền tệ trong những năm gần đây.

Thay vì thúc đẩy nhanh một đồng tiền chung có thể cạnh tranh trực tiếp với USD, các thành viên tập trung nhiều hơn vào việc mở rộng thanh toán thương mại song phương bằng đồng nội tệ, kết nối hệ thống thanh toán và giảm chi phí chuyển đổi qua các đồng tiền trung gian.

Tại hội nghị thượng đỉnh BRICS ở New Delhi hồi giữa tháng 9, Ấn Độ cũng khẳng định hiện không có đề xuất xây dựng một đồng tiền chung của khối.

New Delhi cho rằng thanh toán bằng nội tệ là một công cụ thực tế để giảm chi phí giao dịch, chứ không phải cơ chế nhằm thay thế hệ thống tài chính toàn cầu hiện tại.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa với một số thành viên BRICS chịu nhiều hạn chế tài chính quốc tế.

Nga đã thúc đẩy thanh toán bằng rúp và các đồng tiền đối tác mạnh hơn kể từ năm 2022, sau khi nhiều ngân hàng nước này bị hạn chế tiếp cận các hạ tầng tài chính phương Tây. Iran cũng có kinh nghiệm lâu năm trong việc tìm kiếm các kênh thanh toán thay thế do các lệnh trừng phạt.

Trong khi đó, những thành viên khác như Ấn Độ, Brazil hay Nam Phi thận trọng hơn với khái niệm “phi USD hóa”. Họ vẫn sử dụng đồng bạc xanh trong thương mại và tài chính quốc tế, song đồng thời muốn có thêm không gian để sử dụng tiền tệ quốc gia khi phù hợp. Điều này khiến chiến lược của BRICS mang tính đa dạng hóa hơn là thay thế hoàn toàn.

USD hiện vẫn là đồng tiền thống trị trong dự trữ ngoại hối, thanh toán quốc tế và các thị trường hàng hóa lớn. Việc thay thế vai trò này đòi hỏi không chỉ một đồng tiền đủ mạnh, mà còn cần thị trường tài chính sâu, khả năng chuyển đổi cao và mức độ tin cậy lớn từ nhà đầu tư toàn cầu.

BRICS hiện chưa có một đồng tiền nào đáp ứng đầy đủ những điều kiện đó trên quy mô toàn cầu. Tuy nhiên, việc tăng sử dụng nội tệ vẫn có thể giúp các thành viên giảm một số chi phí giao dịch và hạn chế rủi ro khi thanh toán quốc tế bị gián đoạn.

Ông Alipov cũng nhấn mạnh BRICS mang lại cho các nước đang phát triển một diễn đàn để có tiếng nói lớn hơn trong các vấn đề toàn cầu.

Theo ông, mục tiêu của khối là để các nền kinh tế mới nổi được tham gia nhiều hơn vào quá trình ra quyết định, thay vì đứng ngoài những cơ chế vốn được xây dựng từ nhiều thập kỷ trước.

Quan điểm này phù hợp với thông điệp mà BRICS liên tục đưa ra trong thời gian gần đây là thúc đẩy một trật tự quốc tế “cởi mở và bao trùm” hơn, đồng thời yêu cầu cải cách các tổ chức như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) để phản ánh tốt hơn sức nặng kinh tế ngày càng tăng của các nước đang phát triển.

Theo Tass