Ghế đặc khu trưởng Hong Kong vuột khỏi quỹ đạo Bắc Kinh

Chỉ còn một tháng nữa đặc khu Hong Kong sẽ bầu cử lãnh đạo. Áp lực đang đè nặng lên Bắc Kinh khi ứng cử viên triển vọng Đường Anh Niên được Trung Quốc ủng hộ đang dần bị dân chúng tẩy chay bởi những bê bối vi phạm luật xây dựng.

Mức độ phản kháng dâng cao của công chúng nhắm vào cuộc thay đổi lãnh đạo sắp tới ở Hong Kong đang nhấn mạnh rằng người dân cần nhiều hơn tinh thần trách nhiệm của quan chức, ngay tại thời điểm căng thẳng giữa đặc khu này và Trung Quốc gia tăng.

Dấu ấn Trung Quốc

Trong cuộc bầu cử diễn ra vào 25.3 tới, một uỷ ban bầu cử, gồm 1.200 đại biểu doanh nhân và giới chính trị được Bắc Kinh đỡ đầu, sẽ bỏ phiếu bầu ra đặc khu trưởng Hong Kong.

Rõ ràng rằng nhân vật thắng cử sẽ làm hài lòng Trung Quốc, nhưng chính quyền Hong Kong vẫn công bố rộng rãi lựa chọn của mình, một điều được xem là rất bất thường. Một số nhà phân tích cho rằng sự im lặng lúc này là cần thiết khi bảy triệu người dân Hong Kong đang không ngừng tức giận với việc phải chịu ảnh hưởng từ Trung Quốc.

"Ý kiến công chúng đóng một vai trò chủ chốt ở đây, vì nếu người chiến thắng cuối cùng không thuận lòng dân, nó sẽ làm suy yếu tính hợp pháp của chính quyền Hong Kong kế tiếp, mà chính Bắc Kinh sẽ là người chịu trách nhiệm chính trị", một phó giáo sư đại học ở Hong Kong nhận định.

Cả hai ứng cử viên Đường Anh Niên và đối thủ chính, cựu cố vấn chính quyền cấp cao Leung Chun-ying, từ lâu đều đã được Trung Quốc chuẩn bị chu đáo cho vị trí lãnh đạo Hong Kong. Các nhà phân tích cho rằng ai trong hai ông trở thành đặc khu trưởng cũng đều được Bắc Kinh chấp thuận.

Nhưng việc công chúng tấn công mạnh mẽ vào cuộc thăm dò tín nhiệm tuần rồi đã nhắc nhở hai chính trị gia hàng đầu Hong Kong phải cân nhắc lại việc tham gia đường đua chính trị, có khả năng phức tạp hoá kế hoạch của Trung Quốc tại đặc khu kinh tế này.

Trung Quốc đã hứa phổ thông đầu phiếu tại Hong Kong vào năm 2017 sau thời gian thương lượng chính trị với phe đối lập, và sự lựa chọn một ứng cử viên danh tiếng hơn có thể giúp thúc đẩy triển vọng cho vị lãnh đạo tái đắc cử sau khi chấm dứt nhiệm kỳ năm năm. Do đó, thăm dò dư luận là một phép thử quan trọng để xác định cách thức các chính trị gia điều hành khi nền dân chủ được thiết lập.

Rất nhiều người trong số 3,6 triệu cử tri Hong Kong vẫn còn lo ngại về việc chính phủ Trung Quốc tiến hành phổ thông đầu phiếu vào năm 2017. Nhà phân tích chính trị Willy Lam nhận định cuộc bầu cử năm 2017 có thể "chỉ đơn giản là cung cấp cho Bắc Kinh nhiều kênh hơn để phát huy quyền kiểm soát chặt chẽ lên Hong Kong một cách tinh tế hơn".

Bê bối quan chức Hong Kong

Trong nhiều tháng qua, cựu quan chức số hai ở Hong Kong Đường Anh Niên, người có quan hệ gần gũi với Chủ tịch Giang Trạch Dân, đã được Trung Quốc nhắm để thay thế vị trí của người tiền nhiệm Tăng Âm Quyền. Nhưng ông Đường đã bị tụt lại phía sau trong cuộc thăm dò dư luận mới nhất do Đại học Hong Kong khảo sát, với độ nổi tiếng chỉ dừng ở mức 21%, so với 49% của đối thủ Leung Chun Ying. Hồi tuần trước, khi sự cố xây dựng trái phép "cung điện ngầm" của ông Đường bị phát hiện và lời đổ lỗi cho vợ ngay sau đó đã khiến uy tín của ông tụt giảm thảm hại.

Ông Đường hôm thứ hai 20.2 xác nhận ý định sẽ trụ lại đường đua, bất chấp uy tín đang chạy số de. Tuy nhiên, hiệu trưởng trường Đại học Hong Kong Cheung Chor-yung đồng thời là một cựu quan chức cho rằng: "Người dân Hong Kong sẽ khó chấp nhận một lãnh đạo mất uy tín như ông Đường".

Cũng hôm thứ hai 20.2, chủ tịch danh dự của đảng Tự do, một trong những người ủng hộ lớn nhất của ông Đường phát biểu: các thành viên trong uỷ ban sẽ không bỏ phiếu cho ông Đường nếu danh tiếng của ông vẫn không khả quan. Trong khi đó, danh tiếng của đối thủ Leung Chun-ying lên đến gần 50%, dù ông này rất bảo thủ và đã có thời gian dài trung thành với Bắc Kinh. Phát ngôn viên của ông Leung nói hôm thứ hai rằng ông Leung sẽ tiếp tục thu thập sự ủng hộ của công chúng và uỷ ban bầu cử.

Theo Tuyết Hạnh

SGTT/WSJ