Tháng 5 Âm lịch năm nay có gì khác lạ?

Xét theo âm lịch, ngày mùng 1 tháng 5 tức ngày Canh Thân, thuộc tháng Giáp Ngọ, năm Bính Ngọ. Như vậy, người Việt chính thức bước vào tháng 5 âm lịch, còn gọi là tháng Giáp Ngọ.

Theo quan niệm dân gian ghi trong lịch vạn niên, ngày này thuộc loại “Thiên Đạo”. Đây không phải là ngày cát lành để tiến hành những việc quan trọng. Nhiều người tin rằng nếu xuất hành hay cầu tài trong ngày này dễ gặp bất lợi, thậm chí hao tốn mà kết quả không như mong muốn.

Về mặt tiết khí, ngày 15/6 nằm trong giai đoạn tiết Mang chủng, tiết thứ 9 trong hệ thống 24 tiết khí của năm. Tính đến hôm nay là ngày thứ 10 của tiết khí này. Mang chủng bắt đầu từ ngày 5/6 và sẽ kết thúc vào ngày 21/6, nhường chỗ cho tiết Hạ chí tiếp theo.

Nhìn chung, đây là thời điểm chuyển giao quan trọng theo cả lịch âm và chu kỳ tiết khí, vì vậy thường được nhiều người lưu ý khi sắp xếp công việc hoặc các kế hoạch trong cuộc sống.

Tháng 5 âm lịch: “Tháng Cửu Độc” trong quan niệm dân gian

“Cửu Độc” là cách gọi dân gian dành cho tháng 5 âm lịch, thời điểm bắt đầu cao điểm của mùa hè với nền nhiệt tăng cao, thời tiết oi bức. Theo quan niệm xưa, đây là giai đoạn mà sự cân bằng âm dương dễ bị xáo trộn, kéo theo nhiều yếu tố bất lợi cho cơ thể con người.

Người xưa tin rằng trong tháng này có 9 ngày mang tính “độc”, tức những ngày dễ ảnh hưởng đến nguyên khí, khiến con người mệt mỏi, dễ gặp điều không may. Trong đó, “cửu” nghĩa là chín, còn “độc” được hiểu là các tác nhân gây hại.

Theo dân gian, 9 ngày “độc” trong tháng 5 âm lịch được chia thành 3 giai đoạn:

Sơ độc: các ngày mùng 5, 6, 7 âm lịch;

Trung độc: các ngày 15, 16, 17 âm lịch;

Mạt độc: các ngày 25, 26, 27 âm lịch.

Đây là những thời điểm mà người xưa cho rằng phải đề cao việc phòng bệnh, giữ gìn sức khỏe và thanh lọc không gian sống.

Thực tế, những quan niệm này không hoàn toàn xuất phát từ kinh nghiệm thực tiễn. Vì tháng 5 âm lịch luôn rơi vào thời điểm giao mùa với nền nhiệt tăng cao, không khí oi bức và độ ẩm lớn. Điều kiện thời tiết này tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, côn trùng và các loài như rắn, rết, bọ cạp phát triển mạnh.

Trong xã hội nông nghiệp xưa, người dân chủ yếu làm việc ngoài trời nên dễ đối mặt với các vấn đề như say nắng, kiệt sức hay mắc bệnh do thời tiết. Bên cạnh đó, thực phẩm nhanh hỏng, nguồn nước dễ bị ảnh hưởng cũng làm gia tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và bệnh tật.

Chính những yếu tố tự nhiên này khiến người xưa nhận thấy cơ thể dễ suy nhược hơn vào thời điểm giữa năm, từ đó hình thành quan niệm cần cẩn trọng trong sinh hoạt, ăn uống và bảo vệ sức khỏe.

Tháng 5 âm lịch có những ngày gì đáng chú ý?

Nhắc đến tháng 5 âm lịch, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến Tết Đoan Ngọ vào mùng 5 tháng 5. Đây là một trong những dịp lễ truyền thống quan trọng, gắn liền với các phong tục đặc trưng như ăn rượu nếp, hoa quả mùa hè và thực hiện nghi thức “diệt sâu bọ”.

Tên gọi này xuất phát từ quan niệm dân gian cho rằng đây là thời điểm sâu bệnh, ký sinh và các tác nhân gây hại phát triển mạnh. Việc ăn các món có tính “nóng” hoặc lên men được tin là giúp thanh lọc cơ thể, hỗ trợ tiêu diệt những yếu tố bất lợi bên trong.

Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa cũng cho rằng, chính điều kiện khí hậu khắc nghiệt của giai đoạn này đã góp phần tạo nên các tập tục mang tính phòng bệnh và bảo vệ sức khỏe trong dân gian.

Năm nay, tháng 5 âm lịch bắt đầu từ ngày 15/6 dương lịch và kéo dài đến hết ngày 14/7, trong khoảng thời gian này có một số mốc đặc biệt. Trong đó, mốc 15/6 dương lịch là ngày truyền thống của Học viện Hậu cần (từ năm 1951). Đồng thời, ngày này 20 năm sau, Trung đoàn Pháo Phòng không 71 (tiền thân của Lữ đoàn 71, Quân đoàn 4 ngày nay) được thành lập nhằm đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Năm 2026 đánh dấu tròn 75 năm ngày truyền thống của Học viện này.

Ngoài ra, theo thông lệ quốc tế, ngày 15/6 còn được Liên Hiệp Quốc chọn là Ngày Thế giới phòng chống lạm dụng người cao tuổi. Mục đích của ngày này là nâng cao nhận thức về tình trạng bạo hành, bỏ bê hoặc xâm hại người cao tuổi trên toàn cầu.

(Tổng hợp)