Thuê mảnh đất 130m², ông bố 50 tuổi cải tạo căn nhà 70m² với 15 cửa sổ cho cả đại gia đình ở: Nhìn nhỏ nhưng ai đến cũng tưởng rộng 300m²

Ở tuổi ngoài 50, sau nhiều năm sống giữa Bắc Kinh đông đúc, Zhang Zheng bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến một kiểu nhà hoàn toàn khác: Không cần quá lớn, không nhất thiết nằm giữa trung tâm thành phố, nhưng phải có sân, có ánh sáng, có cây xanh và đủ thuận tiện để cha mẹ già có thể sống lâu dài.

Năm 2022, trong một lần đến khu vực Phòng Sơn ở ngoại ô Bắc Kinh, ông tìm thấy một khu đất rộng khoảng 130m². Zhang Zheng quyết định thuê khu đất này trong 20 năm với giá 200.000 nhân dân tệ, sau đó cùng người bạn là kiến trúc sư Cheng Yanchun bắt tay cải tạo. Ý tưởng ban đầu rất đơn giản: Một nửa diện tích dành cho nhà, nửa còn lại để làm sân. Thành quả cuối cùng là căn nhà chỉ khoảng 70m² nhưng có hơn 60m² sân vườn, được thiết kế như một nơi nghỉ ngơi lâu dài cho gia đình, đặc biệt là người cao tuổi.

Một nửa là nhà, một nửa là sân

Thay vì tận dụng tối đa khu đất để xây dựng như nhiều ngôi nhà đô thị, kiến trúc sư lựa chọn tỷ lệ gần 1:1 giữa diện tích nhà và sân. Căn nhà được bố trí theo dạng lõm, còn khu sân mang hình khối ngược lại, hai phần đan vào nhau giống những mảnh ghép Tetris. Cách bố trí này giúp gần như mọi không gian trong nhà đều có thể tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với sân vườn.

Quan điểm của kiến trúc sư rất rõ ràng: Ở thành phố, vì diện tích quá đắt đỏ nên người ta thường cố gắng quây kín từng mét vuông, thậm chí ban công nhỏ cũng muốn biến thành không gian sử dụng trong nhà. Nhưng khi đã lựa chọn sống ở ngoại ô, giá trị lớn nhất không còn nằm ở việc có thêm vài mét vuông phòng kín, mà là khả năng được bước ra sân, ngồi dưới nắng, đọc sách, uống trà hay tự tay trồng vài luống rau.

Chính vì vậy, hơn 60m² sân không bị xem là "phần đất thừa", mà trở thành phần quan trọng nhất của căn nhà.

Căn nhà 70m² nhưng khách đến chơi tưởng rộng khoảng 300m²

Điều đặc biệt nhất ở căn nhà này là cảm giác rộng hơn rất nhiều so với diện tích thực tế. Không gian sinh hoạt trung tâm được thiết kế với trần cao gấp đôi bình thường. Các bức tường quanh phòng làm việc và phòng khách không kéo kín lên trần, nhờ đó tầm nhìn không bị cắt vụn thành từng căn phòng nhỏ.

Từ nhiều vị trí trong nhà, người ở có thể nhìn xuyên qua các không gian khác, thậm chí quan sát cảnh vật phía ngoài. Kiến trúc sư không coi ngôi nhà là tập hợp của nhiều căn phòng riêng lẻ mà thiết kế toàn bộ công trình như một không gian ba chiều liên tục. Chính cách làm này tạo cảm giác thoáng, rộng và ít bị giới hạn bởi các bức tường.

Mái nhà cũng được xử lý khá lạ. Hai phía được nâng cao, trong khi phần giữa hạ xuống tạo hình như một chiếc ô lớn. Cách thiết kế này vừa giúp căn nhà có khoảng thông tầng cao, vừa hạn chế ảnh hưởng đến tầm nhìn và ánh sáng của nhà hàng xóm phía sau. Khi đứng trong phòng khách, dù diện tích sàn không lớn, người ở vẫn cảm nhận được khoảng không phía trên rất rộng.

15 cửa sổ, mỗi cửa có một nhiệm vụ riêng

Trên diện tích chỉ khoảng 70m², căn nhà được bố trí tới 15 cửa sổ. Tuy nhiên, chúng không được mở đơn thuần để "cho sáng", mà mỗi cửa sổ có một chức năng khác nhau.

Có cửa chuyên lấy ánh sáng, có cửa để ngắm cảnh, có cửa giúp thông gió và cũng có những cửa được đặt ở vị trí đặc biệt để các thành viên trong gia đình nhìn thấy nhau.

Những cửa sổ phía nam được làm tương đối lớn để đưa ánh sáng sâu vào trong nhà, tránh tình trạng các khu vực phía bắc bị tối. Cửa sổ cao ở phòng làm việc đón được ánh nắng đầu ngày, trong khi phòng tắm phía tây tầng hai có thể nhận ánh sáng cuối buổi chiều. Kiến trúc sư cho rằng cửa sổ không chỉ là một lỗ mở trên tường mà còn là cách kết nối con người với bầu trời, cây cối, đường làng và nhịp sống xung quanh.

Có một chi tiết rất đáng chú ý: Từ khu vực bếp, người nấu ăn có thể nhìn sang phòng ngủ của người lớn tuổi. Đây không phải yếu tố trang trí mà là chủ ý thiết kế để các thành viên dễ quan sát, chăm sóc lẫn nhau và luôn có cảm giác người thân đang ở gần.

Tầng một gần như được thiết kế riêng cho người cao tuổi

Mẹ của Zhang Zheng đã 90 tuổi. Vì vậy, ngay từ đầu căn nhà đã được xác định phải phù hợp với việc dưỡng già, thay vì chỉ đẹp để chụp ảnh.

Toàn bộ nhu cầu sinh hoạt cơ bản của người lớn tuổi đều được bố trí ở tầng một. Từ lối vào sân đến phòng ngủ gần như không có bậc cấp. Những vị trí chênh lệch độ cao được xử lý bằng đường dốc để hạn chế nguy cơ vấp ngã và giúp việc di chuyển thuận tiện hơn.

Phòng ngủ của người cao tuổi nằm sâu về phía tây, khu vực riêng tư và ít bị tiếng xe ngoài đường ảnh hưởng. Trong khi đó, từ phòng ngủ hoặc các không gian sinh hoạt chính đều có thể tiếp cận khu sân tương đối dễ dàng.

Đây cũng là điểm khác biệt giữa căn nhà này với nhiều căn hộ thiết kế cho người trẻ: Người cao tuổi không bị "nhốt" trong một căn phòng tiện nghi nhưng tách biệt với bên ngoài. Thay vào đó, họ có thể đi vài bước ra sân, phơi nắng, ngắm cây hoặc trò chuyện với các thành viên khác.

Khoảng mái hiên trở thành "phòng khách thứ hai"

Giữa phần nhà và sân là một khoảng không gian có mái che. Đây được xem là khu vực trung tâm của toàn bộ công trình.

Vào mùa hè, sau khi nấu ăn, thức ăn có thể được chuyển thẳng từ bếp ra khu mái hiên qua cửa sổ. Cả gia đình có thể ngồi ngoài sân uống trà, ăn cơm, trò chuyện hoặc ngắm cảnh. Vì có mái che, không gian này vẫn sử dụng được trong nhiều điều kiện thời tiết khác nhau.

Thay vì phòng khách chỉ là nơi đặt sofa và tivi, ở đây nó đóng vai trò giống một "nút giao thông" kết nối phòng ngủ, phòng làm việc, cầu thang và khu vực ngoài trời. Các hoạt động trong nhà vì thế không bị chia cắt quá mạnh.

Tầng hai chủ yếu dành cho người trẻ và trẻ em. Từ hành lang tầng hai, người đứng trên đó vừa có thể nhìn ra ngoài vừa quan sát được khu vực sinh hoạt phía dưới. Trẻ em cũng có nhiều không gian để chạy nhảy, thay vì chỉ di chuyển giữa những căn phòng đóng kín.

Không chạy theo diện tích, ngôi nhà tập trung vào cảm giác sống

Chi phí xây dựng toàn bộ căn nhà khoảng 1,5 triệu nhân dân tệ. Trong thời gian thi công, công trình từng khiến những người sống xung quanh tò mò vì hình dáng khác biệt. Tuy nhiên, khi hoàn thiện, nhiều người thay đổi quan điểm vì cảm nhận rõ sự ấm cúng, tiện nghi và thoáng đãng của không gian.

Nội thất không quá cầu kỳ. Gam màu chính là nâu cà phê và màu gỗ, kết hợp nhiều chất liệu như gỗ, đồng, kính và gạch. Khu cầu thang sử dụng gạch kính để lấy thêm ánh sáng, tạo hiệu ứng bóng đổ lên tường thay vì biến cầu thang thành một góc tối như thường thấy.

Nhưng điều đáng chú ý nhất không phải vật liệu đắt tiền hay hình thức kiến trúc khác lạ. Căn nhà được xây dựng từ câu hỏi rất thực tế: Khi cha mẹ già đi, họ cần một nơi sống như thế nào?

Zhang Zheng từng sống ở tầng 36 giữa thành phố. Ông kể rằng khi còn ở đó, mỗi sáng thức dậy là bắt đầu một ngày vội vã, luôn có cảm giác bồn chồn. Sau khi chuyển về môi trường gần thiên nhiên hơn, cảm giác sống cũng hoàn toàn khác.

Căn nhà vì thế được đặt tên là "Nhà của Mẹ".

Đó không chỉ là một cái tên mang tính tình cảm. Mẹ của Zhang Zheng đã 90 tuổi và từng dành phần lớn cuộc đời cho công việc. Với ông, căn nhà là cách trả lại cho mẹ cảm giác an toàn, ấm áp mà bà từng dành cho các con khi họ còn nhỏ.

Nhìn từ câu chuyện này, một ngôi nhà phù hợp với tuổi già có lẽ không nhất thiết phải rộng hàng trăm mét vuông hay nằm ở vị trí đắt đỏ. Đôi khi, thứ đáng giá hơn lại là một căn nhà vừa đủ, nhiều ánh sáng, ít bậc thang, có một khoảng sân để bước ra mỗi sáng và quan trọng nhất là các thành viên trong gia đình vẫn có thể nhìn thấy, nghe thấy và chăm sóc nhau.

Một căn nhà 70m² vì thế hoàn toàn có thể cho cảm giác "lớn" hơn nhiều ngôi nhà rộng gấp vài lần - nếu từng mét vuông được thiết kế đúng với nhu cầu sống của con người.