Tổng Giám đốc Dragon Capital: Giải được "bài toán" này, chứng khoán sẽ có đợt bùng nổ mạnh mẽ

Tại sự kiện "Viet Nam Becoming" do Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI tổ chức sáng 18/9, ông Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Dragon Capital, cho rằng Việt Nam đang có những thay đổi nhanh trên nhiều phương diện, từ hạ tầng, công nghệ đến cải cách bộ máy và thị trường vốn. Tuy nhiên, tốc độ phát triển này cũng đặt ra một bài toán lớn về nguồn vốn, đặc biệt khi Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng hai chữ số trong những năm tới.

Việt Nam tăng tốc từ hạ tầng đến cải cách

Theo ông Tuấn, một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là tốc độ triển khai hạ tầng. Trong 5 năm qua, hệ thống đường cao tốc kết nối Bắc - Nam đã được hoàn thành, trong khi tổng chiều dài đường cao tốc của Việt Nam hiện được ông dẫn số liệu là gấp 3,5 lần Thái Lan.

Ở lĩnh vực metro, Hà Nội mất 15 năm và TP.HCM mất 14 năm để hoàn thành một tuyến, với chi phí đội lên 2-3 lần. Dù vậy, ông kỳ vọng trong 2-3 năm tới Việt Nam có thể có thêm ít nhất 2-3 tuyến metro. Riêng đường sắt vẫn cần thêm thời gian do bài toán nguồn vốn.

Tốc độ triển khai cũng thể hiện ở các dự án lớn. Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất được đặt mục tiêu hoàn thành trong khoảng một năm, thay vì 5-7 năm như trước. Sân bay Long Thành, dự án từng được hình dung có thể mất 15 năm, hiện được rút ngắn xuống khoảng 3-4 năm.

Cùng với hạ tầng, công nghệ và cải cách bộ máy cũng đang diễn ra nhanh. Ông Tuấn lấy VNeID làm ví dụ cho quá trình số hóa dịch vụ công và cho rằng đây là một thay đổi có thể tạo tác động lớn trong 5 năm tới.

Quá trình tổ chức lại bộ máy chính quyền cũng được ông nhắc tới. Từ 4 cấp gồm Trung ương, tỉnh, huyện và xã, bộ máy được cắt giảm còn 3 cấp, bỏ cấp huyện. Theo ông Tuấn, quá trình này giúp tinh giản gần 25% nhân sự bộ máy nhà nước chỉ trong một năm.

Tốc độ cải cách cũng được thể hiện trong quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán. Ông Tuấn cho biết từ năm 2014 đã cùng Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước sang Malaysia, Indonesia tìm hiểu về NVDR nhằm tìm cách hỗ trợ Việt Nam được nâng hạng. Tuy nhiên, phải đến khoảng 1,5 năm trở lại đây, tiến trình này mới thực sự có những thay đổi mạnh.

Ngay cả phía FTSE, theo ông, cũng bất ngờ trước mức độ quyết liệt của Chính phủ Việt Nam. Việc thúc đẩy nâng hạng được đặt trong tham vọng lớn hơn là xây dựng một trung tâm tài chính khu vực.

Cần thêm vốn quốc tế để giảm áp lực lãi suất

Tổng Giám đốc Dragon Capital cho rằng tốc độ đầu tư và tham vọng tăng trưởng cao đồng nghĩa với nhu cầu vốn rất lớn. Để đạt tăng trưởng hai chữ số trong 5-7 năm tới, Việt Nam cần khoảng 1.300-1.500 tỷ USD vốn đầu tư, tương đương khoảng 3 lần GDP hiện tại. Trong tổng nhu cầu này, khu vực tư nhân cần đóng góp 50%, Nhà nước 30% và FDI 20%.

Trong khi đó, hệ thống tài chính Việt Nam hiện vẫn chủ yếu dựa vào ngân hàng. Áp lực vốn vì vậy đã phản ánh lên mặt bằng lãi suất. Lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại một số ngân hàng lên tới 8,5-9,5%, trong khi lãi suất cho vay ở mức 11-14%. Bốn tập đoàn lớn nhất Việt Nam, theo số liệu ông Tuấn dẫn, có nhu cầu vốn khoảng 65 tỷ USD.

Một chỉ dấu khác là khoảng cách giữa dư nợ tín dụng và tiền gửi. Trước đây, khoảng cách này chỉ khoảng 20-30 tỷ USD, tương ứng với lãi suất tiền gửi 4-6%. Có thời điểm gap tăng lên 110 tỷ USD trước khi tự điều chỉnh về khoảng 95 tỷ USD hiện nay.

Khi nguồn tiền gửi không theo kịp nhu cầu tín dụng, các ngân hàng phải cạnh tranh để huy động vốn, qua đó tạo áp lực lên lãi suất.

Điểm đáng chú ý là ông Tuấn không cho rằng nguyên nhân chính của việc lãi suất tăng nằm ở lạm phát hay tỷ giá. Lạm phát vẫn được kiểm soát ở mức 2,5-3%, trong khi ông cho rằng diễn biến tỷ giá cho thấy đồng Việt Nam vẫn vững giá. "Vấn đề thuần túy là do cầu vượt cung về vốn", ông Tuấn nói.

Ngân hàng Nhà nước đã bơm thanh khoản và nới lỏng một số tỷ lệ an toàn, nhưng hệ thống vẫn cần thêm dòng tiền. Giải pháp được ông Tuấn đề cập là tăng nguồn vốn cho nền kinh tế thông qua cả nguồn trong nước và quốc tế, trong đó có vay quốc tế để tài trợ cho hạ tầng.

Nếu khoảng cách giữa tín dụng và tiền gửi được kéo từ 95 tỷ USD xuống 30-40 tỷ USD, ông cho rằng lãi suất sẽ tự động giảm.

Trong 3-4 tháng tới, nền kinh tế dự kiến có thể tự giảm đòn bẩy khoảng 7-8 tỷ USD mỗi tháng, tương đương khoảng 25 tỷ USD mỗi năm. Nếu vay thêm khoảng 20 tỷ USD từ quốc tế, thông qua trái phiếu Chính phủ hoặc ODA, ông cho rằng nền kinh tế có thể vận hành ổn định và duy trì tăng trưởng hai chữ số.

Nếu tăng trưởng hai chữ số, thị trường có thể bước vào đợt tăng mạnh

Với thị trường chứng khoán, ông Tuấn cho rằng diễn biến lợi nhuận doanh nghiệp đang tạo ra một khoảng cách đáng chú ý so với giá cổ phiếu. Lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong 6 tháng đầu năm tăng 46%, vượt xa các dự báo trước đó. Điều đáng chú ý là tốc độ tăng trưởng lợi nhuận này chưa được phản ánh tương xứng vào giá cổ phiếu.

Nếu loại trừ 5 cổ phiếu vốn hóa lớn nhất, P/E và P/B của thị trường đã lùi về vùng tương đương thời kỳ Covid-19. Nhiều doanh nghiệp niêm yết cũng đang trả cổ tức tiền mặt với tỷ suất 8-11%/năm. "Thị trường đang rất rẻ", ông nhận định.

Trong bối cảnh đó, bài toán đối với Việt Nam vẫn là giải quyết áp lực nguồn vốn và lãi suất trong khi duy trì tốc độ tăng trưởng cao. "Nếu Việt Nam giải quyết được bài toán lãi suất và duy trì được đà tăng trưởng 2 chữ số, thị trường chứng khoán chắc chắn sẽ có một đợt bùng nổ (rally) mạnh mẽ", ông Tuấn nhận định.