Việt Nam trỗi dậy tăng trưởng nhanh nhất ASEAN: Động lực bắt nguồn từ sự kiện 40 năm trước

Việt Nam tăng trưởng nhanh nhất ASEAN

Việt Nam đã nổi lên như một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất ASEAN và đã vượt qua Philippines – một nền kinh tế đã được FTSE Russell (tổ chức cung cấp chỉ số tài chính hàng đầu thế giới) xếp loại là Thị trường Mới nổi – về cả GDP bình quân đầu người và vốn hóa thị trường chứng khoán kể từ năm 2020.

Trong nhiều thập kỷ qua, Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhóm các nền kinh tế lớn ASEAN, nhờ các cải cách cơ cấu nhất quán và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mạnh mẽ.

FDI đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang nền kinh tế định hướng xuất khẩu. Kể từ năm 2019, các mặt hàng điện tử và máy móc đã vượt dệt may để trở thành nhóm xuất khẩu lớn nhất, khi các tập đoàn công nghệ toàn cầu tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất và R&D tại Việt Nam.

Sự chuyển dịch này đã củng cố vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời giúp duy trì thặng dư thương mại liên tục từ năm 2018. Nhờ đó, nền kinh tế đạt được mức ổn định vĩ mô cao hơn, thể hiện qua thâm hụt ngân sách và nợ công ở mức tương đối thấp so với các nước ASEAN mới nổi.

Tháng 9 năm nay, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp sẽ có hiệu lực. Điều này được kỳ vọng sẽ thu hút thêm dòng vốn tổ chức và cải thiện thanh khoản thị trường.

Động lực tăng trưởng của Việt Nam: Cải cách

Xét về quy mô kinh tế, Việt Nam hiện là nền kinh tế lớn thứ tư ASEAN theo GDP danh nghĩa, sau Indonesia, Singapore và Thái Lan. Trên cơ sở GDP bình quân đầu người, Việt Nam đã vượt Philippines từ năm 2018 và hiện xếp thứ năm trong ASEAN, sau Singapore, Malaysia, Thái Lan và Indonesia. Theo Ngân hàng Thế giới, GDP bình quân đầu người của Việt Nam năm 2024 ước đạt 4.717 USD, cao hơn Philippines và đang tiệm cận mức của Indonesia.

Trong giai đoạn 10 năm kết thúc năm 2024, tăng trưởng GDP bình quân của Việt Nam đạt 6,1% mỗi năm – mức cao nhất trong số các nền kinh tế lớn ASEAN – cho thấy khả năng duy trì tăng trưởng cao ngay cả trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm.

Động lực tăng trưởng dài hạn của Việt Nam bắt nguồn từ các cải cách liên tục kể từ công cuộc Đổi mới năm 1986, giúp nền kinh tế chuyển sang mô hình định hướng thị trường, mở cửa cho FDI, thúc đẩy khu vực tư nhân và giảm vai trò bao cấp của doanh nghiệp nhà nước. Trong hơn ba thập kỷ qua, Việt Nam ghi nhận mức FDI bình quân theo tỷ lệ GDP cao nhất ASEAN, với dòng vốn duy trì ổn định quanh mức 4% GDP trong thập kỷ gần đây, trái ngược với xu hướng suy giảm FDI tại nhiều nền kinh tế trong khu vực.

Việt Nam cũng đã chuyển đổi từ một nước xuất khẩu chủ yếu dệt may sang trung tâm sản xuất điện tử và máy móc, qua đó làm sâu sắc hơn sự tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tổng thể, quỹ đạo phát triển của Việt Nam phản ánh một bước chuyển mang tính quyết định. Với cải cách bền bỉ, FDI mạnh mẽ, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và nền tảng vĩ mô ngày càng vững chắc, Việt Nam đã đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn ASEAN trong thập kỷ qua.