Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ phòng cháy, chữa cháy

Việt Nam tự chủ sản xuất robot chữa cháy

Cách đây vài năm, những sản phẩm robot chữa cháy sẽ phải nhập khẩu từ nước ngoài với giá thành rất cao cũng như quy trình bảo trì bảo dưỡng rất phức tạp. Tuy nhiên, với tinh thần đổi mới sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ giờ đây các nhà khoa học của Việt Nam đã làm chủ công nghệ chế tạo những robot hiện đại. Không chỉ có robot, các thiết bị báo cháy tự động, UAV giúp phát hiện và khống chế đám cháy từ xa cũng đã được các kỹ sư Việt Nam chế tạo thành công.

Nằm trong cụm công nghiệp Việt Nhật, tỉnh Bắc Ninh là nơi sản xuất các loại robot chữa cháy , cứu nạn cứu hộ với những tính năng hiện đại, có khả năng đảm nhận nhiều công việc nguy hiểm tại hiện trường. Một robot chữa cháy được lắp ráp từ hàng trăm bộ phận như khung gầm, hệ thống bánh xích và lăng phun nước áp lực cao, hàng loạt cảm biến, thiết bị thu nhận sóng vô tuyến và camera quan sát. Tất cả đều phải tiến hành theo các bước vô cùng nghiêm ngặt và tuyệt đối chính xác.

Bà Trần Thị Thanh - Phó giám đốc Công ty TNHH Công nghệ mới 3HP cho biết: "Dù các bạn đã quen và lắp ráp nhiều lần, đây vẫn là quy trình bắt buộc phải tuân thủ. Một số bu lông có đường kính giống nhau nhưng chiều dài có thể chênh lệch 1–2 mm. Nếu không chú ý và chọn nhầm, việc lắp ráp vẫn có thể thực hiện được, nhưng về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của robot".

Để tạo ra một sản phẩm robot chữa cháy hoàn chỉnh, đội ngũ phát triển đã mất hơn 3 năm miệt mài nghiên cứu và thử nghiệm. Quy trình sản xuất robot từ bản vẽ đến khi xuất xưởng kéo dài từ 3 đến 4 tháng và sản phẩm hoàn thiện đều phải trải qua nhiều bước thử nghiệm trước khi đến với các đơn vị Cảnh sát PCCC.

Robot chữa cháy phải trải qua một bước thử nghiệm quan trọng là leo cầu thang. Với độ dốc lớn và trọng lượng lên tới 738 kg, robot cần di chuyển ổn định, nhẹ nhàng để có thể tiếp cận các tầng cao và thực hiện nhiệm vụ. Dù mang theo các lăng phun chữa cháy và hệ thống camera, robot vẫn có thể leo lên cầu thang một cách dễ dàng.

Đại úy Phạm Đức Anh - Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Công an TP. Hà Nội nói: "Khi xảy ra các vụ cháy nguy hiểm như cháy xăng, dầu, hóa chất hoặc tại những khu vực có nhiều khói, khí độc, robot có thể tiến sâu vào bên trong để tiếp cận hiện trường. Các chiến sĩ có thể đứng từ xa và điều khiển robot thực hiện nhiệm vụ, hạn chế nguy hiểm khi trực tiếp tiếp cận đám cháy".

Các robot chữa cháy do Việt Nam sản xuất đã góp mặt trong nhiều buổi diễn tập cứu hộ và trực tiếp tham gia chữa cháy các vụ cháy lớn ở Hà Nội như vụ cháy bãi đất chứa dầu thải tại Đông Anh ngày 26/4 và vụ cháy xưởng gỗ tại Thanh Liệt ngày 30/3. Đây là điều kiện quan trọng để đánh giá thao tác triển khai, sự phối hợp với lực lượng và phương tiện hiện có, cũng như tính phù hợp của robot với quy trình tác chiến thực tế.

Được thiết kế với những tính năng hiện đại, nhưng việc điều khiển những robot lại hết sức đơn giản. Các thao tác điều khiển lăng phun nước chữa cháy và camera quan sát cũng rất thuận tiện, giúp cho việc dập cháy diễn ra nhanh chóng mà không gây nguy hiểm cho các cán bộ chiến sỹ.

Làm chủ công nghệ sản xuất thiết bị báo cháy không dây

Nếu robot chữa cháy có thể hoạt động hiệu quả dưới mặt đất thì trong không gian đô thị, việc chữa cháy của lực lượng cứu hỏa thường xuyên gặp nhiều khó khăn do vụ cháy xảy ra ở trên tầng cao nơi xe thang không vươn tới, thậm chí có những vụ cháy lớn như cháy rừng hoặc cháy nhà xưởng, các phương tiện chữa cháy dù có tới kịp cũng rất khó đưa vòi phun nước vào nơi gốc cháy.

Để giải quyết những khó khăn này, nhà máy Z113 thuộc tổng cục công nghiệp quốc phòng đã nghiên cứu sản xuất ra một số sản phẩm chữa cháy với tính năng đặc biệt. Là nơi thiết kế những sản phẩm công nghiệp an ninh đầu tiên của Công an TP Hà Nội, mỗi ngày những robot tự động tại công ty TNHH MTV Tháng 8 lắp ráp linh kiện cho hàng trăm bảng mạch, phục vụ quá trình sản xuất các thiết bị báo cháy thông minh. Những điện trở, diot, ic siêu nhỏ sau khi được lắp ráp tự động sẽ chuyển đến bộ phận kỹ thuật để gắn những linh kiện lớn hơn, tạo thành các hệ thống cảm biến khói, cảm biến nhiệt độ và tủ điện thu phát tín hiệu báo cháy.

Ông Phí Ngọc Tùng - Phó giám đốc Chi nhánh PCCC, Công ty TNHH Một thành viên Tháng 8, Công an TP. Hà Nội cho biết: "Thiết bị có chức năng tiếp nhận tín hiệu vô tuyến từ các cảm biến khói, cảm biến nhiệt được lắp đặt trong nhà, sau đó chuyển tiếp dữ liệu đến máy chủ của công ty. Từ đây, tín hiệu được gửi đến ứng dụng cài đặt trên điện thoại của người dùng".

Thiết bị này được Công an TP Hà Nội yêu cầu phải đáp ứng tiêu chí bốn nhất: Thuận tiện nhất, dễ lắp đặt nhất, tiện ích nhất, giá thành hợp lý nhất. Mệnh lệnh đó đến từ thực tế đau xót qua nhiều vụ cháy thương tâm tại các khu dân cư cũ. Đa số nạn nhân tử vong trong các vụ hỏa hoạn nhà ở không phải do ngọn lửa bùng đến ngay từ đầu, mà do ngạt khí độc khi đang chìm trong giấc ngủ. Chính vì vậy, các thiết bị sau khi lắp ráp hoàn thiện đều phải được vận hành liên tục trong vòng 72h để đảm bảo luôn hoạt động ổn định trước khi xuất xưởng.

"Trong vòng 72 tiếng, các mạch sẽ trải qua công đoạn kiểm tra chất lượng. Nếu phát hiện lỗi, mạch sẽ được đưa ra kiểm tra lại. Những mạch đạt yêu cầu sau 72 tiếng sẽ được chuyển sang công đoạn lắp ráp hoàn chỉnh thành sản phẩm", anh Bùi Nguyên Mạnh - Kỹ thuật viên, Công ty TNHH Một thành viên Tháng 8, Công an TP Hà Nội nói.

Sản phẩm cũng phải vượt qua tám bài kiểm tra chống nhiễu sóng khắt khe trong môi trường giả lập điện từ trường cường độ cao. Tín hiệu vô tuyến của thiết bị được tinh chỉnh để đâm xuyên qua các tầng sàn bê tông cốt thép dày mà không bị trễ pha hay suy hao tín hiệu. Ưu thế vượt trội của thiết bị báo cháy không dây nằm ở cấu trúc truyền tin báo động ba tầng, gồm báo động tại chỗ, báo động qua tin nhắn và báo động đến đơn vị Cảnh sát PCCC gần nhất.

Thượng tá Đỗ Văn Mạnh - Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Tháng 8, Công an TP Hà Nội cho biết: "Thông tin cảnh báo được gửi đồng thời đến chủ nhà và trực tiếp đến các đội phòng cháy, chữa cháy tại khu vực. Ngay cả khi chủ nhà chưa kịp gọi điện thông báo, lực lượng chức năng vẫn có thể nắm bắt thông tin. Sau khi sàng lọc, xác minh qua các kênh thông tin khác, lực lượng có thể nhanh chóng được điều động đến xử lý sự cố".

Mỗi tháng, 20.000 thiết bị báo cháy thông minh sản xuất từ đây được gắn lên từng mái ấm trong mỗi gia đình. Giữa một đô thị đông đúc, việc tự chủ hoàn toàn dây chuyền sản xuất thiết bị báo cháy đạt chuẩn mang lại sự an tâm thực chất cho mỗi hộ dân. Những chiếc đầu báo nhỏ gọn gắn trên trần nhà chính là chiếc chuông báo thức tin cậy, canh giữ giấc ngủ yên bình cho hàng triệu người dân trước hiểm họa "giặc lửa".

Từ những robot có thể tiến sâu vào đám cháy nguy hiểm, những thiết bị bay tiếp cận đám cháy từ trên cao, cho đến hệ thống báo cháy thông minh giúp phát hiện và cảnh báo nguy cơ từ sớm… tất cả đang cho thấy những bước tiến đáng ghi nhận của các kỹ sư Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ phòng cháy, chữa cháy.

Tuy nhiên, dù công nghệ chữa cháy có hiện đại đến đâu, phát hiện sớm và ngăn ngừa hỏa hoạn vẫn luôn là cách tốt nhất để bảo vệ tính mạng và tài sản. Bởi thành công lớn nhất của công nghệ phòng cháy, chữa cháy không chỉ là dập tắt được một đám cháy, mà còn là ngăn được những đám cháy trước khi chúng gây ra mất mát.