200.000 nhân viên ngân hàng sắp thất nghiệp vì AI: “Bất kỳ công việc nào thường xuyên lặp lại đều có nguy cơ biến mất”

Các nhà phân tích ước tính rằng hơn 200.000 việc làm trong ngành ngân hàng châu Âu sẽ bị đe dọa trong 5 năm tới, trong bối cảnh các ngân hàng ngày càng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và đóng cửa nhiều chi nhánh.

Dự báo của Morgan Stanley cho rằng ngành ngân hàng có thể cắt giảm 10% việc làm vào năm 2030 diễn ra trong bối cảnh các ngân hàng đang gấp rút tận dụng những khoản tiết kiệm mà trí tuệ nhân tạo (AI) hứa hẹn, đồng thời chuyển phần lớn hoạt động thành trực tuyến. Theo phân tích của 35 ngân hàng, việc cắt giảm nhân sự nhiều khả năng sẽ đến từ các bộ phận dịch vụ trung tâm của ngân hàng, bao gồm các vị trí hỗ trợ và trung gian, quản lý rủi ro,...

Hiện các ngân hàng này đang sử dụng khoảng 2,12 triệu nhân viên. Cắt giảm 10% đồng nghĩa với việc khoảng 212.000 việc làm sắp bị mất.

“Bất kỳ công việc ngân hàng nào có nhiệm vụ thường xuyên lặp đi lặp lại đều có nguy cơ mất việc vì AI. Tất nhiên AI sẽ không cướp hết việc của người lao động mà thay vào đó chỉ là sự chuyển đổi cơ cấu lực lượng nhân sự”, chuyên gia phân tích Tomasz Noetzel của BI cho hay.

Khảo sát tại hàng loạt các tập đoàn lớn như Citigroup, JPMorgan Chase và Goldman Sachs cũng cho thấy gần ¼ số người được hỏi dự đoán mức giảm 5-10% nhân viên ngân hàng trước làn sóng AI. Đây được cho là xu thế không thể tránh khỏi khi AI giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí, qua đó làm hài lòng cổ đông.

Thậm chí theo khảo sát, khoảng 80% số giám đốc và chuyên gia ngành ngân hàng được hỏi kỳ vọng AI sẽ tăng năng suất và tạo ra doanh thu ít nhất 5% trong 3-5 năm tới.

Morgan Stanley cho biết: “Nhiều ngân hàng đã tăng tỷ lệ hiệu quả hoạt động tăng lên 30% nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) và quá trình số hóa sâu rộng hơn”.

Các ngân hàng châu Âu đang chịu áp lực rất lớn từ các nhà đầu tư. Họ buộc phải tìm ra những cách thức mới để cắt giảm chi phí và tăng lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, vốn luôn tụt hậu so với các đối thủ Mỹ. Các ngân hàng đã bắt đầu coi trí tuệ nhân tạo (AI) là chất xúc tác cho việc tái cấu trúc hoạt động quy mô lớn này.

Vào tháng 11, ngân hàng ABN Amro của Hà Lan cho biết sẽ cắt giảm khoảng 20% số nhân viên toàn thời gian vào năm 2028, trong khi giám đốc điều hành của Société Générale, Slawomir Krupa, cảnh báo vào tháng 3 rằng “không có gì là bất khả xâm phạm” trong chiến dịch giảm chi phí cao dai dẳng của ngân hàng Pháp này.

Các nhà phân tích của Morgan Stanley cho biết trí tuệ nhân tạo (AI) mang đến cho các ngân hàng cơ hội cải thiện tỷ lệ chi phí trên thu nhập - một thước đo hiệu quả quan trọng đối với các tổ chức cho vay được các nhà đầu tư theo dõi - khi các vòng cắt giảm chi phí trước đó đã đạt đến giới hạn.

Bản dự báo nhấn mạnh việc số hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mạnh mẽ hơn có thể làm thay đổi đáng kể lĩnh vực ngân hàng châu Âu trong những năm tới, đặc biệt là tại các ngân hàng tập trung vào khách hàng cá nhân và ở các quốc gia như Pháp và Đức, nơi tỷ lệ chi phí trên thu nhập của các ngân hàng vẫn còn cao.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đã làm dấy lên lo ngại về tình trạng mất việc làm trên diện rộng ở nhiều ngành công nghiệp khi công nghệ này phát triển đến mức có thể thay thế hoàn toàn người lao động.

Các nhà phân tích tại UBS cũng khẳng định tiềm năng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc định hình lại ngành ngân hàng châu Âu. UBS đã bắt đầu sử dụng công nghệ này để tạo các video mô phỏng cho khách hàng. Jason Napier, trưởng bộ phận nghiên cứu ngân hàng châu Âu tại UBS, cho biết: “Chúng ta đã có thể thấy những thay đổi trong ngành kiểm toán, luật và tư vấn, nhưng các ngân hàng vẫn chưa đạt được hiệu quả được cải thiện. Chi phí hoạt động rất lớn… và những công cụ mạnh mẽ mới này vẫn chưa được triển khai đầy đủ”.

Ông nói thêm: “Những người vẫn cần được thuyết phục rằng trí tuệ nhân tạo sẽ thay đổi đáng kể lĩnh vực dịch vụ tài chính nên dành nhiều thời gian hơn để tìm hiểu các công cụ hiện có”.

Theo nguồn tin thân cận, UBS đã cử 250 lãnh đạo cấp cao nhất của mình đến Đại học Oxford tham dự hội nghị thượng đỉnh về lãnh đạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo vài tháng gần đây.

Tuy nhiên, khi các tổ chức cho vay chịu áp lực phải tiết kiệm chi phí nhờ trí tuệ nhân tạo, một số chuyên gia ngân hàng hàng đầu ở châu Âu đã cảnh báo không nên vội vàng tích hợp công nghệ này. Conor Hillery, đồng giám đốc điều hành khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi của JPMorgan Chase, cho biết: “Trong cơn sốt và sự hào hứng về trí tuệ nhân tạo trong thế giới ngân hàng hiện nay, điều chúng ta cần hết sức cẩn trọng là mọi người không được đánh mất sự hiểu biết về những nguyên tắc cơ bản.”

Ông cho biết thêm rằng JPMorgan đang cố gắng cân bằng giữa việc sử dụng AI để đẩy nhanh các chức năng cơ bản và đảm bảo rằng các nhân viên cấp dưới vẫn được đào tạo bài bản về các nhiệm vụ cốt lõi như xây dựng mô hình dòng tiền và tỷ lệ giá trên thu nhập.

“Nếu không, chúng ta sẽ tự tạo ra một vấn đề lớn cho tương lai,” Hillery nói.

Bối cảnh kinh tế vĩ mô đang góp phần làm gia tăng áp lực lên việc làm ngân hàng. Tăng trưởng chậm tại châu Âu, chi phí vốn cao hơn và sự cạnh tranh từ các công ty công nghệ tài chính (fintech) buộc các ngân hàng truyền thống phải vận hành tinh gọn hơn. Financial Times lưu ý rằng, khác với giai đoạn khủng hoảng tài chính 2008 – khi cắt giảm nhân sự chủ yếu mang tính “chữa cháy”, làn sóng hiện nay mang tính chiến lược dài hạn, gắn trực tiếp với việc tái thiết mô hình kinh doanh xoay quanh công nghệ.

Dù vậy, các nhà phân tích cũng nhấn mạnh rằng không phải toàn bộ 200.000 việc làm đều sẽ “biến mất” theo nghĩa tuyệt đối. Một phần trong số đó có thể được chuyển hóa thành các vai trò mới liên quan đến phát triển, giám sát và kiểm soát hệ thống AI, cũng như các vị trí đòi hỏi tư duy chiến lược và tương tác phức tạp với khách hàng – những lĩnh vực mà máy móc chưa thể thay thế hoàn toàn.

Theo: Financial Times, WSJ, Business Insider