7 loại cá tích tụ thủy ngân nhiều bậc nhất

Cá vốn được xem là thực phẩm lành mạnh, giàu đạm và omega-3, tốt cho tim mạch và trí não. Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng “an toàn tuyệt đối”. Một số loài cá sống lâu năm, ở tầng cao trong chuỗi thức ăn biển lại có xu hướng tích tụ thủy ngân rất nhiều trong cơ thể. Nếu ăn thường xuyên, đặc biệt với trẻ em, phụ nữ mang thai và người lớn tuổi, thủy ngân có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thần kinh và sức khỏe lâu dài.

Thủy ngân đi vào đại dương từ ô nhiễm môi trường, sau đó được sinh vật nhỏ hấp thụ, rồi tích lũy dần qua từng bậc sinh học. Cá càng lớn, sống càng lâu, ăn càng nhiều sinh vật khác thì lượng thủy ngân càng cao. Dưới đây là 7 loại cá được xếp vào nhóm nhiễm thủy ngân cao nhất.

1. Cá mập

Đứng đầu danh sách gần như luôn là cá mập. Đây là loài săn mồi đỉnh chuỗi, tuổi thọ rất cao và ăn đủ loại sinh vật biển, nên thủy ngân tích tụ trong thịt cá mập cực lớn. Ở nhiều nước, cá mập đã bị khuyến cáo không nên ăn, đặc biệt là với trẻ em và phụ nữ mang thai.

2. Cá kiếm

Cá kiếm có kích thước lớn, sống lâu năm và nằm ở tầng cao trong chuỗi thức ăn. Hàm lượng thủy ngân trong cá kiếm thường cao đến mức các tổ chức y tế khuyến nghị phụ nữ mang thai nên tránh hoàn toàn.

3. Cá kình, cá thu vua

Cá kình và cá thu vua là hai loại cá biển lớn, phổ biến trong các món nướng và sashimi ở một số nơi. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm cá có mức thủy ngân rất cao, ăn nhiều dễ gây tích lũy độc tố trong cơ thể.

4. Cá ngừ đại dương loại lớn

Không phải tất cả cá ngừ đều nguy hiểm, nhưng cá ngừ vây xanh, cá ngừ mắt to là nhóm cá ngừ lớn, sống lâu, nên lượng thủy ngân cao hơn hẳn cá ngừ đóng hộp thông thường. Ăn sashimi cá ngừ loại lớn thường xuyên có thể khiến lượng thủy ngân vượt ngưỡng an toàn.

5. Cá marlin (cá cờ)

Cá marlin là loài cá thể thao rất lớn, cũng thuộc nhóm săn mồi đỉnh. Thịt cá marlin được xem là có hàm lượng thủy ngân cao tương đương cá kiếm.

6. Cá tilefish (cá ngói biển)

Loài cá này ít phổ biến ở Việt Nam nhưng rất nổi tiếng trong danh sách cá nhiễm thủy ngân. Một số khu vực biển ghi nhận cá tilefish có mức thủy ngân cao nhất từng được đo trong cá thương phẩm.

7. Cá kình đầu to và một số cá biển sâu lớn khác

Những loài cá sống sâu, ăn cá nhỏ suốt nhiều năm như cá kình đầu to, cá biển sâu kích thước lớn đều có nguy cơ tích tụ thủy ngân cao, dù không quá phổ biến trên thị trường.

Vậy nên ăn cá gì cho an toàn?

Thực tế, không cần phải kiêng cá, vì phần lớn cá quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày vẫn thuộc nhóm thủy ngân thấp, có thể ăn thường xuyên nếu điều độ. Quan trọng nhất là chọn đúng loại cá.

Những loại cá được khuyến nghị nên ưu tiên gồm: cá hồi, cá mòi, cá trích, cá cơm, cá rô phi, cá basa cá tra và cá ngừ đóng hộp loại light tuna. Đây đều là nhóm cá kích thước nhỏ hoặc trung bình, vòng đời ngắn, nằm thấp trong chuỗi thức ăn, nên lượng thủy ngân tích tụ rất thấp.

Các loại như cá mòi, cá trích, cá cơm còn được xem là nhóm cá an toàn nhất vì sinh trưởng nhanh, ít tích lũy kim loại nặng. Cá basa, cá tra, rô phi là cá nuôi phổ biến, môi trường kiểm soát được nên rủi ro càng thấp. Ngay cả cá ngừ, nếu chọn loại light tuna, vẫn có thể ăn 1–2 lần mỗi tuần.

Nguyên tắc dễ nhớ nhất: cá càng nhỏ càng an toàn, cá càng to càng nên hạn chế. Những loài cá lớn, sống lâu thường tích lũy thủy ngân nhiều hơn, trong khi cá nhỏ, bình dân lại là lựa chọn an toàn và bền vững nhất cho sức khỏe.