Ả Rập Xê Út báo tin cực xấu đến cả thế giới

Việc tạm thời đóng cửa tuyến đường ống dẫn dầu trên đất liền quan trọng – vốn được Ả Rập Xê Út sử dụng để tránh đi qua eo biển Hormuz – đã giáng thêm một đòn mạnh vào thị trường dầu mỏ vốn đang chật vật đối phó với tình trạng gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông suốt sáu tháng qua.

Và mức độ thiệt hại hiện nay dường như nghiêm trọng hơn so với những đánh giá ban đầu.

Reuters dẫn các nguồn tin trong ngành và hình ảnh vệ tinh cho biết, ba trạm bơm dọc theo tuyến đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út đã bị hư hại trong vụ tấn công tuần trước. Các đánh giá trước đó chỉ ghi nhận thiệt hại tại 2 trạm. Ba nguồn tin tiết lộ với Reuters rằng công tác sửa chữa có thể mất từ 5 đến 6 tuần, mặc dù hoạt động bơm dầu một phần có thể được khôi phục sớm hơn.

Trước khi xảy ra vụ tấn công, hệ thống này vận chuyển từ 4 đến 5 triệu thùng dầu mỗi ngày (bpd), tương đương khoảng 4%–5% nguồn cung dầu toàn cầu. Tổng công suất của hệ thống là khoảng 7 triệu thùng/ngày, bao gồm khoảng 2 triệu thùng/ngày cung cấp cho các nhà máy lọc dầu.

Ả Rập Xê Út đã đóng cửa đường ống sau hàng loạt vụ tấn công vào ngày 10/9. Hình ảnh vệ tinh do MizarVision công bố trước đó cho thấy đám cháy lớn và những hư hại nghiêm trọng về kết cấu tại các trạm bơm dọc theo tuyến đường này.

Ả Rập Xê Út đang nỗ lực khôi phục dòng chảy qua đường ống

Đánh giá thiệt hại mới nhất được đưa ra trong bối cảnh Saudi Aramco đang chạy đua để khôi phục ít nhất một phần công suất của đường ống.

Aramco đang tìm cách khôi phục khoảng một nửa công suất của tuyến đường này trong vài ngày tới, có thể bằng cách bỏ qua các cơ sở hạ tầng bị hư hại. Việc khôi phục toàn bộ hoạt động có thể mất khoảng sáu tuần.

Thông tin này cơ bản trùng khớp với đánh giá mới nhất của Reuters rằng công tác sửa chữa có thể kéo dài từ 5 đến 6 tuần, mặc dù hoạt động bơm dầu có thể được nối lại một phần trong khi quá trình sửa chữa vẫn đang tiếp diễn.

Ngay cả việc khởi động lại một phần cũng sẽ giúp giảm bớt áp lực cho thị trường dầu mỏ vật chất vốn đang ngày càng căng thẳng.

Với việc đường ống Đông-Tây bị đóng cửa, giá dầu thô Brent đã tăng vọt lên mức khoảng 108 USD/thùng vào đầu tuần này, khi các nhà giao dịch đối mặt với việc mất đi tuyến đường xuất khẩu dầu lớn nhất của Trung Đông không đi qua eo biển Hormuz. Sau đó, áp lực giảm bớt phần nào khi dầu Brent giảm về mức khoảng 104 USD/thùng.

Ả Rập Xê Út đã phụ thuộc nhiều vào đường ống này kể từ khi chiến tranh nổ ra, vận chuyển khoảng 4 đến 5 triệu thùng/ngày qua hệ thống này trong sáu tháng qua.

Trong khi đó, lượng dầu thô dự trữ tại Yanbu chỉ đóng vai trò là một tấm đệm hạn chế. Theo dữ liệu từ Kpler, lượng dầu dự trữ tại trung tâm trung chuyển ở Biển Đỏ đã giảm gần 6 triệu thùng trong hai tháng qua, từ mức khoảng 21 triệu thùng vào tháng 7 xuống còn dưới 15 triệu thùng.

"Với lưu lượng 3,5 triệu thùng/ngày, mức dự trữ 15 triệu thùng chỉ đủ cung ứng trong hơn bốn ngày theo tính toán lý thuyết," các chuyên gia phân tích Amena Bakr và Michelle Brouhard của Kpler nhận định hồi đầu tuần.

Không phải toàn bộ lượng dầu trong kho đều có thể đưa vào sử dụng ngay lập tức; điều này có nghĩa là Ả Rập Xê Út không thể cứ duy trì xuất khẩu ở mức cũ cho đến khi các bể chứa cạn kiệt.

"Anh cả" của OPEC có thể phải quay lại tuyến đường eo biển Hormuz

Trớ trêu thay, sự cố đường ống đang buộc Ả Rập Xê Út phải gia tăng sự phụ thuộc vào chính tuyến đường thủy mà hệ thống đường ống Đông-Tây vốn được thiết kế để tránh né.

Trong tuần này, Ả Rập Xê Út đã bán tới 20 triệu thùng dầu thô trên thị trường giao ngay để giao hàng trong tháng này và tháng tới. Dự kiến, người mua sẽ nhận hàng thông qua phương thức chuyển tải giữa các tàu (ship-to-ship) ở khu vực bên ngoài eo biển Hormuz.

Cách làm này giúp người mua tránh được việc phải đưa tàu chở dầu của mình đi sâu vào Vịnh Ba Tư, nhưng lại làm tăng thêm độ phức tạp và chi phí hậu cần.

Việc đóng cửa đường ống đã bộc lộ một điểm yếu sâu xa hơn trong giả định của thị trường về khả năng linh hoạt trong nguồn cung. Trên thực tế, thị trường đã cố gắng né tránh một điểm nghẽn chiến lược, để rồi lại phát hiện ra những điểm yếu tập trung mới.

Giá dầu đang phản ánh tình trạng khan hiếm

Hệ quả của tình trạng này đang ngày càng thể hiện rõ nét trên thị trường dầu thô và các sản phẩm dầu tinh chế.

"Giá dầu Brent ở mức gần 110 USD/thùng cho thấy những căng thẳng đáng kể, nhưng có lẽ vẫn chưa phản ánh hết mức độ nghiêm trọng của tình trạng khan hiếm nguồn cung vật chất hiện nay," ông Ole Hansen, chiến lược gia về hàng hóa tại Saxo Bank, nhận định. Ông chỉ ra rằng giá dầu Brent giao ngay (Dated Brent) vượt mốc 130 USD/thùng và giá dầu diesel vượt mốc 200 USD/thùng là những chỉ dấu rõ ràng hơn về tình trạng khan hiếm tức thời.

Cấu trúc giá "backwardation" (giá giao ngay cao hơn giá giao kỳ hạn) dốc đứng cùng biên lợi nhuận lọc dầu cao kỷ lục cho thấy người mua đang phải trả mức chênh lệch giá (premium) ngày càng lớn để có được nguồn hàng giao ngay.

Áp lực này đặc biệt gay gắt đối với mặt hàng dầu diesel.

Giá dầu diesel tại Mỹ đã leo lên mức cao kỷ lục bất chấp việc nước này là nhà xuất khẩu ròng lớn các sản phẩm dầu chưng cất. Nguyên nhân là do tình trạng thiếu hụt ở những nơi khác đã hút nguồn cung dầu của Mỹ ra thị trường toàn cầu và đẩy biên lợi nhuận lọc dầu lên cao.

Giá xăng cũng tăng bất chấp việc thị trường đang bước vào giai đoạn mà nhu cầu theo mùa thường bắt đầu suy giảm.

Đà tăng giá năng lượng hệ quả từ tình trạng này đang góp phần đẩy lạm phát lên cao vào đúng thời điểm nhạy cảm nhất. Tuần này, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã tăng lãi suất cơ bản lần đầu tiên kể từ năm 2023, khi các nhà hoạch định chính sách phản ứng trước áp lực lạm phát tái xuất hiện.

Hệ thống Đông-Tây vốn được thiết kế để đảm bảo khả năng dự phòng khi tuyến đường qua eo biển Hormuz trở nên kém tin cậy. Việc hệ thống này phải ngừng hoạt động cho thấy rằng các đường ống, bể chứa và trạm xuất khẩu thay thế tuy mang lại sự linh hoạt, nhưng không thể loại bỏ được rủi ro địa chính trị khi chính cơ sở hạ tầng đó trở thành mục tiêu tấn công.

Ngoài ra, với việc 3 trạm bơm được báo cáo là đã bị hư hại, công tác khôi phục một trong những "van an toàn" quan trọng nhất của thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể sẽ phức tạp hơn nhiều so với dự tính ban đầu.