Bộ Xây dựng: Xác định nguyên nhân giải ngân chậm, thay thế nhà thầu kém năng lực

Bộ Xây dựng vừa yêu cầu các đơn vị trực thuộc, Ban QLDA Đầu tư xây dựng công trình giao thông và Nông nghiệp phát triển nông thôn tỉnh Đắk Lắk cùng Sở Xây dựng 9 tỉnh, thành phố chấn chỉnh, rút kinh nghiệm trong quản lý các dự án do Bộ quyết định đầu tư.

Để tăng cường quản lý, bảo đảm tuân thủ quy định và kịp thời khắc phục tồn tại, Bộ đã thành lập 6 Tổ công tác rà soát việc thực hiện hợp đồng, thủ tục đầu tư tại 64 dự án.

Qua rà soát, dù nhiều dự án gặp khó khăn về thời tiết, giải phóng mặt bằng, vật liệu, nhân lực, các chủ đầu tư và đơn vị liên quan đã nỗ lực triển khai, nhiều dự án hoàn thành đúng, vượt tiến độ, sớm đưa vào khai thác. Tuy nhiên, công tác tổ chức thực hiện tại một số dự án vẫn còn hạn chế, cần chấn chỉnh, rút kinh nghiệm.

Nâng cao năng lực, hiệu quả công tác quản lý

Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án rà soát, củng cố tổ chức, nhân sự, nâng cao hiệu quả quản lý theo nguyên tắc  "6 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm) và "6 yêu cầu" (nhanh, đúng, trúng, chuẩn, hiệu quả, an toàn).

Trường hợp điều chỉnh dự án, tổng mức đầu tư, phải làm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan để xem xét trách nhiệm tổ chức, cá nhân theo quy định.

Lựa chọn nhà thầu đủ năng lực, xây dựng tiến độ bảo đảm tính khả thi

Bộ cũng yêu cầu chủ đầu tư phân chia gói thầu phù hợp kế hoạch tổng thể, lựa chọn nhà thầu đủ năng lực, kinh nghiệm; quản lý chặt chẽ hợp đồng và quá trình thi công. Nhà thầu phải xây dựng tiến độ khả thi, phù hợp điều kiện địa hình, thời tiết, giải phóng mặt bằng, vật liệu và tập trung nguồn lực thực hiện đúng kế hoạch.

Đối với gói thầu có nguy cơ chậm tiến độ, phải xác định nguyên nhân, kịp thời khắc phục và kiên quyết xử lý nhà thầu vi phạm theo hợp đồng. Chủ đầu tư cần chủ động phối hợp với địa phương tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, vật liệu; kiểm soát chặt hoạt động trên công trường, nhà thầu phụ và các đơn vị cung ứng, bảo đảm chất lượng, tiến độ, an toàn và vệ sinh môi trường.

Không để xảy ra tình trạng thừa/thiếu vốn

Liên quan đến công tác phân bổ vốn, thanh toán, giải ngân, Bộ đề nghị các chủ đầu tư, ban quản lý dự án xây dựng kế hoạch phân bổ vốn hằng năm phù hợp với tiến độ từng dự án, gói thầu, không để xảy ra tình trạng thừa hoặc thiếu vốn. Công tác nghiệm thu, thanh toán, thu hồi tạm ứng phải được đẩy nhanh, tránh tồn đọng khối lượng hoặc dồn thanh toán vào cuối năm.

Các đơn vị phải chủ động hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, bàn giao, quyết toán, không để công trình hoàn thành nhưng chậm đưa vào khai thác do thiếu thủ tục. Nhà thầu phải thực hiện nghiêm trách nhiệm bảo hành, kịp thời xử lý hư hỏng, bảo đảm an toàn.

Bộ yêu cầu Ban QLDA 2, Ban Đắk Lắk và Sở Xây dựng Lạng Sơn khẩn trương khắc phục tồn tại, hoàn thiện thủ tục và phối hợp bàn giao các dự án đã hoàn thành trong tháng 9/2026. Ban QLDA Đường sắt và Sở Xây dựng Cao Bằng, Phú Thọ, Đồng Tháp phải hoàn thiện các hạng mục, thủ tục còn lại để sớm đưa công trình vào khai thác.

Các Ban QLDA 2, 7, 85, Thăng Long, Đường sắt, đường Hồ Chí Minh và Mỹ Thuận được yêu cầu phê duyệt dự toán các hạng mục liên quan đến giá vật liệu, chi phí trượt giá, làm cơ sở điều chỉnh hợp đồng, nghiệm thu, thanh toán trong tháng 9/2026.

Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng được giao theo dõi, hướng dẫn về giá vật liệu, chỉ số giá; các đơn vị chuyên môn rà soát, cập nhật tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm công trình thích ứng với biến đổi khí hậu. Vụ Kế hoạch - Tài chính đôn đốc quyết toán và tham mưu bố trí kinh phí chuẩn bị đầu tư.

Phan Trang